Dạ Cổ Hoài Lang – KimTiger

Dạ Cổ Hoài Lang – KimTiger

(TVVN.ORG) Từ là từ phu tướng
Bảo kiếm sắc phong lên đàng
Vào ra luống trông tin chàng
Năm canh mơ màng…

Chủ Nhật vừa rồi trong lòng rất hao hức cùng 3 cô bạn đi xem vở diễn Dạ Cổ Hoài Lang ở Saigon Performance Art Center (SPAC). Buổi diễn thứ nhất lúc 1:30 chiều đã hết vé nên cả nhóm quyết định xem buổi diễn lúc 6 giờ 30 chiều. Trên dưới 20 năm trước, mình đã có dịp xem vở Dạ Cổ Hoài Lang ở Sài Gòn diễn ở số 5B Võ Văn Tần, lúc đó, nếu mình nhớ không lầm thì vở diễn này do “phù thuỷ sân khấu” Thành Lộc thủ vai ông Tư, Việt Anh thủ vai ông Năm, Hồng Vân vai cháu nội và Quốc Thảo vai bạn trai cháu nội. Đây là thể loại chính kịch, mang đậm tính nhân văn, chuyện kể về 2 ông già ở xa xứ, bất đồng trong lối sống cũng như cách cư xử khác nhau của thế hệ ông bà – cha mẹ – con cháu càng làm cho nỗi nhớ quê hương mãi cứ khôn nguôi trong lòng những người con xa xứ. Vở diễn cũng đã lấy đi biết bao nước mắt của khán giả, trong đó có mình….

Dự định là sẽ “mít ướt mít đặc” nên bản thân mình cũng đã nhắc nhớ mấy cô bạn nhớ mang theo khăn giấy kẻo mặt mũi tèm lem. Cả nhóm 4 cô thì chỉ có mỗi mình mình được xem vở diễn nguyên gốc ở Sài Gòn, hào hứng nôn nao trông đến ngày xem lại vở diễn chính kịch này.

Cả nhóm có mặt trước rạp SPAC khoảng 6:10, xúng xa xúng xính trong những bộ áo đầm trẻ trung và dự là sẽ được thưởng thức một món ăn tinh thần đầy tính nhân văn và… nước mắt. Cà phê sữa đá, nhãn nhục mỗi bạn một ly để lót dạ cho vở diễn kéo dài khoảng 3 giờ đồng hồ cũng không phải là ý kiến tồi. Vào chổ ngồi trước 6 giờ 30… 6 giờ 45 tiếp tục nghe ban tổ chức cất giọng mời khán giả “Ổn định chổ ngồi”. 7 giờ vẫn chưa khai mạc vở diễn dù ban đầu ban tổ chức thông báo rằng vở diễn sẽ khai mạc đúng giờ. Mãi đến 7 giờ 15 đèn mới tắt và cái rèm sân khấu mới từ từ được kéo lên. Vở diễn lần này được mang sang hải ngoại bao gồm dàn diễn viên Thành Lộc, Hữu Châu, Lương Thế Thành và Tường Vi. Thành Lộc đúng là phù thuỷ sân khấu, gừng càng già càng cay quả không sai. Hữu Châu cũng “gạo cội” không kém. Hai diễn viên còn lại thì vẫn cần thời gian để mài dũa thành viên ngọc sáng hơn. Vở diễn có lẽ sẽ thành công hơn nếu nội dung câu chữ và lời đối thoại không cố tình được thay đổi. Theo mình nghĩ, có lẽ nhà tổ chức hoặc đạo diễn muốn thay đổi một số câu chữ để phù hợp với ngữ cảnh hiện tại nhưng vì vậy đã vô hình chung làm mất đi chất nguyên thủy của vở diễn, cộng thêm việc diễn viên muốn mua tiếng cười của khán giả bằng những câu chửi thề và lối chơi chữ không sạch sẽ đã vô tình làm mất đi tính nghiêm trang của vở kịch. Nên nhớ đây là chính kịch, nếu chêm vào vài câu, chữ để mang tính hài hước thì không sao, nhưng nếu cố tình lạm dụng quá mức thì vở diễn trở thành hài kịch có phần dơ bẩn dị hợm. Tiếc rằng việc lạm dụng quá nhiều câu chửi thề đã làm sự nghiêm trang của vở chính kịch không còn nữa và sự nôn nao hào hứng xem lại vở kịch được yêu thích năm nào ngày càng tuột dốc. Nhóm tổ chức của vợ chồng diễn viên Trương Minh Cường cũng cần xem lại cách tổ chức, nên tôn trọng khán giả về giờ giấc biểu diễn, nếu đã thông báo 6 giờ 30 thì nên đúng 6:31 mở màn, đừng vì những người đến muộn mà những vị khán giả đến đúng giờ phải chờ đợi. Nên tập tính tôn trọng các khán giả đã đến đúng giờ túc và chuyên nghiệp từ những bước cơ bản nhất thì hy vọng mới làm nên chuyện lớn hơn. Ban tổ chức ít nhiều cũng có trách nhiệm nếu diễn viên có thể vì quá tung hứng sửa đổi lời thoại và chêm vào những câu chửi thề như vậy là thiếu chuyên nghiệp và thiếu tôn trọng khán giả.

DaCo2

Về phía khán giả, mình thấy nhiều anh chị đã vội vã đứng dậy ra về khi vở diễn chỉ còn khoảng 2-3 phút là kết thúc thì quả thật như vậy cũng rất khiếm nhã! Diễn viên luôn đứng lại cúi đầu chào khán giả mà thấy khán giả bỏ đi thì chắc họ cũng đau lòng lắm đây!

Theo mình, vở kịch đã không thật sự thành công do nhiều yếu tố cộng hưởng:

– Thứ nhất: Lạm dụng cách mua vui bằng cách rẻ tiền vô tình đã làm mất đi tính nghiêm túc của vở chính kịch;
– Thứ hai: Hơn 20-30 năm về trước, người Việt xa xứ và chuyện đi đi về về thăm người thân trong nước không dễ dãi cho lắm, nên mỗi lần đoàn tụ và chia tay là cả một vấn đề. Còn thời điểm hiện tại, xa nhau hơn nữa vòng trái đất nhưng với những tiện nghi hiện đại của internet, trang mạng xã hội, facetime hàng giờ hàng ngày với nhau đã kéo mọi người gần nhau hơn về khoảng cách địa lý, chuyện xa xứ lạnh lẽo cô đơn ở vùng tuyết trắng xoá không còn là khái niệm khó tưởng nữa nên có lẽ vì vậy mà mấy bịch khăn giấy mini đem theo vẫn buồn tẻ nằm yên trong ví!

Share this post

One thought on “Dạ Cổ Hoài Lang – KimTiger

  1. Đọc bài nay tôi nao nao nhớ lại hai nghệ sĩ Út Trà Ôn và Hương Lan thời trước 1975.

    Có một bài viết tôi đọc đã lâu trên diễn đàn Đại Học Văn Khoa Sài Gòn, tác giả ký tên là "Đoàn Dự". Thấy thấm thía nên giữ lại, nay mang ra chia sẻ với mọi người.

    Năm ấy tôi hăm hai tuổi, tốt nghiệp Đại Học Sư phạm, được bổ về dạy tại một tỉnh khá xa. Người ta hăm hai thì khôn, còn tôi có lẽ rất ngốc. Ngốc chứ không phải ngu. Tôi chưa bao giờ nhận là mình ngu cả. Nếu ngu thì làm sao mà dạy học được?

    Tôi ngốc đến nỗi buổi tối hôm sắp xuống tỉnh nhận nhiệm sở, mẹ tôi bảo để mẹ tôi đi theo, xuống đấy sắp xếp chỗ ăn chỗ ở cho tôi. Em gái tôi bảo thôi, mẹ đừng đi, anh ấy đi dạy có mẹ đi kèm người ta cười cho đấy. Mẹ tôi bảo việc gì mà cười, con ta đẻ ra từ tấm bé, lớn lên thì ta phải trông nom cho nó chứ, dễ gì một lúc mà sanh ngay được đứa con bằng ấy. Tôi nói vâng ạ.

    Sáng hôm sau quả nhiên tôi bị cười thật. Ra bến xe đò, bạn bè cùng khóa sư phạm với tôi nhiều người cũng được bổ về các tỉnh dưới đó, bất ngờ gặp gỡ, đi cùng một chuyến. Họ chào hỏi mẹ tôi rồi một cô cười, khen mát: “Anh sướng thiệt, tốt nghiệp sư phạm, đậu cử nhơn rồi mà đi đâu cũng có mẹ đi theo, sướng quá”. Tôi đáp: “Vâng, tôi mồ côi cha từ nhỏ nên việc gì mẹ tôi cũng trông nom. Tôi sống nhờ mẹ”.

    Xuống tỉnh, mẹ tôi ở lại khách sạn, tôi vào trường trình diện. Lúc ấy là buổi chiều, trời mới mưa lớn nên sân trường ngập nước có lẽ tới mắt cá chân, trong sân có cỏ và hai cái ao. Đôi giầy của tôi mới toanh. Chiếc cra-vát cũng mới nữa. Tôi tìm không thấy có chỗ nào len chân được, rất ngại ngùng nên bèn ngồi xuống tháo giày, tháo cả vớ, xách trên tay rồi xắn quần lên cao, lội lẹp bẹp trong khi ngực vẫn đeo cra-vát.

    Ông hiệu trưởng đón tôi trên hiên, trông tôi chắc kỳ dị lắm. Đợi tôi đi lại đôi giày xong, ông mời tôi vào văn phòng, nói chuyện, trao thời khóa biểu đã chia sẵn đề tên tôi, cho mượn trước hai tháng lương rồi mời tôi sang phòng giáo sư.

    • Tôi đã nhận được sự vụ lệnh của Nha Trung Học cho biết năm nay có bảy anh em mới tốt nghiệp được bổ về trường. Anh xuống sớm, rất tốt. May quá, nay nhân có buổi họp hàng tháng để chuẩn bị khai trường. Họp xong rồi nhưng mời anh sang để tôi giới thiệu với anh chị em luôn.
    • Vâng ạ.

    Tôi đứng dậy, đi theo.

    Ông hiệu trưởng giới thiệu xong, mọi người vỗ tay. Sau cùng, anh giám học đứng lên:

    • Tôi đề nghị hôm nay có giáo sư mới, chúng ta ai đi được thì đi, ai không đi được thì thôi, ta ra Xừng Ký, nhậu.

    Tôi vội vàng đứng dậy:

    • Dạ thưa thôi ạ, em không đi được đâu ạ.

    Anh giám học ngạc nhiên. Tôi giải thích:

    • Dạ thưa tại vì bà cụ em xuống, hiện đang ở khách sạn Thanh Sơn. Em phải về kẻo mẹ em mong.

    Mọi người trợn tròn mắt nhìn tôi như nhìn một con vật kỳ lạ họ chưa từng thấy. Nhất là các cô, nhiều người đưa tay che miệng cười.

    Anh giám học hỏi:

    • Thưa anh, thời khóa biểu trong trường tôi đã chia rồi. Riêng của anh, đa số toàn lớp Mười Một với lớp Mười Hai bởi vì anh sẽ thay tôi, tôi đổi về Đà Lạt. Học sinh tụi nó lớn lắm, vậy từ mai trở đi bác có phải vào trong lớp trông coi cho anh dạy không ạ?

    Các cô cúi gầm mặt, lại cười hơn nữa. Tôi lắc đầu:

    • Dạ không ạ, mẹ em chỉ xuống trông nom, sắp xếp chỗ ăn chỗ ở cho em xong thì về, không vào trong lớp.

    Ít lâu sau, khi đã quen nhau, anh giám học tên Phùng Văn Hưởng đã đổi lên Đà Lạt, một anh bạn kể với tôi rằng anh Hưởng nói cái thằng đó nó ngốc ghê cơ, tao hỏi xỏ nó ngay giữa hội đồng mà nó đứng dậy trả lời tỉnh bơ: “Dạ không, mẹ em chỉ xuống trông coi, sắp xếp chỗ ăn chỗ ở cho em thôi ạ, không vào trong lớp”. Tao chưa thấy ai ngốc bằng nó. Thế đấy, tôi chỉ ngốc chứ không có ngu, thầy giáo mà ngu thì không dạy học được.

    Lúc ấy tôi đang viết tiểu thuyết đăng fơi-ơ-tông cho hai tờ báo lớn ở trên Sài Gòn, để tên thật nên học trò biết, thân với tôi lắm. Nhất là các em có máu văn nghệ văn gừng, thường hay chuyện trò với tôi.

    Một hôm, tan học, thầy trò đang đi trên con đường nhựa chạy dọc theo mé sông trước cửa khách sạn Thanh Sơn, một em bỗng dừng lại, chỉ tay sang phía xa xa ở bờ bên kia:

    • Kia kìa thầy, thầy có nhìn thấy căn nhà trăng trắng dưới chỗ đám cây kia không? Nhà ông Sáu Lầu đó thầy!

    Một em khác nhìn theo, phụ họa:

    • Bữa nào thầy rảnh không phải viết tiểu thuyết, tụi em sẽ dẫn thầy qua bển thăm ổng. Ông Sáu dễ tánh, cũng thích văn nghệ, gặp thầy chắc ổng mầng lắm.

    Tôi nhìn kỹ, chỉ thấy những ngôi nhà nho nhỏ thấp thoáng dưới những bụi cây, không có ngôi nào cao tới sáu, bảy tầng một cách đặc biệt đến nỗi học trò phải dẫn tôi sang coi, làm quen với gia chủ. Ở Sài Gòn nhà có sáu tầng lầu là một chuyện thường, không quan trọng như ở dưới này.

    • Các em nói ổng tên Sáu Lầu hay nhà của ổng có sáu tầng lầu, sao thầy không trông thấy gì hết?

    Học trò ngạc nhiên nhìn tôi. Trong cái nhìn đó tôi thấy các em hết sức thất vọng. Hình như các em coi ông Sáu Lầu là một nhân vật vĩ đại trong khi tôi tỉnh bơ, không hiểu gì hết.

    • Dạ thưa tên ổng là ông Sáu Lầu, tức ông Cao Văn Lầu, ổng làm ra bản Dạ Cổ Hoài Lang.

    Hừ, làm một bản vọng cổ thì đã ăn nhằm gì. Người nhà quê thường hay quan trọng hóa vấn đề chứ tôi ở Sài Gòn, ngày trước coi cải lương hoài, thấy các soạn giả như Thu An, Hà Triều, Hoa Phượng…viết nhiều tuồng lắm. Trong khi soạn tuồng tất nhiên họ phải sáng tác vọng cổ, mỗi vở hàng bao nhiêu bài chứ đâu phải chỉ có một bản Dạ Cổ Hoài Lang như ông Sáu Lầu.

    Tuy nghĩ như vậy nhưng vốn quý mến học trò, tôi nói cho các em vừa lòng:

    • Dạ cổ là tiếng trống đêm. Dạ cổ hoài lang là nghe tiếng trống đêm nhớ chàng hay nhớ chồng gì đó, phải không các em?
    • Dạ.
    • Thôi được, để lúc nào rảnh thầy nhờ các em dẫn qua giới thiệu với ổng. Thầy cũng thích tìm hiểu phong tục tập quán địa phương.

    Học trò thấy tôi không sốt sắng lắm nên im lặng, thôi không nói nữa. Còn tôi, vừa bận viết lách lại vừa dạy học, tôi cũng quên đi, không nghĩ tới nữa.

    *

    Bảy năm sau, tức năm 1972, tôi được đổi về một trường gần Sài Gòn. Ông Lê Dân, đạo diễn điện ảnh, có quay của tôi một cuốn truyện cùng lúc với cuốn Hồng Yến của nhà văn Bình Nguyên Lộc. Trong cuộc liên hoan “bấm máy”, hai bác cháu được xếp ngồi bên cạnh nhau, chuyện trò với nhau. Ông Lê Dân đi ngang qua, dừng lại bắt tay, giới thiệu tôi là thầy giáo. Bác Bình Nguyên Lộc hỏi tôi dạy trường nào, tôi nói Trường Trung Học Bạc Liêu, mới được đổi về Sài Gòn.

    Bác ngạc nhiên:

    • Ủa, Bạc Liêu, vậy là quê hương của ông Sáu Lầu?

    Tôi giật mình, sửng sốt. Bản Dạ Cổ Hoài Lang hay tới mức nào mà vừa mới nghe hai tiếng Bạc Liêu là bác Bình Nguyên Lộc đã nhắc ngay tới tên ông Sáu Lầu?

    Tôi đem việc đó ra hỏi. Nhà văn miền Nam có cái bút hiệu đổi ra từ hai tiếng “Đồng Nai” mỉm cười lắc đầu:

    • Không phải vậy đâu, cậu giáo lầm rồi. Ông Cao Văn Lầu không phải chỉ sáng tác ra bản Dạ Cổ Hoài Lang theo cách cậu giáo hiểu mà còn là người phát minh ra điệu vọng cổ. Miền Nam trước đây không có vọng cổ, phải sau khi bản Dạ Cổ Hoài Lang của ông Sáu Lầu ra đời nó mới biến đổi dần và biến ra điệu vọng cổ. Có thể nói ông Sáu Lầu là cha đẻ của điệu vọng cổ.

    Bác giải thích rất kỹ. Người tôi lạnh đi. Thôi chết, mình lầm to rồi. Ông Sáu Lầu là người khai sinh ra điệu vọng cổ chứ không phải chỉ làm ra một bản vọng cổ. Việc này rất lớn chứ không phải nhỏ. Tôi kể cho bác Bình Nguyên Lộc nghe câu chuyện lầm lẫn của tôi bảy năm về trước và phàn nàn rằng mình kém cỏi, học trò thất vọng về mình.

    Bác lắc đầu:

    • Không sao đâu cậu giáo. Làm thầy, kém về chuyên môn nó mới coi thường chớ chuyện ngoài đời, ai cũng có cái biết cái không, biết hết làm sao được. Lúc đó có lẽ tụi nó cũng có thất vọng thiệt nhưng không khi dễ thầy. Đối đế lắm là nó cười thầm với nhau là thầy hổng biết vậy thôi.

    Tuy bác đã an ủi nhưng trong lòng tôi vẫn có một cái gì đó áy náy, thắc mắc bâng quơ. Tôi mong có dịp và có thì giờ trở lại Bạc Liêu, được gặp lại những người học trò cũ năm xưa để xin lỗi về chuyện tôi đã lầm lẫn. Nhưng lúc xảy ra chuyện đó tôi mới đi dạy, chưa biết hết mặt học trò, họ là ai, tên gì tôi cũng không nhớ rõ.