Vinh Quang Của Phi Lý – Wolfgang Drautz

Tình yêu của một phóng viên cho dân tộc Việt Nam bị bỏ rơi

Uwe Siemon-Netto

Lời tựa của Peter R. Kahn

Dịch giả: Lý Văn Quý & Nguyễn Hiền

Cuốn sách xuất sắc này làm tôi nhớ lại Theodore White trong quyển “Tìm Lại Lịch Sử”. “Đức” là một tập hồi ký hấp dẫn được viết một cách thanh thoát. Nhưng nó còn chứa đựng nhiều hơn thế nữa. Uwe Siemon- Netto đã thách thức các khía cạnh của lịch sử sai lầm mà chúng ta biết về cuộc chiến Việt Nam. Ông phơi bài tính chất đạo đức giả của các lực lượng Cộng sản Việt Nam đã hành xử tàn bạo những người vô tội trong mục đích áp đặt hệ thống toàn trị của họ trên người dân miền Nam Việt Nam. Và ông đã làm sáng tỏ những chân lý mới và niềm thông cảm về những kinh nghiệm mà những nạn nhân đã phải hứng chịu trong hoàn cảnh bạo tàn đó, các phóng viên thời chiến, quân đội miền Nam Việt Nam và Hoa Kỳ cũng như sự tác động giữa hò với nhau.

Thiếu Tướng H.R. McMaster, quân đội Hoa Kỳ, Ph.D.

Tác giả của “Nhiệm vụ bất thành: Lyndon Johnson, Robert McNamara, các tham mưu trưởng liên quân và những sự dối trá đưa đến Việt Nam.”

Uwe Siemon-Netto, một ký giả trẻ người Đức, đã không ngây thơ chút nào về chủ nghĩa cộng sản, đã yêu mến dân tộc Việt Nam. Ông đã nhận thấy Sài Gòn đầy dẫy các phóng viên “xa-lông” tân bốc lẫn nhau về các lý tưởng phản chiến. Ông đã tìm ra sự thật trong vùng nông thôn: nổi kinh hoàng khi bị bọn Bắc Việt tàn sát các bà mẹ ăn mặc đẹp đẽ cho ngày lễ hội Tết, cảnh tượng hy sinh của lính Mỹ và quân đội miền Nam Việt Nam, tấn hài kịch oai hùng của hai cựu chiến binh Thế Chiến Thứ Hai – một người Đức và một ký giả người Anh – nhằm mang lại trật tự trong một trận hùng chiến chống lại Việt Cộng. Mỗi trang đều làm sống lại đủ loại nhân vật lập dị có, dũng cảm có, duyên dáng, hèn nhát hoặc độc ác cũng có – Việt Nam, Mỹ hay Âu châu. “Đức” là một tập tài liệu lên án về sự phản bội của một quốc gia. Nhưng đồng thời trên mỗi trang viết vẫn còn niềm hy vọng về con người nói chung.

Trong cuốn hồi ký đặc sắc này về thời gian làm việc tại miền Nam Việt Nam, Uwe Siemon-Netto mô tả đất nước đó đã thực sự như thế nào. Bản thân tôi cũng từng phục vụ tại nơi đó vào cùng thời kỳ với tư cách một nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ nên có thể xác nhận hoàn toàn sự chuẩn xác trong các quan sát của tác giả. Cuốn sách chứa đựng đầy dẫy các biến cố và các sự kiện thú vị, cảm động, đau lòng, thất vọng, hãi hùng cũng như sự thách thức trong suy tư. Uwe không hề lảng tránh sự nguy hiểm và đã chứng kiến những trận đánh khốc liệt, đặc biệt là trận đánh đẫm máu năm 1965 tại thung lũng Ia Drang.

Uwe đã chứng tỏ lòng can đảm về thể xác cũng như trong niềm tin của mình và đã không ngần ngại vạch trần và lên án chế độ thù nghịch cộng sản là tàn ác, áp bức và độc ác từ bản chất. Điều này đã được minh họa một cách bi thảm nhất bằng cuộc thảm sát tàn khốc tại Huế năm 1968 mà ông đã mô tả lại rất tỉ mỉ. Khi Cộng quân xâm chiếm cố đô Huế trong kỳ Tết Mậu Thân, chúng đã mang theo danh sách soạn sẵn tên các công dân nổi bật, những người ngoại quốc và đã hành quyết họ một cách có hệ thống. Người ta tin rằng con số nạn nhân đã lên đến 6000 người. Sau khi bị kẻ thù đánh bật ra, mồ chôn tập thể gần 3000 người đã được tìm thấy, trong đó một số nạn nhân đã bị chôn sống.

Uwe đã mang lại một công việc hữu ích khi gây ra sự chú ý về hành động tàn ác trong chiến tranh lớn nhất đó mà quá nhiều người trong giới truyền thông của chúng ta đã làm nhẹ đi. Trong suốt tập hồi ký, Uwe đã biểu lộ một tình cảm gắn bó và thông cảm đối với dân tộc Việt Nam. Ông đã bắt đầu cuốn sách một cách thích hợp bằng lời ghi nhận là nó “đã được viết để tưởng nhớ đến vô số nạn nhân của cộng sản khi họ xâm chiếm miền Nam Việt Nam” và tiếp đó ông đã đưa ra một danh sách. (Một điểm lưu ý: khi bắt đầu đọc cuốn sách này, rất khó mà buông nó ra).

Bốn mươi năm trước thời điểm của bài viết này, Henry Kissinger – lúc đó là ngoại trưởng – đã bắt tay với đối thủ Bắc Việt tại Paris và ký bản thỏa ước tưởng chừng như sẽ bảo đảm một nền hòa bình hằng mong đợi cho Đông Dương, kết thúc cuộc chiến cay đắng giữa hai miền Bắc và Nam Việt Nam. Trước khi ký kết, Washington đã cam kết với Sài Gòn không cần phải bận tâm. Nếu bọn Cộng sản gây hấn trở lại, Hoa Kỳ sẽ phản ứng mãnh liệt ngay lập tức.

Nhưng dĩ nhiên là người ta đã không giữ lời hứa này. Hai năm sau, Hà Nội tấn công toàn diện với lực lượng vũ trang quy ước, tương tự như họ đã từng thực hiện trong mùa hè đỏ lửa 1972. Lần trước, các chiến sĩ miền Nam đã anh dũng đẩy lui cuộc tấn công của cộng sản. Tuy nhiên vào tháng Tư 1975 Việt Nam Cộng Hòa đã rơi vào tay cộng sản và đã làm dấy lên hàng trăm ngàn “thuyền nhân”, một phần lớn đã tìm được chốn dung thân tại Hoa Kỳ trong khi nhiều người khác đã bị chết đuối.

Trong suốt cuộc chiến Việt Nam, cơ quan thông tấn Đức Axel Springer Verlag đóng tại Berlin, nhà xuất bản lớn nhất Âu châu với hàng chục tạp chí và nhật báo, đã dựa vào công tác tường thuật tuyệt vời của Uwe Siemon-Netto để làm nên những phóng sự tổng quát và chuyên đề về cuộc xung đột quân sự và chính trị tại Việt Nam.

Người Việt gọi ông là Đức, có nghĩa là người Đức. Nay ông đã dùng biệt danh này để làm tựa cho tập hồi ký của ông. Cuốn sách giá trị này chính là lời công bố về “Tình yêu của một phóng viên cho dân tộc Việt Nam nhiều đau thương”, đúng như hàng tiểu tựa đã khẳng định. Tác phẩm đã tổng kết lại một sự nghiệp lăn lóc trong các chiến hào rất hiếm thấy và thật đáng trân trọng.

Joachim Maître
Brookline, Mass., Tháng 3/2013

Thật là một điều thích hợp khi cuốn sách đầy ý nghĩa và thi vị này, được viết ra từ những kỷ niệm khắc sâu trong lòng từ bốn mươi năm qua, đã gây cho chúng ta sự chú ý vào đúng thời điểm chuẩn bị nhằm chào mừng và vinh danh hàng trăm ngàn cựu chiến binh Việt Nam còn đang sống sót. Họ đã được gửi đi xa để chiến đấu chống cộng sản nhưng khi trở về lại bị bỏ rơi và ngược đãi bởi chính cái đất nước đã phái họ đi vào cuộc chiến địa ngục đó. Tôi đã được vinh dự làm giám khảo cho Uwe khi ông thực hiện chương trình hậu đại học tại Trung tâm Y tế Cựu chiến binh St Cloud, MN. Lúc đó, vào thời kỳ ban đầu của sự nghiệp, tôi đang làm bác sĩ tâm lý học điều trị chứng rối loạn hậu chấn thương cho các cựu chiến binh. Cuốn sách trước đó của tác giả với tựa đề “Lời tha thứ của Chúa” đã giúp cho nhiều cựu chiến binh vượt qua được những vấn đề đau đớn kéo dài về tâm linh và cuốn sách này chắc chắn sẽ giúp cho thế hệ chúng tôi thấu hiểu tốt hơn những tâm lý khủng khiếp và các chấn thương áp đặt lên một nền văn hoá và một dân tộc bởi chính những người đồng hương của họ.

Đọc giả sẽ lãnh hội được rất nhiều điều từ cuốn sách này mà tựu chung là bức chân dung đậm nét của vô số tấn bi kịch mà người miền Nam Việt Nam yêu chuộng tự do đã phải cam chịu trong suốt cuộc chiến tranh Việt Nam và sau đó, một cuộc chiến vẫn còn mãi ám ảnh nhiều người Mỹ. Họ không biết hay không còn nhớ là các vị thủ lãnh, với sự đồng tình của công chúng Mỹ, đã lựa chọn sự can thiệp vào cuộc chiến này với lời cam kết sẽ bảo vệ và cứu miền Nam Việt Nam khỏi tay Việt Cộng. Uwe Simon-Netto một phóng viên chiến trường người Đức trong năm năm ở Việt Nam đã chứng minh bằng cách nào dân Mỹ trong nước đã không còn muốn ủng hộ quân đội để theo đuổi một cuộc chiến tranh lâu dài và bằng một thái độ vứt bỏ, đã phản bội lời nói của chính họ. Hoa Kỳ đã triệt thoái lực lượng, tạo cơ hội cho cộng sản thảm sát hàng triệu người nhằm mục đích giải phóng, một thuật ngữ dối trá mà các nhà báo tân thời tự xưng là nhóm “ủng hộ xã hội”, một loại thứ phẩm của chiến tranh Việt Nam, đã không muốn đặt lại vấn đề.

Tôi thuộc vào thế hệ gọi là 68, một thành phần của phong chào tuổi trẻ nổi loạn của thập kỷ 60. Trong những ngày đó, kiến thức của tôi bắt nguồn phần lớn từ các phương tiện truyền thông của thời kỳ đó. Đọc cuốn sách Đức bây giờ tôi nhận ra điều này không đủ để tôi nhìn ra toàn cảnh thật sự của cuộc xung đột. Điều vẫn không thay đổi và được củng cố bởi tác phẩm của Uwe Simon-Netto là những cảm xúc của tôi về sự tàn bạo và vô lý của chiến tranh nói chung.

Wolfgang Drautz

Nguyên tổng lãnh sự Đức Quốc tại Los Angeles

Share this post