Thuốc Đa Sinh Tố – Nguyễn Văn Đức

Thuốc Đa Sinh Tố – Nguyễn Văn Đức

Một câu hỏi hay được đặt ra: chúng ta có nên dùng thêm thuốc viên đa sinh tố (mult-ivitamin) hay không?

Lúc còn trẻ, ăn một thực phẩm thay đổi và cân bằng, chúng ta thường ít cần đến thuốc đa sinh tố. Song khi có tuổi, nhiều người chúng ta quả sẽ cần đến nó. Những người trẻ, nếu dinh dưỡng kém, cũng cần dùng thêm thuốc đa sinh tố.

Như vậy, cần đến thuốc đa sinh tố hay không, chính ra, tùy tình trạng dinh dưỡng của cơ thể ta có đủ hay không. Những yếu tố và triệu chứng sau sẽ giúp ta nghĩ đến một tình trạng dinh dưỡng kém, không cung ứng đủ các sinh tố (vitamins) và muối khoáng (minerals) cần thiết cho cơ thể:

1. Dùng thực phẩm không đúng:

– Khiến xuống cân hoặc lên cân đáng kể.

Đau trong miệng; vết lở trong miệng; sâu răng; hay chảy máu lợi.

Ăn không đủ hoặc ăn một thực phẩm kém cân bằng; ăn không ngon miệng; hay bỏ bữa.

Bệnh về ăn uống (eating disorder): chẳng hạn như bệnh không muốn ăn anorexia nervosa.

2. Nghèo khó:

–           Không đủ tiền mua thức ăn.

–           Không có điều kiện đi khám bác sĩ thường xuyên.

3. Cô lập với đời sống chung quanh:

–           Nghiện rượu, buồn sầu.

–           Những bệnh gây mất khả năng nhận thức, lẫn lộn, hay quên.

–           Mất hứng thú trong việc ăn uống.

4. Sự tàn tật hoặc phải phụ thuộc vào người khác:

–           Không thể tự đi mua, không thể tự nấu nướng thức ăn.

–           Không thể nuốt thức ăn hay tự ăn uống lấy một mình.

5. Những tình trạng hoặc bệnh kinh niên:

–           Ăn kém ngon lâu ngày.

–           Phải dùng một thực phẩm đặc biệt.

–           Bệnh đường tiêu hóa khiến thức ăn không hấp thụ đầy đủ qua đường tiêu hóa.

6. Dùng thuốc lâu ngày:

–           Khiến miệng bị khô.

–           Khiến vị giác thay đổi hoặc việc nuốt thức ăn đâm khó.

7. Cao tuổi:

Càng cao tuổi càng dễ bị kém dinh dưỡng.

Ở Mỹ, xứ tự do dân chủ nên kinh tế thịnh vượng, thức ăn dào dãy, những bệnh nặng gây do cơ thể thiếu sinh tố và muối khoáng trầm trọng nay rất hiếm. Song vẫn còn vấn đề dinh dưỡng không đúng xảy ra cho các vị cao niên trong nhiều cộng đồng. 

Vấn đề dinh dưỡng ở các vị cao niên

Các sinh tố và muối khoáng cần cho sự hoạt động của cơ thể có sẵn trong các thực phẩm chúng ta ăn vào hàng ngày.

Số lượng sinh tố và muối khoáng đề nghị (recom-mended dietary allo-wances, viết tắt RDA) nên có cho cơ thể các vị cao niên trên 75 tuổi không khác gì so với người trẻ, song nhu cầu về năng lượng cần cho cơ thể các vị lại giảm có thể đến 25%. Có nghĩa là, các vị trên 75 tuổi không thấy cần phải ăn nhiều mới có đủ năng lượng cho cơ thể hoạt động, song cơ thể các vị vẫn cần số lượng sinh tố và muối khoáng không khác cơ thể người trẻ, do đó các vị dễ bị thiếu sinh tố và muối khoáng (vì không còn ăn vào nhiều như người trẻ). Thêm vào đó, những lần giải phẫu hoặc những lúc bị chấn thương lại làm tăng nhu cầu của cơ thể các vị đối với vài loại sinh tố và muối khoáng. Đã vậy, nhiều vị còn ăn uống không đủ, hoặc sự hấp thụ các chất bổ dưỡng cần cho cơ thể lại bị bất thường.

1. Ăn uống không đủ:

Rất nhiều lý do khiến các vị cao niên không ăn uống đầy đủ: nghèo khó, ăn không ngon miệng, cô lập với thế giới bên ngoài, buồn sầu, lú lẫn, tàn tật, không thể nhai hoặc nuốt bình thường, dùng nhiều thuốc quá, đang mang bệnh cấp tính hoặc kinh niên, chọn lựa những thực phẩm không đúng cho cơ thể, … Vị nào, do bất cứ lý do gì, không thích hay không thể theo một chế độ ăn uống lành mạnh với những thực phẩm thay đổi, gồm nhiều rau trái, hạt (whole grains), các chế phẩm từ sữa, thịt hoặc thực phẩm tương đương với thịt (meat alter-natives), mỗi ngày đều nên dùng thêm thuốc cung cấp sinh tố và muối khoáng (các viên đa sinh tố thường cũng chứa các muối khoáng).

Ở các vị có tuổi, các sinh tố cơ thể thường hay thiếu là sinh tố D (nhu cầu hàng ngày 10 ug-15 ug, thiếu sẽ dễ bị bệnh rỗng xương, cao áp huyết), sinh tố B6 (nhu cầu hàng ngày 1.5 mg, thiếu sẽ dễ bị viêm da, bệnh tim và giảm khả năng nhận thức), sinh tố B12 (nhu cầu hàng ngày 2.4 ug, thiếu sẽ đưa đến thiếu máu, khả năng nhận thức suy giảm), và chất riboflavin (nhu cầu hàng ngày 1.1 mg, thiếu sẽ dễ bị những vết loét trong miệng). Về mặt muối khoáng, cơ thể các vị có tuổi dễ thiếu chất sắt (iron, nhu cầu hàng ngày 10 mg, thiếu sẽ đưa đến thiếu máu), chất vôi (calcium, nhu cầu hàng ngày 1.200-1.500 mg, nếu thiếu sẽ đưa đến bệnh rỗng xương gây gẫy xương, bệnh cao áp huyết), chất kẽm (zinc, nhu cầu hàng ngày 12 mg, thiếu sẽ khiến sự đề kháng của cơ thể bị giảm), và chất magnesium (nhu cầu hàng ngày 320-400 mg tùy phụ nữ hay đàn ông, thiếu sẽ khiến sự đề kháng của cơ thể suy giảm).

Thường, thiếu chất này hay thiếu luôn nhiều chất khác. Chẳng hạn, rất nhiều vị dùng những thực phẩm không có đủ calcium, và thực phẩm ít chứa calcium thường cũng ít chứa luôn các sinh tố D, A, B6, B12, riboflavin, các chất mag-nesium, potassium, folate. Thiếu sinh tố riboflavin rất hay xảy ra, phải đến 20%-27% các vị cao niên ở Mỹ không có đủ sinh tố riboflavin trong người.

2. Kém hấp thụ:

Những chất bổ dưỡng cần cho cơ thể kém hấp thụ trong một số bệnh đường tiêu hóa. Đường tiêu hóa của nhiều vị không thể hấp thụ sinh tố B12 có trong thực phẩm, và các vị cần ăn thêm những thực phẩm đặc chế chứa nhiều sinh tố B12 (như breakfast cereals) hoặc nên dùng thêm thuốc đa sinh tố và muối khoáng (multivitamin-mineral sup-plement) trong có chứa sinh tố B12.

Các khảo cứu đã cho thấy chất calcium giúp ngừa bệnh rỗng xương. Sinh tố D giúp ruột hấp thụ chất calcium trong thực phẩm chúng ta ăn vào. Thế nên, trong người không đủ sinh tố D, ta cũng dễ bị bệnh rỗng xương, do calcium kém được hấp thụ. Sinh tố D tạo thành ở da, khi chúng ta ra ngoài nắng, tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Các vị có tuổi, dù ra nắng mỗi ngày, song da các vị vẫn không tạo đủ lượng sinh tố D cần thiết. Người ít uống sữa và ít dùng các thực phẩm chế từ sữa (dairy products), nên dùng thêm thuốc có chứa sinh tố D (như thuốc Os-Cal With Vitamin D, vừa chứa calcium, vừa chứa sinh tố D). Các vị có tuổi cần rất nhiều sinh tố D.

Một vài loại thuốc có thể cản trở việc hấp thụ các chất bổ dưỡng của ruột. Chẳng hạn, các thuốc steroids (như thuốc Predni-sone), thuốc chữa bệnh suy tuyến giáp trạng (thyroid hormone), các thuốc bao tử (như Omepra-zole, Nexi-um), thuốc chống kinh giật (anti-convul-sants), có thể làm ruột hấp thụ chất calcium kém đi. Các vị đang uống những loại thuốc này, cũng như các thuốc trụ sinh, thuốc xổ (laxatives), thuốc lợi tiểu (diuretics), nên dùng thêm viên đa sinh tố và muối khoáng.

Dinh dưỡng đúng để ngừa bệnh

Quan niệm của các bác sĩ đối với vấn đề dinh dưỡng cho những người bệnh đang có sự thay đổi, từ việc ngừa suy dinh dưỡng do thiếu ăn sang việc phòng chống những bệnh kinh niên.

Các bác sĩ nay hay khuyên những người bệnh của mình nên dùng thêm calcium và sinh tố D để tránh bệnh rỗng xương khi có tuổi. Các chất folic acid, sinh tố B6, và sinh tố B12 có thể làm hạ lượng hom-ocysteine trong cơ thể, may ra sẽ làm nguy cơ bệnh hẹp tắc các động mạch tim giảm đi (gần đây có giả thuyết nếu chất homo-cysteine tăng cao, sẽ dễ đưa đến bệnh hẹp tắc các động mạch tim). Ba chất folic acid, sinh tố B6, B12 cũng được xem có thể giúp ngừa sự suy giảm khả năng nhận thức của trí óc khi về già. Còn sự đề kháng chống lại các nhiễm trùng có lẽ được tăng cường thêm bởi các chất đạm (protein), chất kẽm (zinc), và vài chất khác. Ngược lại, nhu cầu sinh tố A của cơ thể ngày lại càng giảm đi theo tuổi tác, nên càng cao tuổi, càng dễ nhiễm độc sinh tố A, nếu ta dùng thuốc chứa nhiều chất sinh tố A quá.

Chúng ta, ai cũng muốn sống khỏe mạnh khi về già, và may ra… sống lâu hơn. Giúp chúng ta đạt được ý nguyện này, dựa vào kết quả nhiều khảo cứu, các bác sĩ nay đang chú trọng đến việc ngừa bệnh bằng cách khuyên ta nên dùng gì, và tránh dùng gì trong đời sống hàng ngày. Một trong những thứ nên dùng thêm khi có tuổi là thuốc đa sinh tố và muối khoáng.

Share this post