Sài Gòn: Những Ngày Phong Thành – Trần Tịnh Hiền

Sài Gòn: Những Ngày Phong Thành  – Trần Tịnh Hiền

CÓ THỂ LOẠI TRỪ VIRUS GÂY COVID-19 ĐƯỢC KHÔNG?

Trên thế giới hiện nay nhiều quốc gia đang cân nhắc giữa số ca Covid-19 và những biện pháp hạn chế để cố giảm thiểu số mắc. Anh Quốc, Hoa Kỳ, với số ca mới hàng ngày lên hàng chục ngàn, nhưng những biện pháp giới hạn đang được dỡ bỏ. Trái lại Tân Tây Lan thiết lập lockdown toàn quốc để “bao vây dập dịch” chỉ với một số ít trường hợp. Trong 20 tháng vừa qua các nước như Úc, Tân Tây Lan và các quốc gia Đông Á theo đuổi chính sách nhắm đến mục đích hoàn toàn loại bỏ virus gây Covid-19 “Zero Covid” với kiểm soát biên giới chặt chẽ, giãn cách xã hội và lockdown sớm.

Kết quả ban đầu cho thấy các biện pháp cứng rắn đã giảm thiểu được số nhiễm và số tử vong; tác động kinh tế lại nhẹ hơn những nước không áp dụng chính sách này. Tây Tây Lan đã nói rằng sẽ tiếp tục chính sách loại trừ Covid-19 vô hạn định.

Nhưng chính sách này có khả thi không? Trong một thế giới lý tưởng, chính sách này là chính sách mà hầu hết nước nào cũng cố gắng thực hiện nhưng giờ đây tình thế đã thay đổi chính sách này có vẻ đã mất ý nghĩa!

Những quốc gia có số lượng nhiễm bệnh cao đã không còn cố gắng loại trừ virus nữa và các quốc gia có số lượng nhiễm bệnh thấp có thể giữ covid-19 thấp mãi mãi trong một thế giới mà virus đang lưu hành không? Nguy cơ có các trường hợp nhập cảnh từ các khu vực khác là luôn hiện hữu! Trong một thế giới toàn cầu hoá như thế này cô lập một quốc gia với nhiều quốc gia khác trong thời gian dài có lẽ là một biện pháp trả giá cao và khác lạ.

Các nước từng được ngợi khen như Hàn Quốc, Thái Lan, Việt Nam đang cố gắng chống đỡ với làn sóng tấn công mới. Với những biến thể mới virus ngày càng lan truyền nhanh hơn, hiệu quả hơn. Alpha lây truyền tốt hơn chủng ban đầu từ 50-100%; Delta lan truyền hiệu quả hơn alpha 50%… Đó là chưa kể một yếu tố khác – virus có thể lây qua súc vật trong nhà và hoang dã – tạo thành một nguồn lưu giữ virus mới – và có khả năng sẽ lây trở lại con người. Đa số các trường hợp nhiễm trên người là không có triệu chứng nên khó phát hiện và dễ lan truyền đi. Các yếu tố đó cho thấy trừ khi các biện pháp khắc nghiệt được duy trì vô tận ở những quốc gia theo đuổi chiến lược “zero covid” Covid-19 sẽ trở lại vào một thời điểm nào đó…

Nhưng câu hỏi chính là người dân sẽ tiếp tục ủng hộ chính sách này đến bao giờ nếu cứ tiếp tục những đợt lockdown từng thời kỳ để duy trì số lượng ca mắc thấp? Nhiều nơi dân chúng đã có vẻ mệt mỏi với những đợt lockdown như thế mà trong khi số lượng ca nhiễm không giảm! Lòng tin của người dân đang suy giảm dần.

Kinh nghiệm của Anh Quốc trong lockdown cho thấy đây là biện pháp hiệu quả nhất làm giảm hệ số lây truyền khoảng 75% (2.7 xuống 0.6) và giảm số bệnh nặng cũng như tử vong nhưng cần sự hỗ trợ rất tích cực và đáng kể về cho người dân về tài chính, xã hội, thông tin, tâm lý nhất là những nhóm khó khăn để duy trì sự tuân thủ. Giờ đây với tỷ lệ tiêm chủng cao (90% một mũi và 77% hai mũi) nước Anh đã bỏ hẳn các biện pháp giới hạn!

TÁC ĐỘNG CỦA VẮC-XIN

Một điểm quan trọng cần nhắc đến là những quốc gia theo chiến lược loại trừ Covid là những quốc gia có tỷ lệ tiêm chủng thấp nên trước mắt các biện pháp gắt gao có thể giảm được số ca và tử vong. Nhưng về lâu dài đấy là một giải pháp đắt giá vì một khi virus đã trú ẩn trong môi trường thì chúng ta sẽ không biết diễn tiến như thế nào?

Nếu vắc xin bảo vệ tốt chống lại lây nhiễm và số người tiêm đủ yêu cầu thì dịch sẽ giảm xuống thấp và có thể ở mức hoàn toàn kiểm soát được; nhưng vẫn có nguy cơ virus trở lại từ vùng có nhiều bệnh hay do nhiều người không tiêm chủng như tình trạng bệnh sởi bây giờ. Nhưng chúng ta vẫn chưa rõ vắc-xin bảo vệ được bao lâu, kết hợp với sự bất cân xứng về phân phối vắc xin thì miễn dịch cộng đồng rất khó đạt được trong tình trạng hiện nay.

Nhưng nếu vắc-xin không thể hoàn toàn chặn đứng lây lan mà bảo vệ khỏi tình trạng bệnh nặng và tử vong thì chúng ta sẽ thấy những chu kỳ dịch, theo mùa như bệnh cúm và lúc ấy cố gắng tập trung nhiều vào bảo vệ những người nguy cơ cao bằng vắc-xin mà không chú ý quá mức về lây lan.

Chấp nhận Covid-19 trở thành lưu hành – như nhiều nơi đã và đang làm, có lẽ là chiến lược thực tế nhất cho tất cả mọi quốc gia. Những nước nào có tỷ lệ nhiễm mắc và miễn dịch thấp cần khẩn trương tiêm chủng nếu muốn giảm số chết và số mắc như đã từng thấy ở Châu Âu và Mỹ. Tiếp tục kéo dài hay lập lại các biện pháp khắt khe có thể gây tổn thương kinh tế xã hội và khó lòng duy trì được sự ủng hộ của dân chúng.

Với việc những quốc gia khác không theo đuổi chính sách “zero-covid”, với những yếu tố vừa nêu trên, thì loại trừ virus gây bệnh Covid-19 trở thành “nhiệm vụ bất khả thi”.

FB Hoang Xuan

Mình đã đi hỏi một số nhà đòn, trong đó có nhà đòn lớn nhất TP HCM hiện tại.

Các anh chị nhà đòn cho mình những thông tin sau:

-Giá cả tất cả các dịch vụ đều tăng. Do thiếu người làm + công việc nguy hiểm và áp lực + thiếu phương tiện + tăng giờ làm + quá tải tại lò thiêu Bình Hưng Hòa.

  • Giá hòm trước dịch thấp nhất là 2-3 triệu đồng. Trong dịch, cao điểm gần đây người chết thêm hai ba trăm người mỗi ngày, quan tài đóng không kịp, nhà đòn muốn lấy thì phải trả giá hơn lên. Cộng vào đó, giá vận chuyển tăng do chở về TP khó khăn hơn và thêm chi phí phát sinh (đồ bảo hộ, khử khuẩn, xét nghiệm tài xế, chờ đường lâu…)
  • Giá thuê xe vận chuyển tăng. Lúc trước một chuyến xe chở hòm vô lò Bình Hưng Hòa mất khoảng vài tiếng cả đi lẫn về, chi phí khoảng 3,5 triệu đồng. Nay do quá tải ở Bình Hưng Hòa nên xe phải xếp hàng chờ. Thời gian chờ trung bình hai, ba ngày mới vô tới được cửa lò. Xe nhích từng tấc, cả ngày chỉ đi được vài trăm mét. Nằm đường lâu, tài xế lấy giá vận chuyển tài xế lấy giá 4-5 triệu/quan tài. Xe chở 4 hòm thì 16 triệu-20 triệu/chuyến tùy quen biết, mối quan hệ lâu năm, uy tín hay không.
  • Dịch chết nhiều, nhiều nhà hòm đóng cửa không nhận mai táng người mất vì COVID vì sợ lây bệnh. Nhiều nhân sự nghỉ việc. Nhiều người cũng chưa được chích vắc xin. Dẫn đến đạo tỳ và lái xe rất thiếu. Áp lực công việc căng thẳng tinh thần, nguy hiểm, giờ giấc làm việc bất kể tối ngày sáng đêm khiến tiền công phải trả cao hơn mới có người nhận làm. Cơ sở mai táng đã trả 3-6 triệu đồng/ngày cho nhân viên (kiêm tất cả tẩn liệm, đưa vào tận Bình Hưng Hòa và trả cốt) vẫn không có người làm.

+Trước dịch, người mất còn có thể đi chôn, nay thì thiêu hết nên lò thiêu quá tải.

Hôm trước, BS T., ông anh mình bên BV quận 4 khóc và la làng lên vì thi hài người bệnh phải nằm chờ ở BV, không kịp đưa đi hỏa táng. Thực tế này các anh chị làm ở BV đều biết rõ.

Lò quá tải, xe và tài xế chở lâu gấp mấy chục lần ngày thường thì lại càng thiếu tài, thiếu xe. Giá lại tăng. Một vòng luẩn quẩn!

+Chi phí tẩn liệm tăng so với trước dịch do phải tốn nhiều đồ bảo hộ, khử khuẩn nhiều lần, bao xác, bao quan tài. Trung bình khoảng 1 triệu/hòm.

  • Chi phí hỏa táng tại Bình Hưng Hòa là chi phí thiêu thuần, nghĩa là mang hòm tới rồi thiêu, theo quy định của TP HCM là 4,2 triệu/người. Người nhận phải tự chuẩn bị hũ để lấy tro cốt người thân. Vậy phải cộng thêm hũ tro cốt 200.000 đ nữa, là 4,4 triệu đồng/người.

Cộng thêm chi phí cho nhân viên cơ sở mai táng đi in ảnh, in tấm mica ghi tên người mất thay cho người thân giờ không đi được…

Tùy theo kích cỡ quan tài, tiền hỏa táng khác nhau.

Anh chủ cơ sở mai táng Hai Hậu nói giá hỏa táng hòm nhỏ trước là 3,6 triệu, giờ thành 4.260.000 đ. Hòm lớn 4,2 triệu thành 4.860.000 đ, hòm lớn hơn nữa là 5.160.000 đ.

Có chuyện ăn trên những xác người không?

Anh chủ Hai Hậu viết trên trang cá nhân công khai:

TÔI BÁN CHO NGƯỜI QUEN 50 60 70 TRIỆU LUÔN NHƯNG LÀ HÒM CÂY HÒM GỖ CẨN ỐC, CHẠM, (HÌNH 1,2,3) CHỨ KHÔNG PHẢI LẤY HÒM QUỐC DANH NGƯỜI TA LÀM MÀ ĐỘI GIÁ LÊN. CÒN HÒM QUỐC DANH (hình4) TÔI TỪ THIỆN CHỨ KHÔNG CÓ BÁN LẤY 9TRIỆU ĐỦ CHI PHÍ LÒ DÂN XE KHÔNG TÍNH TIỀN HÒM.

(Hòm quốc doanh là hòm gỗ vuông loại đơn giản nhất, không có nắp gù, không chạm trổ cẩn ốc, không nắp kính nhìn mặt, đóng đinh chứ không có bản lề nắp).

Ảnh viết tiếp:

VẬY THÌ 17triệu LÀM ĂN GÌ HAY ĐI MƯỢN NỢ ĐỂ LÀM MÀ NÓI ĐỘI GIÁ RỒI LÀM KHÔNG CHO LỜI KHÔNG TÍNH TIỀN THUẾ TIỀN MẶT BẰNG CHẮC TẠI NHÀ BÁO NGHĨ DỊCH BỆNH LÀM COVID NHÀ CỬA ĐỂ KHÔNG THÍCH ĐEM HÒM VÔ TRƯNG BÁN KHỎI CẦN THUÊ MƯỚN AI RỒI CON CÁI KHÔNG CẦN TIỀN NUÔI HAY SỐNG BẰNG KHÔNG KHÍ.

-Nhiều bạn bè ở ngoài TP HCM nghe thấy có mai táng 0 đồng và hòm từ thiện cho người nghèo thì kinh khủng quá. Nhưng thực ra hòm từ thiện và mai táng 0 đồng cho người nghèo ở Sài Gòn có từ xửa xưa rồi, nó cũng bình thường như tất cả các hoạt động thiện nguyện vốn rất phổ biến ở miền Nam. Chủ yếu do các chủ trại hòm phát tâm làm và họ chẳng lên báo để nói chuyện này làm gì. Chứ những người trong trại dưỡng lão, người vô gia cư, người già neo đơn, hoàn cảnh bệnh lâu năm quá khó khăn… thì lấy tiền đâu chôn cất? Chưa kể TP HCM vốn là cái túi đựng người bệnh của cả vùng. Nhiều người ở các tỉnh khác về SG đeo đẳng chữa bệnh nhiều năm, hết tiền cũng xuôi tay luôn, lúc ấy nhờ từ thiện chứ sao giờ?

Chẳng qua trong dịch, người chết nhiều quá, có nhiều clip đưa lên nên nhiều người biết hơn thôi.

Ngoài ra, dịch lây theo gia đình, có rất nhiều gia đình lây cả nhà ba bốn thế hệ, 9, 10 người. Nên có nhà 2, 3 người chết. Cùng một lúc chi phí mai táng dồn lên đến gần trăm triệu như vậy lại nhằm khi mất việc, khó khăn đủ bề thì gia đình nhờ mai táng 0 đồng hay hòm từ thiện là phải thôi. Đây không phải tình hình bình thường mà là bất thường của cuộc sống.

-Chủ trương của TP HCM gây quá tải thêm cho Bình Hưng Hòa và hạn chế số cơ sở mai táng hợp đồng xử lý tử thi với bệnh viện.

TP HCM quy định người chết COVID chỉ được hỏa táng tại Bình Hưng Hòa. Các lò khác không dùng. Nên Bình Hưng Hòa quá tải nhiều lần.

Tất cả cơ sở mai táng đều là tư nhân, hầu hết không quá lớn. Muốn vào xử lý tử thi trong bệnh viện thì phải ký hợp đồng với bệnh viện và ứng tiền ra thanh toán tiền hỏa táng, mang hóa đơn về thanh toán sau. Nhưng dịch nặng, nhân viên hành chính các BV cũng xắn quần chạy phụ làm tất cả các việc khác, cũng quá tải nhiều lần nên quyết toán chậm. Chủ cơ sở Công Thọ 2 nói đã ứng trước hai tỷ nhưng cho đến cách đây khoảng 10 ngày mới được trả lại khoảng hơn 400 triệu.

Điều này hạn chế số cơ sở mai táng có thể tham gia vào xử lý tử thi trong BV.

-TP HCM đang giao cho BV chi phí mai táng gần 17 triệu đồng/ca.

-Giao tro cốt: Trước kia gia đình chỉ cần liên hệ với 1 đầu mối duy nhất là trại hòm. Trại lo tất cả công đoạn, xong xuôi thì trả tro cốt cho gia đình. Trại đều có nơi để tro cốt trong khi chưa trả được cho thân nhân (ví dụ họ đang ở nước ngoài), thờ cúng nhang khói trang trọng.

Từ khi lực lượng quân đội vào đảm nhiệm việc giao trả tro cốt, quá trình này rất trang nghiêm, rất trân trọng. Nhưng do chưa tính đến hết những gì xảy ra trong thực tế nên chưa có đầu mối liên lạc để người thân biết tro cốt đang ở đâu.

Hôm trước, có 1 bệnh nhân của ông anh mình hỏi ổng liên tục, ổng thương quá mà cũng bận quá không làm gì được nên đẩy qua mình nhờ hỏi giùm. Hoàn cảnh nhà họ không quá hiếm ở SG bây giờ: Cả nhà nhiễm, mỗi người vào 1 BV. Cha mất từ 09/8 tới nay chưa nhận được thông tin gì về tro cốt. Mẹ và con vẫn đang BV. Mấy ngày đầu nó còn điện thoại được, mấy hôm nay thì vài hôm mới nhắn tin nói giờ con và mẹ nặng lắm, trăm sự nhờ cô. Nghe đứt ruột!

Một người bạn fb nói mẹ mất từ 01/8, tới nay cũng chưa nhận được tro cốt. (Cả hai trường hợp trên mình đều nhờ gửi giấy chứng tử qua để mình cố nhờ hỏi xem tro cốt hiện đang ở đâu. Nhưng cũng chưa có thông tin).

Theo mình, TP chỉ cần ra nghiêm lệnh với các cơ sở mai táng về nghi lễ trao trả tro cốt phải nghiêm trang, đặt hũ tro trong hộp carton (như quân đội đang làm), nếu phát hiện nơi nào sơ sài qua loa, gây cảm giác không tôn trọng vong linh thì phạt nặng. Thậm chí rút giấy phép tạm thời cũng được. Mọi chuyện sẽ đâu vào đấy nhanh chóng và không phải kinh động đến thêm một lực lượng quân đội vào việc. Đã làm dịch vụ tang lễ, hầu hết ai cũng có niềm tin tâm linh rất sâu.

Hôm trước, lại có thông tin quân đội sẽ xử lý toàn bộ việc mai táng COVID. Nhưng các chủ cơ sở mai táng cho mình hay họ bị rối thêm: 10 h sáng có thông tin tất cả các xe chở hòm vào Bình Hưng Hòa sẽ không được chuyển nữa mà giao cho quân đội. Chỉ hai tiếng, vào 12 giờ trưa thực hiện luôn. Lúc đó xe của các trại hòm đã chờ vài ngày trên đường thì giao cho quân đội ra sao?

Đến chiều hay tối hôm đó, lệnh này lại rút đi.

Mục đích của việc này là xử lý những cò sang hòm ở lò (họ xếp hàng để lấy số thiêu sớm, lấy tiền người thân để bán chỗ trong các xe chở ít hòm, nhằm đượcc thiêu sớm hơn). Nhưng phải nhìn thực tế: việc này đang có lỗ hổng nên cò mới lợi dụng được.

Mình không thể nắm được toàn bộ tình hình của các trại hòm nên có thể đây đó có những chuyện tiêu cực này nọ. Nhưng giả sử nó có thì cũng là cá biệt.

Khi chưa nắm được đầy đủ thực tế mà đã gán tội cho cả một ngành dịch vụ tang lễ của TP là hát, là ăn trên những xác người thì rất không được.

Giải pháp sao?

Mình nhắc lại câu nói của một chủ trại: “Chỉ có chuyên gia trong ngành mới có giải pháp đúng đắn”.

Vậy thì nên chăng TP mời các chủ trại hòm, Bình Hưng Hòa, BV… đến họp một cuộc cùng với lãnh đạp TP và các ngành liên quan cuộc? Nghe người trong cuộc phản ánh tình hình thực tế và cùng nhau đưa ra giải pháp, như thế khỏi lo một chiều?

Share this post