Ba Thế Lực Trong Chính Quyền Trump Tương Lai – Trọng Thành (RFI)

Ba Thế Lực Trong Chính Quyền Trump Tương Lai – Trọng Thành (RFI)

Hôm nay là ngày 538 «đại cử tri» Mỹ bỏ phiếu bầu tổng thống, khép lại một giai đoạn bầu cử đầy kịch tính, từ đầu tháng 11/2016. Khả năng ông Donald Trump chính thức được bầu chọn là điều gần như chắc chắn. Chính sách đối ngoại của tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ là chủ đề chính của La Croix. Bài «Phân hóa thể hiện rõ qua thành phần chính phủ Trump» chỉ ra ba thế lực chính sẽ định hình chính sách đối ngoại của nước Mỹ.
La Croix dự báo chính sách đối ngoại của Donald Trump dựa trên việc đối chiếu giữa quan điểm chính trị của ông Trump với thành phần chủ chốt của chính phủ tương lai, vừa được chỉ định. Tờ báo Công Giáo khẳng định, cho dù ông Trump đã liên tục thay đổi quan điểm trong quá trình tranh cử để thu hút cử tri, cần khẳng định rằng có nhiều điều ổn định trong nhãn quan chính trị của Donald Trump.
Theo nhà nghiên cứu Thomas Wright – thuộc Viện Brooking, nhiều quan điểm của Donald Trump về chính trị thế giới đã định hình từ cuối những năm 1980, đặc biệt phải kể đến «ba ý tưởng lớn» ẩn đằng sau khẩu hiệu «Nước Mỹ trên hết».
Thứ nhất là Hoa Kỳ đang phải chi trả quá nhiều tiền để bảo đảm an ninh cho các đồng minh Châu Âu, Nhật Bản, Nam Hàn hay các nước Vùng Vịnh. Thứ hai là, phản đối các hiệp ước mậu dịch tự do của Hoa Kỳ, đặc biệt với các nước như Trung Quốc hay Mệ Tây Cơ, và thứ ba là sự hâm mộ của ông Trump đối với «các lãnh đạo độc tài và các chế độc đoán», trước hết là mô hình Nga với Tổng Thống Putin.
Vấn đề theo La Croix là, trong giai đoạn hiện tại, chưa rõ là các quan điểm trên đây của ông Trump sẽ được ê kíp cầm quyền mới thực thi như thế nào.
Phe «dân túy», phe «chiến binh tôn giáo» và phe «truyền thống»
Theo nhà chính trị học Thomas Wright, chính quyền Trump là một tập hợp hỗn tạp của ba phe chính: Phe «dân tộc chủ nghĩa – dân túy», phe «chiến binh tôn giáo» và phe «truyền thống».
Đại diện của phe «chiến binh tôn giáo» là Tướng Michael Flynn, cố vấn an ninh quốc gia tương lai và Thượng Nghị Sĩ Jeff Sessions, người được chỉ định vào chức bộ trưởng Bộ Tư Pháp. Quan điểm của hai người này – được quần chúng của đảng Cộng Hòa ủng hộ – là «Hoa Kỳ đang dấn thân vào một cuộc chiến tranh toàn cầu chống lại Hồi Giáo cực đoan, mối đe dọa sống còn đối với thế giới phương Tây Do Thái – Thiên Chúa Giáo». Theo quan điểm của họ, Tổng Thống Nga Putin, người bảo vệ các giá trị truyền thống, được lại là «một đồng minh tự nhiên trong cuộc chiến này».
Đối thủ của phe «chiến binh tôn giáo» là phe «truyền thống», với đại diện là Tướng James Mattis, bộ trưởng Bộ Quốc Phòng tương lai. Cựu tư lệnh các lực lượng Mỹ tại Trung Đông dường như ít đồng tình với quan điểm thân Nga trong vấn đề Syria. Một đại diện khác của phe này là ngoại trưởng tương lai Rex Tillerson, chủ tịch tập đoàn dầu khí ExxonMobil. Nhân vật này có khả năng sẽ hướng Donald Trump về một chính sách đối ngoại «quốc tế hơn, có nghĩa là ít mang tính bảo hộ hơn».
Cố vấn chiến lược tương lai của Tòa Bạch Ốc, doanh nhân Stephen Bannon, có thể coi là đại diện cho phe «dân tộc chủ nghĩa dân túy». Ông Stephen Bannon vốn là giám đốc chương trình tranh cử của Donald Trump. Doanh nhân Stephen Bannon vừa « ủng hộ các chương trình kinh tế lớn trong nước », theo chủ trương «chủ nghĩa dân tộc kinh tế», vừa là đệ tử của «cuộc chiến toàn cầu chống lại chủ nghĩa phát xít Hồi Giáo».
Theo La Croix, «cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng giữa ba phe hứa hẹn sẽ khốc liệt», đặc biệt trong các vấn đề như xung đột Trung Cận Đông, chủ nghĩa khủng bố, thỏa thuận về nguyên tử Iran, quan hệ với Nga, Trung Quốc, hay chống biến đổi khí hậu. Theo nhà chính trị học Thomas Wright, cạnh tranh giữa các thế lực trong nội bộ một chính quyền cũng là điều bình thường, thậm chí là cần thiết, và việc đọ sức với các đồng minh chắc chắn sẽ dễ dàng hơn là đối đầu với kẻ thù thực sự.
Trump chống lại CIA
Vẫn về bầu cử Mỹ trước cuộc bỏ phiếu của các đại cử tri hôm nay, cơ hội đảo ngược tình thế là rất hẹp. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây có nhiều tiếng nói trong chính quyền Mỹ lên án mạnh mẽ can thiệp của Nga, kể cả tổng thống mãn nhiệm Obama. Báo Le Monde có bài xã luận «Donald Trump chống lại CIA».
Sau hàng loạt cáo buộc của cơ quan tình báo Mỹ, về việc Nga sử dụng đạo chích điện toán can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, dẫn đến kết quả có lợi cho ông Trump, đến lượt tổng thống tân cử phản ứng. Ông Trump hứa hẹn sẽ xử lý chính cơ quan tình báo quốc gia. Theo Le Monde, với nguyên thủ quốc gia tỷ phủ bất động sản, các định chế của nền cộng hòa Hoa Kỳ có nguy cơ bị xâm phạm nghiêm trọng.
Hệ thống đại cử tri Mỹ có thể cải tổ được
Về phần mình, báo Libération có hồ sơ «Cơ hội cuối cùng để tống khứ Trump», với câu hỏi: «Liệu các đại cử tri có nghe theo lời kêu gọi nổi dậy của một bộ phận công chúng?». Theo tờ báo, điều này là «rất ít có thể, nhưng cuộc tranh luận về tính công bằng của hệ thống bầu cử Mỹ thì đã được đặt ra».
Libération dẫn lời chuyên gia về luật Hiến pháp Mỹ Richard Pildes, ghi nhận: Hiến pháp Hoa Kỳ là «một trong những hiến pháp phức tạp, khó sửa đổi nhất thế giới». Cuộc bầu cử mà ứng cử viên với gần 3 triệu phiếu bầu nhiều hơn cuối cùng lại là người thua cuộc cho thấy tính bất công của hệ thống bầu cử Mỹ. Tuy nhiên, theo chuyên gia luật Mỹ, định chế này gần như là bất di, bất dịch cho dù đông đảo công chúng bác bỏ nó.
Con đường duy nhất để cải tổ hiện nay, theo ông, là thay đổi phương thức lựa chọn «đại cử tri» tương tự như mô hình của hai tiểu bang Maine và Nebraska, nơi các đại cử tri được chọn không dựa trên số lượng phiếu bầu của toàn tiểu bang, mà theo từng đơn vị bầu cử. Cải cách theo hướng này có thể sẽ khiến cho quan điểm của các đại cử tri đại diện sát hơn cho lá phiếu của cử tri. Mà một cải cách như vậy không buộc phải thay đổi hiến pháp.

Share this post