Chuyện Bầu Cử Tại Hoa Kỳ – lltran

Chuyện Bầu Cử Tại Hoa Kỳ – lltran

(TVVN.ORG) Xứ Cờ Huê là một quốc gia dân chủ và người dân bỏ phiếu chọn mặt gửi vàng. Việc “chọn mặt” là một tiến trình khá phức tạp, tùy theo mức độ cầm quyền của người được chọn. Cuộc bầu cử lớn nhất, quan trọng nhất là cuộc bầu cử tổng thống và tất nhiên là cuộc bầu cử phức tạp nhất.

Gần đây, các ứng cử viên từ lưỡng đảng Cộng Hòa và Dân Chủ tranh nhau ráo riết, và để được đề cử, các ứng cử viên này trải qua một sự chọn khá ráo riết trong những kỳ lựa chọn khởi đầu, ‘caucuses’ hay ‘primaries’.

Tuần lễ này, cư dân Iowa đã bỏ phiếu đề cử ứng cử viên của họ. Người ủng hộ đảng Dân Chủ, Democrat, đã chọn bà Hilary Clinton và kẻ ưa đảng Cộng Hòa, Republican, đã chọn ông Ted Cruz. Tính ra, số phiếu của bà Clinton suýt soát với số phiếu của ông Bernie Sanders trong khi ông Ted Cruz bỏ qua ông Donald Trump một bước khá khá và ông Marcus Rubio thì bén gót ông Trump. Tóm lại là chưa biết ai sẽ thắng giữa ông Sanders và bà Clinton; giữa ông Trump ăn to nói lớn, thích chém gió và ông Rubio.

Sau Iowa, New Hampshire [primary] theo bén gót, cũng món lựa chọn sơ khởi nọ nhưng kết quả lại dảo ngược; cư dân New Hampshire xem ra ít bảo thủ so với Iowa, họ chọn ông Sanders, ông Trump; và bá tánh đang chờ xem kết quả của các cuộc chọn lựa sơ khởi từ những địa phương khác. Ta tha hồ nín thở mà chờ đến cuộc đầu phiếu cuối cùng diễn ra trên khắp nước Huê Kỳ vào cuối năm nay!

Cuộc bầu cử tổng thống Huê Kỳ là một tiến trình lựa chọn ráo riết và phức tạp. Ứng cử viên trải qua nhiều “chuyến” lựa chọn khác nhau, ‘caucus’ là bước khởi đầu việc đề cử ứng cử viên của mỗi đảng có tính cách địa phương; cư dân bỏ phiếu cho ứng cử viên gà nhà và chọn người đại diện để bỏ phiếu [dùm họ] trong cuộc bầu cử. Theo the Federal Election Commission, Alaska, Colorado, Hawaii, Kansas, Maine, Minnesota, Nevada, North Dakota, Wyoming và Iowa là những tiểu bang hoàn toàn “tính sổ” bầu cử sơ khởi dựa trên kết quả của ‘caucus’.
Còn ‘primary’ thì sao? Cũng là cuộc lựa chọn sơ khởi nhưng dưới một hình thức khác, cử tri bỏ phiếu [thầm lặng] cho ứng cử viên của họ tại tiểu bang nhà, Puerto Rico và các tiểu bang còn lại dùng ‘primary election’ để tính kết quả bầu cử sơ khởi.

Cùng là cuộc bầu cử sở khởi tại địa phương nhưng ‘caucus’ và ‘primary’ xem ra khác nhau. ‘Caucus’ được tổ chức bởi chính quyền tiểu bang hoặc đảng phái chính trị và cuộc đầu phiếu diễn ra tại một số địa điểm như trường học, sở cứu hỏa… theo thời khắc định sẵn. Cử tri bày tỏ công khai việc lựa chọn của mình; chẳng hạn như việc người đi bầu giơ tay giữa phòng đầu phiếu và người ta đếm… cánh tay như lá phiếu hoặc đi vào một nhóm theo bảng hiệu của ứng cử viên. Kết quả của ‘caucus’ thường dùng để xác định số [đại diện] cử tri (delegate) có mặt tại từng quận hạt, tiểu bang và toàn quốc, lựa chọn ứng cử viên sau cùng để ra tranh cử dưới danh xưng của mỗi đảng phái. Thông thường chỉ có cử tri đã ghi danh mới được bỏ phiếu, và ghi danh dưới đảng phái nào thì chỉ được bỏ phiếu chọn một trong nhóm ứng cử viên của đảng phái ấy.

Primary là cuộc lựa chọn trực tiếp trong tiểu bang, cử tri chọn ứng cử viên và chọn cả đại diện (delegate). Người đi bầu bỏ phiếu “kín” và lá phiếu được kiểm nghiệm kỹ càng. Có hai loại ‘primary’: Loại ‘tự do” [open primary], mọi cử tri đã ghi danh đều được bỏ phiếu, bỏ phiếu cho ứng cử viên từ đảng mình hoặc ứng cử viên từ đảng đối lập. Loại ‘giới hạn’ thì cử tri [đã] ghi danh chỉ có thể chọn một trong số ứng cử viên của đảng mình mà thôi nhưng cử tri ghi danh theo diện “độc lập” (independent) thì có thể bỏ phiếu chọn ứng cử viên bất kể từ đảng phái nào.

‘Caucuses’ và ‘primaries’ có phần khác biệt nhưng chính ‘caucuse’ cũng có sự khác biệt giữa các đảng phái.

Đảng Cộng Hòa hay GOP chọn phương pháp bỏ phiếu sơ khởi tương đối đơn giản; cử tri đọc lời tuyên thệ trung thành với đất nước rồi bỏ phiếu tuýt suỵt. Số phiếu được thu góp từ nhân viên địa phương của đảng Cộng Hòa rồi gửi về trụ sở chính nơi số phiếu được tổng cộng.

Việc đảng Dân Chủ chọn ứng cử viên sơ khởi thì nhiêu khê hơn. Ngay từ đầu, cử tri đã phải nói rõ ràng về sự lựa chọn của mình rồi đứng riêng về một nhóm; mỗi nhóm ủng hộ một ứng cử viên. Người chưa quyết định, còn lơ lửng, cũng đứng riêng, có tên là nhóm “uncommitted”.
Mỗi nhóm, để được tính vào kết quả, phải chiếm được ít nhất 15% số phiếu. Sau lần “kiểm phiếu” đầu tiên, nhóm “không đáng kể” có cơ hội chọn lựa lần thứ nhì, bỏ phiếu cho một trong những ứng cử viên ‘đáng kể” (đã chiếm được trên 15% số phiếu).

Cách bỏ phiếu kể trên có nghĩa là cử tri lựa chọn công khai, bạn bè, xóm giềng đều biết ta chọn [mặt] ứng cử viên nào để gửi vàng, và sự lựa chọn ấy có thể khiến cử tri ngại ngùng, bất an.

Cuối cùng thì nhân viên địa phương của đảng Dân Chủ tổng kết, mỗi ứng cử viên và số phiếu, và gửi về trụ sở; tại đây, họ sẽ đoán ra ứng cử viên nào sáng giá nhất mà đưa ra ứng cử trước cuộc bỏ phiếu toàn quốc.

Tóm lại là các cuộc bầu cử sơ khởi, dù dưới dạng caucus hay primary, đều là những cuộc kiểm phiếu của mỗi đảng phái xem ứng cử viên nào có cơ hội chiếm ghế tổng thống cao nhất và đưa ra tranh cử trong cuộc bỏ phiếu thực thụ.

Cử tri bỏ phiếu trong cuộc lựa chọn sơ khởi là những ai? Là những người quan tâm đến tình hình chính trị, quan tâm đến một vài yếu tố nào đó, chẳng hạn như người quan tâm đến vấn đề di dân và muốn đóng cửa biên giới, sẽ hè nhau đi bỏ phiếu cho ông Trump người hô hoán chính sách ‘bế quan tỏa cảng’.

Thông thường số cử tri này chiếm khoảng 20% số cử tri thực đi bầu vào ngày bầu cử thực thụ. Đôi khi, con số ấy lại là một sự “ngạc nhiên” bất ngờ như việc ông Obama khi ra ứng cử tổng thống, cuộc bỏ phiếu sơ khởi đã được trên 40% cử tri tham dự, và họ là những người bỏ phiếu lần đầu! Nôm na là ông Obama có bộ tham mưu tài giỏi biết cách huy động cử tri đi bỏ phiếu rầm rộ để đưa ông ấy ra ứng cử. kết quả như ta đã thấy.

Caucus tại Iowa, primary tại New Hampshire, trong đảng Cộng Hòa, ông Cruz lên rồi xuống, ông Trump thua ván đầu rồi thắng ván sau; mấy ứng cử viên khác thì bắt đầu lủi thủi ra về, dọn gánh hàng bầu cử, dẹp luôn cả giấc mộng phong hầu như bà Fiorina, ông Christy. Mấy ứng cử viên còn lại thì đang uýnh lộn kịch liệt, thêm luôn cả món bôi tro trát trấu vào mặt nhau. Bên đảng Dân Chủ thì bà Clinton và ông Sanders vẫn đang tranh giành, họ cũng cào cấu nhau ầm ĩ không kém để sửa soạn cho kỳ đọ sức tại South Carolina!

Ông tỷ phú Trump chuyên nghề chém gió cứ sa sả bươi móc đối thủ, hết người này đến kẻ khác, không biết sách lược kinh tế cũng như tài đối ngoại của ông ta có những gì, chưa ai thấy rõ để phê phán mà sao ổng ăn khách quá trời? Hẳn cư dân Huê Kỳ thích người chém gió, ngang ngạnh? Ông Cruz thì không mồm loa như ông Trump chẳng biết tranh giành có lại với tỷ phú hay không?

Bà Clinton không kiếm được phiếu của người trẻ tuổi và của phụ nữ, không mấy ai tin tưởng vào lời nói của bà ấy nên dồn phiếu cho ông Sanders. Có lẽ cư dân Huê Kỳ chưa sẵn sàng cho một phụ nữ ra làm tổng thống?

Cuộc bầu cử chính thức sẽ diễn ra vào tháng Mười Một, từ bây giờ đến lúc ấy bá tánh hẳn sẽ được xem nhiều màn tranh cử hấp dẫn bất ngờ khác?

Share this post