Phê Bình. TỰ KIỂM DUYỆT KIỂM DUYỆT Ở TA

Phê Bình. TỰ KIỂM DUYỆT KIỂM DUYỆT Ở TA

Chế độ kiểm duyệt văn chương ở ta có nhiều cắc cớ, tréo ngoe đến chả biết đàng mà lần.

[1] Bản thảo Lễ Tẩy trần tháng Tư đưa cho NXB Hội Nhà Văn năm 2002, [nghe kể] anh Giám đốc kêu: Hay lắm, mươi năm mới được đọc tập thơ thế này. Anh bảo nên bỏ 5 bài trong serie “Những ngày rỗng”, tôi ừ. Thêm đề nghị thay từ ‘rỗng’ bằng ‘trống’, để thành “Những ngày trống”. Vậy mà tôi cũng ừ, mới khờ.Tái bản, tôi cho ‘rỗng’ về ngồi lại chỗ cũ như nó phải thế.[2] Trường ca Cham in năm 1995 tái bản năm 2006, ở “Ariya Sah Pakei”, tôi vẽ bản đồ làng mạc, địa danh cặp tình nhân Sah Pakei – Mưh Rat khốn khổ đi qua, trong đó có nhiều làng điêu [như “điêu tàn” – Văn Việt] mất. Thế thôi mà ‘trên’ kêu nhạy cảm. Giữa trưa ngày tôi phải chạy qua giải minh mất 15 phút đồng hồ, rằng đó là khoa học, thiếu đi thì công trình kia khuyết mảng lớn, họ mới chịu.[3] Còn đỡ. Bài thơ “Tháp hoang” trong Tháp nắng – 1996, được chọn là bài thơ hay để bình, sách do NXB Giáo dục in hẳn hoi, vậy mà 24 năm sau – tái bản, nó bị thiến. Trên kêu, tháp đã trùng tu rồi, hoang đâu nữa mà hoang, bỏ đi là vừa! Bà con coi nè:THÁP HOANG (trong Tháp nắng – 1996)Tháp hoangthình lình mọc lên từ đấtlông lá – âm u – dọa nạtTháp hoangnổi cộm giữa chiều trời ma quáiung nhọt trên làn da mềm mạithảm rừng già xanhTháp hoangđột ngột xô tôi về đối mặtquá khứlao xao bầy dơi đenTháp hoangngười bỏ rơi – lịch sử bỏ quênbước chân thời gian thì nhớTháp hoangnhư quen thân – như xa lạhồn người xưa vỗ dòng máu ứMốt maikhi bất chợt bác tiều phu nhớdân buôn lậu nhớ – nhà viết sử nhớhồn tháp đã bay xa.[4] Cái này mới tội, thuần triết lí cũng chung số phận… nhạy cảm.


CON ĐƯỜNG VỠ (trong Hành hương Em – 1999)

Người cư ngụ dưới căn nhà tồi tàn

trước ngọn đèn tồi tàn, người suy tưởng

về sự thống khổ bần hàn trong thế giới bần cùng

giàu sang là nẻo đường rừng người đi buổi sớm

Con đường khép mở dưới sức nặng bàn chân

xát mòn vẹt đau để vui mở ngọn

cưu mang gót giày nhục nhằn cho mầm nắng trồi lên

Con đường rừng nhạt và chìm dần vào ẩn mật

kiên nhẫn chờ đợi bước chân thế hệ chưa hình thành

bất chợt chiều nay tôi thấy con đường vỡ

nhìn tôi trong tiếng nói không lời.

Inrasara

Share this post