Dismiss Notice
THÔNG BÁO: Phiên bản tháng Giêng 2018 cho Đũa Thần Điện Toán với nhiều thay đổi lớn đã được phát hành. ĐẶC BIỆT: Đũa Thần Điện Toán 64 Gig Duo phiên bản 2018 sẽ tự động cập nhật hóa, không cần phải gửi về Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu!

Những cơn sốt từ Đại Dịch Vũ Hán

Chủ đề trong 'Kiến Thức Khắp Nơi' do lltran khởi đầu 18 tháng Ba 2020.

  1. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    coronaviruses.jpg
    Đại dịch Vũ Hán thổi qua địa cầu mang theo nhiều cơn “sốt”, từ y tế, đến chính trị, ngoại giao và kinh tế và đã trở thành câu chuyện đầu môi của mọi cư dân thế giới.

    Cơn sốt y tế đang được bàn thảo rầm rộ nhất trong suốt mấy tháng qua: Hoa Lục, ổ dịch đầu tiên và lớn nhất, đang khoe khoang rằng họ đã tiểu trừ được siêu vi khuẩn Vũ Hán và đang trên đường hồi sinh. Sau những lần dấu diếm và bóp nghẹt truyền thông, mấy ai tin lời dân Tàu nhất là lời lãnh tụ anh minh Tập Cận Bình?
    Ý đang lo sốt vó (!) vì số dân nhiễm bệnh mỗi ngày một cao và số tử vong mỗi ngày một lớn, kể cả ông bác sĩ chăm sóc những bệnh nhân đau nặng cũng qua đời vì thiếu dụng cụ phòng ngừa. Cư dân lớn tuổi (trên 60) chiếm 25% dân số tại Ý, và những người trong ngưỡng tuổi ấy phần lớn đã và đang hút thuốc lá, thuộc nhóm “compromised lung function” tạm dịch là “yếu phổi mãn tính”, sức đề kháng yếu kém nên con số tử vong cao không là một điều khó hiểu.
    Vấn nạn dịch Vũ Hán hay Covid-19 tại Ý khiến Liên Âu tạm thời đóng cửa biên giới để ngăn ngừa sự lan tràn của bệnh tật, nhưng cũng có nghĩa là dân ai nấy lo; mấy quốc gia khá giả như Đức, Bắc Âu cũng khó lòng cáng đáng nổi việc chăm sóc y tế cho công dân họ, sức [voi] đâu mà chữa trị bệnh nhân ngoại quốc lỡ độ đường?
    Ba Tư là “ổ dịch” của Trung Đông, số người nhiễm trùng và tử vong khá cao. Cư dân ở đó hút thuốc lá khá nhiều, già cũng như trẻ nên ta cũng có thể đoán ra nguyên nhân dẫn đến tử vong (morbidity). Vả lại quốc gia ấy chẳng cung cấp chi tiết gì về bệnh nhân (tuổi tác, giới tính, tình trạng sức khỏe [tiếng Việt mới gọi là “bệnh nền”?]…nên bá tánh tha hồ phỏng đoán.
    Ngược lại, Nam Hàn dù có số người nhiễm bệnh khá cao nhưng mức tử vong lại thấp. Ở đó, tiêu chuẩn y tế khá cao; phần lớn bệnh nhân là phụ nữ lại chẳng mấy ai hút thuốc và có lẽ đặc biệt nhất là tinh thần xã hội, theo kỷ luật của cư dân Nam Hàn. Họ lắng nghe lời khuyến cáo của bộ Y Tế và tự cách ly nên dịch Vũ Hán xem ra đã từ từ tiết giảm.

    Gần đây các con số về bệnh tật tại Hoa Kỳ đã khiến bá tánh lo lắng hơn. Sự kinh hoảng lo âu đã bao trùm khắp nơi ngoại trừ một số người trẻ tuổi vẫn nhởn nhơ họp bạn, ăn uống, bơi lội tại các bãi biển [chờ ngày đóng cửa?].
    Bá tánh lo âu vì nhiều lý do, sức khỏe rồi tiền bạc và tương lai con cái. Người chưa [cảm thấy] bệnh thì băn khoăn về sức khỏe của họ và thân nhân, lỡ nhiễm bệnh thì nhà thương có… đủ người hay đủ chỗ để chữa trị cho mình hay không. Các cha mẹ trẻ thì băn khoăn về công việc làm, nhất là những người sinh sống trong kỹ nghệ cung cấp dịch vụ như hàng ăn, quán rượu, tiệm cắt tóc, làm móng tay chân…, tay làm hàm nhai, lợi tức dựa trên mức tiêu xài của bá tánh. Dịch vụ nào cũng thu hẹp đến mức tối thiểu kể cảc văn phòng bác sĩ, nha sĩ. Đám học trò chịu trận ở nhà vì trường ốc đóng cửa, thày cô chỉ dạy dỗ trên liên mạng, được tới đâu hay đến đó… Mọi sinh hoạt thường nhật xem ra dừng lại hoặc chỉ vận hành với một tốc độ chậm chạp, uể oải như thể đang chờ đợi; chờ đợi những gì thì chưa ai dám đoan quyết.
    Tháng trước, ông tổng thống Huê Kỳ hay nói ẩu, lúc đầu thì lớn tiếng cổ võ “không có chi trầm trọng cả, chúng ta đã sẵn sàng mọi thứ”. Kế đến việc thành lập một Ủy Ban [đối phó với] dịch Vũ Hán và đưa ông Phó ra đứng mũi chịu sào. Hai tuần trước, ông Phó và cả ông bộ trưởng bộ Y Tế liên bang đã dám hô hào trước công chúng rằng chỉ… 48 tiếng nữa là ta có thể đưa ra một triệu (1,000.000) bộ thử nghiệm (testkit) Covid -19 (siêu vi khuẩn Vũ Hán) và chỉ ba ngày là có kết quả; cơ quan y tế nào cũng có thể thử nghiệm dễ dàng… Nói cứ như thật! Các chuyên viên y tế ở trong chăn nên thấy đầy… rận.
    Thử nghiệm Covid-19 mới được tìm ra trên dưới hai tháng nay; người thực hành là các chuyên viên được huấn luyện và kinh nghiệm đầy mình, đứng đầu trong nghề chuyên môn nên khả tín. NHƯNG loại thử nghiệm nào cũng phải trải qua một tiến trình… thử nghiệm để xem cách áp dụng có cho kết quả chính xác không, tỷ lệ chính xác là bao nhiêu theo cách tính toán sau đây:

    -“True positive” nghĩa là người nhiễm bệnh có kết quả dương tính (1).
    -“False positive” nghĩa là người không nhiễm bệnh nhưng kết quả dương tính (2).
    -“False negative” nghĩa là người nhiễm bệnh nhưng có kết quả âm tính (3)
    -"True negative" nghĩa là người không nhiễm bệnh và kết quả âm tính (4)

    Nhóm (4) chẳng có chi đáng kể. Nhóm (1) được cách ly và theo dõi đã đành nhưng nhóm (2) và (3) thì sao? Nhóm (2) bị cách ly thì chỉ bất tiện và tốn kém tiền bạc nhưng nhóm (3) được phây phây ra về rồi truyền bệnh lung tung thì sẽ là một đại họa!

    Testkit Covid-19 “ra đời” trong hoàn cảnh cấp kỳ nên chuyên viên không có thời giờ thử nghiệm mức chính xác (test “design”) trước khi mang ra sử dụng rộng rãi chưa kể vấn nạn “kỹ thuật” (technique). Người sử dụng đầu tiên là các chuyên viên lành nghề, ngày ngày làm việc chuyên môn chưa kể kiến thức sâu rộng; nhưng cũng testkit này khi được bưng ra các phòng thí nghiệm khác, chuyên viên địa phương chỉ được huấn luyện cấp tốc, làm sao tránh được các lỗi kỹ thuật?

    Ông tổng rồi đến ông Phó và cả ông bộ trưởng bộ Y Tế liên bang [im lặng là đồng lõa?] phét lác quá cỡ nên bá tánh cứ tưởng thật, hễ ai muốn là cứ việc yêu cầu bác sĩ cho thử nghiệm [để mà an tâm]!? Các chuyên viên phòng thí nghiệm chỉ còn cách đưa hai tay lên trời mà gọi Thượng Đế! Tính đến hôm nay ta chỉ có khoảng 60 ngàn + mẫu thử nghiệm; con số một triệu testkit và 60 ngàn xem ra khác nhau hơi xa? Sử dụng một triệu testkit thì ta cần bao nhiêu chuyên viên nhất là loại testkit vừa “vỡ lòng”, người máy (automation) chưa biết xài? Chẳng lẽ ra đường níu áo mấy người rảnh rỗi và mời họ về làm chuyên viên phòng thí nghiệm để có kết quả nhanh chóng? Trên mấy diễn đàn riêng tư, các chuyên viên y tế trao đổi ý kiến và… chửi thề, chẳng lẽ không có cách hành xử nào hiệu quả hơn trước đại nạn này? Nói dối, dấu diếm để trấn an / kiếm phiếu / rao bán tài năng kinh bang tế thế … hay nói thẳng, nói thật để bá tánh yên tâm mà tính toán, hoạch định chương riêng tư?

    Chỉ có ông bác sĩ Anthony Fauci, sếp lớn của ngành bệnh truyền nhiễm tại bộ Y Tế là dám lên tiếng nói thật. Ở tuổi 79, danh tiếng lẫy lừng về kiến thức cũng như tài năng, ông ấy chẳng cần chức tước và cứ nói thẳng thừng, kể cả … sửa chữa việc ông tông tông quá lời nói sảng! Khi lệnh cấm viên chức y tế phát biểu ý kiến trừ khi được phép từ cái Task Force của ông Phó thì bác sĩ Fauci lên tiếng báo động về “lệnh kiểm duyệt” và sau đó, ông bác sĩ khảng khái xuất hiện trên mọi đài truyền hình, truyền thanh để làm công việc báo tin, nói sự thật để bá tánh biết mà sửa soạn. Ngay từ lúc đầu, bác sĩ Fauci nói rằng trận dịch đang lan truyền nhanh chóng, chưa biết khi nào mới ngưng. Hãy tự cô lập, giới hạn sự đi lại để phòng ngừa, để ngưng sự lan truyền bệnh tật giữa con người. Ta chưa có thuốc chủng ngừa và cũng chẳng có thuốc chữa trị, mọi thứ đều nằm trong vòng “thí nghiệm”, nghĩa là có hiệu quả không thì chưa ai biết. Ông ấy tiếp tục lập lại những câu nói ấy bất cứ lúc nào được [bị] hỏi ý kiến. Bác sĩ Fauci cũng lên tiếng kêu gọi (gần như năn nỉ) những người trẻ vô tâm hãy nghe lời khuyến cáo của bộ Y Tế mà ngừng tụ họp; giọng nói đã khàn đục của ông ấy khiến các nhóm đồng nghiệp đều cảm kích và biết ơn. Ít ra đất nước này cũng có những con người như thế…

    Đến hôm nay thì lệnh “đóng cửa ở nhà” đã có mặt, bắt đầu từ San Francisco, cửa ngõ của các chuyến bay từ Á Châu và cũng là nơi đông đảo nhất tụ họp những người vô gia cư. Cứ nghĩ đến con số 150 ngàn+ người sống chật hẹp trong các túp lều tạm bợ, thiếu vệ sinh; phần lớn lại là những người mang bệnh mãn tính, nghiện ngập [và tất nhiên là sức đề kháng không bao nhiêu] mà các chuyên viên y tế bủn rủn chân tay. Nếu và khi căn bệnh viêm phổi Vũ Hán xuất hiện ở đó thì San Francisco sẽ vô phương đối phó; bệnh viện nào có đủ chỗ cho bằng ấy con người chưa kể việc thiếu thốn dụng cụ y khoa như máy trợ thở (ventilator)? Thị Trưởng San Francisco là một phụ nữ nhìn xa và can đảm, dám đi trước đám đông mà ban hành một đạo luật cấp thời. Los Angeles cũng trong hoàn cảnh tương tự, chưa biết khi nào thì họ cũng có đạo luật “ở nhà” như thành phố New York?
    Khi hàng quán các dịch vụ không khẩn cấp đóng cửa thì tất nhiên là bá tánh hoang mang, không biết bao giờ trận dịch mới ngừng lan tràn; cái “không biết” ấy đã trở thành nỗi ám ảnh triền miên khiến nhiều người mất ăn mất ngủ vì hoảng hốt. Người “vô tâm” thì cho rằng sống chết có số, tới số thì số sẽ… tới trước cửa, khỏi cần chờ đợi mà cứ phây phây vui sống? Phe ta thuộc nhóm thứ nhì về nhân sinh quan nhưng vẫn nhất nhất theo lệnh bộ Y Tế mà lanh quanh ở nhà, nơi nào có … người khác thì tránh xa. Tự cách ly là cách phòng ngừa hiệu nghiệm nhất, dùng thư từ, điện thoại làm phương tiện giao tiếp với thân nhân và bạn bè gần xa.

    Cơn sốt thứ nhì cũng nóng hôi hổi là cơn sốt kinh tế. Thị trường chứng khoán đang lắc lư rồi bổ nhào vài lần suốt tuần lễ qua. Những người có quỹ hưu trí đầu tư vào chứng khoán thì mất ăn mất ngủ vì lo âu nhất là những người đang sửa soạn về hưu trong một vài năm sắp tới. Họ băn khoăn lắm, không biết khi nào thì thị trường chứng khoán hồi phục để có đủ tiền sinh sống lúc hưu trí? Thị trường chứng khoán lên xuống và phải 5, 3 năm mới phục hồi sau khi tuột dốc? Thế rồi để cứu vãn, Ngân Khố Liên Bang Huê Kỳ lại thả lỏng lãi xuất của công khố phiếu khiến bá tánh tạm an tâm mà vay mượn để làm ăn, mức lãi xuất gần như 0% thì tại sao lại không vay mượn? Ông tông tông vừa công bố việc sử dụng một trillion mỹ kim để trợ giúp các ngành kỹ nghệ đang ngắc ngoải vì phí tổn. Công ty hàng không hô hoán việc sắp vỡ nợ vì máy bay không ai dùng. Kỹ nghệ dịch vụ đang rầu rĩ vì hàng quán đóng cửa, không còn tiền bạc để trả lương nhân công… Chỉ có một số kỹ nghệ là ăn nên làm ra nhờ đại dịch Vũ Hán. Đầu tiên là các công ty chế tạo dụng cụ y tế như máy trợ thở. Trên thế giới hiện nay có khoảng năm (5) công ty lớn nhỏ đang chế tạo các loại máy trợ thở theo đúng tiêu chuẩn của bộ Y Tế; và họ làm việc ngày đêm để cung cấp loại máy móc ấy theo đơn đặt hàng khắp nơi. Kế đến là các hãng xưởng chế tạo trang phục y tế từ áo choàng, mũ nón đến khăn bịt mặt (surgical mask), họ sản xuất không kịp để dùng!
    Kỹ nghệ chuyên chở cũng… đại thành công nhờ phân phối, khuân vác các thùng hàng hóa cần thiết như thực phẩm, thuốc men đến nơi cửa tiệm buôn bán. Costco, Sam's Club… kiếm bạc vô số kể và họ biết điều nên giữ nguyên giá bán, không dám tăng giá bậy bạ kẻo bị bá tánh chửi bới!

    Cơn sốt chính trị thì có một nhiệt độ thấp hơn. Chính khách băn khoăn về kỳ bầu cử nên làm đủ mọi cách để kiếm phiếu; người ta chê bai nhau kịch liệt. Riêng ông tông tông Huê Kỳ nói sảng rồi tự khen (đạt thành tích 10 điểm) không xong nên đành nói tránh rồi tiêu xài tiền [của bá tánh] để xoa dịu cư dân đang lo lắng hoang mang. Cứ gửi cho ít tiền là người ta vui lòng & an tâm, món ‘quà’ tâm lý khá hiệu quả, tiền trên trời rơi xuống, ai không thích?! Thế hệ sắp tới tha hồ còng lưng trả nợ!
    Ở Iran chẳng thấy cư dân hó hé chi, họ đang hớt hải lo âu về bệnh tật nên chẳng có thời giờ mà chê trách nhà cầm quyền? Đức và Úc thì thẳng thừng hơn với lời công bố "sẽ có nhiều người nhiễm bệnh và ta đang sửa soạn". Hình như bà Merkel không ra ứng cử nữa và còn hơi lâu mới đến mùa bầu cử ở Úc?
    Bên Hoa Lục thì chủ tịch muôn đời vẫn giữ ghế nên ông Tập cứ phây phây mà đánh võ mồm với ông Trump khi Huê Kỳ chỉ tay về phía Hoa Lục mà nói rằng Covid-19 là “Chinese virus”; uýnh nhau bằng kinh tế chưa xong, cả hai đang u đầu sứt trán vì dịch Vũ Hán nên họ đánh võ mồm cho đỡ tức.
    Nga Sô vẫn im lìm, ông Putin sẽ là tổng thống muôn đời, và cấm chỉ dân Tàu và đất nước họ. Không biết dịch Vũ Hán đang hành xử [hành hạ thì đúng hơn?] ra sao với cư dân Nga? Không thấy bài tường trình nào chi tiết về Nga Sô từ Tổ Chức Y Tế Thế Giới?

    Cơn sốt ngoại giao cũng lúc ấm, lúc nguội. Những quốc gia trong khối Liên Âu đóng cửa biên giới và họ không còn khó chịu việc Áo đòi đóng cửa như trước đây vì bây giờ ai cũng thế? Liên Âu bực mình vì lệnh cấm vào không phận Huê Kỳ xuất hiện thình lình nhưng rồi quen thuộc với tính nóng lạnh bất cần của tông tông Huê Kỳ nên chỉ trách móc vài lời rồi thôi, ai rỗi hơi mà nói mãi một điều [kém xã giao] xảy ra thường xuyên?

    Nói chung, đại nạn Vũ Hán là cơn hồng thủy toàn cầu, có nhiều điều con người chưa thấu hiểu và với số kiến thức nhỏ nhoi, tài nguyên giới hạn, ta cần thực sự chia sẻ để bảo vệ lẫn nhau với hy vọng là mọi người cùng bình an.
     
    minet likes this.
  2. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Dịch Vũ Hán và cơn sốt y tế (tt)

    Hiện nay thế giới chưa có thuốc chủng ngừa mà cũng chẳng có thuốc chữa trị, ít ra theo định nghĩa của chuyên viên y tế là các “sản phẩm hiệu nghiệm cũng như an toàn khi sử dụng”. Chưa có thuốc chữa cũng như thuốc chủng nên các trung tâm y khoa, các bác sĩ mạnh ai nấy “thử” những món mà họ nghĩ rằng “có thể hiệu nghiệm”.
    “Có thể hiệu nghiệm” và thực sự “hiệu nghiệm” (sau khi trải qua tiến trình thử nghiệm [phase I-IV] và chứng minh mức độ an toàn cũng như hiệu nghiệm của món thuốc ấy) là hai thứ khác nhau hơi xa. Trong ngành y khoa chuyên môn về chữa trị ung thư, việc sử dụng các loại thuốc chưa được chứng minh tính an toàn và hiệu nghiệm là điều khá phổ thông qua các yếu tố sau đây:

    1) Bệnh nhân trong tình trạng tuyệt vọng, không có phương cách nào khác ngoại trừ việc “cầu may” như “thử” một loại thuốc chưa được chứng minh là hiệu nghiệm và an toàn. Điều này cũng có nghĩa là bệnh nhân chấp nhận các phản ứng phụ để đổi lấy một cơ hội sống sót. Bài toán “hiệu quả vs. biến chứng” được thẩm định kỹ lưỡng trước khi chấp nhận.

    2) Loại thuốc được đem ra “thử” có thể là:
    a) một sản phẩm mới (investigational drug) còn nằm trong vòng “thí nghiệm lâm sàng” (clinical trial) chưa được chứng thực; hoặc
    b) một loại thuốc đã có mặt trên thị trường nhưng chỉ được [FDA cho phép] sử dụng để chữa trị các căn bệnh khác (đã chứng thực tính an toàn và hiệu nghiệm cho các chứng bệnh ấy).
    Cách sử dụng này được gọi là “Compassionate drug use”, hay nói gọn hơn là “compassionate use)”.

    3) Định nghĩa kể trên của cơ quan Kiểm Soát Thực Phẩm và Dược Phẩm của liên bang Hoa Kỳ, US Food and Drug Administration (FDA), “compassionate use” hay “sử dụng vì nhân đạo” giúp bệnh nhân hiểu rõ và chấp nhận mức rủi ro của việc trị liệu.

    4) Yếu tố (3) cũng sẽ tiết giảm việc thưa kiện của bệnh nhân hoặc người thân khi không vừa ý với kết quả hay hậu quả của cách trị liệu. Ngoài ra dưới khía cạnh đạo đức, bệnh nhân hoàn toàn tự nguyện dùng chính cơ thể họ làm [vật thể] thí nghiệm để “cầu may”. Nếu cuộc trị liệu không thành công, ít ra trong tương lai, món thuốc ấy sẽ không được sử dụng nữa, (negative proof).

    Đại dịch Vũ Hán mang theo lo âu, hoang mang từ người bệnh, thân nhân và cả cộng đồng thế giới. Sợ hãi những thứ “chưa biết” ấy lan tràn nên đã có nhiều trận bão “ý kiến” xuất hiện. Dù chỉ là “ý kiến”, đôi khi dựa trên vài dữ kiện [thật], đôi khi lại hoàn toàn dựa trên sự mong ước, óc tưởng tượng phong phú [ảo], nhưng lúc phát biểu, người nói quên rằng đó chỉ là “ý kiến” của riêng họ. Đây là trường hợp của ông Trump và mấy loại thuốc Plaquanil, ZPak, và redemclovir đang được “thử” trong việc chữa trị chứng nhiễm trùng Covid-19 dưới danh xưng “Compassionate use”.

    Plaquenil (hydroxychloroquine)là một loại thuốc được chứng thực để chữa trị bệnh sốt rét (do vi khuẩn ký sinh trong họ Plasmodium, dùng loài muỗi anophele để lan chuyển) gây ra và cũng được sử dụng để chữa trị các biến chứng từ bệnh viêm khớp xương. Sự liên hệ giữa các vi khuẩn Plasmodium và siêu vi khuẩn Covid-19 là những gì ta chưa rõ.

    Z-Pak là một loại thuốc trụ sinh tên gọi azithromycin dùng để chữa các chứng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính; có sự liên hệ nào giữa các vi khuẩn gây nhiễm trùng khí quản / phổi và siêu vi khuẩn Covid-19 hay không thì ta chưa rõ.

    Remdesivir là một loại kháng sinh chế tạo để chữa chứng nhiễm trùng Ebola, sự liên hệ giữa loại siêu vi khuẩn này với siêu vi khuẩn covid-19 cũng đang được tìm hiểu. Nói giản dị, về cấu trúc sinh học, Ebola là một loại siêu vi khuẩn trong nhóm Filoviruses, có vỏ bọc (enveloped), dạng “non-segmented”, “negative-stranded RNA virus". Để so sánh, coronaviruses (CoVs) gom chung cũng là nhóm siêu vi khuẩn có vỏ bọc (enveloped), nhưng thuộc loại “positive-stranded RNA viruses” với “nucleocapsid”. Tạm hiểu là hai loại siêu vi khuẩn này khác nhau về cấu trúc sinh học.

    Sự hiểu biết về cấu trúc sinh học (the genetic sequence hay bộ "di tính") của siêu vi khuẩn giúp con người thẩm định các chất đạm được siêu vi khuẩn sử dụng để tăng trưởng và qua các dữ kiện ấy, chế tạo các loại thuốc men có thể ức chế, biến giải các chất đạm này, và ngăn ngừa (thuốc chủng) hoặc chữa trị một cách hiệu quả các bệnh tật do “chúng” gây ra.

    CoVs mẫn cảm với tia cực tím (ultraviolet rays) và nhiệt độ. Họ siêu vi khuẩn này có thể bị “hóa giải” (inactivated) bởi những hóa chất như ether (75%), cồn (ethanol), thuốc sát trùng chứa chlorine, peroxyacetic acid và chloroform (ngoại trừ chlorhexidine). Điều này có thể giải thích tại sao siêu vi khuẩn Vũ Hán ít sinh sôi trong vùng nhiệt đới nơi khí hậu nắng và nóng (?) và cũng giải thích tại sao ta nên dùng các loại thuốc sát trùng để rửa tay, lau rửa các mặt phẳng trong nhà cũng như nắm cửa.

    Nói chung, chưa có loại thuốc nào được chứng thực là an toàn và hiệu nghiệm trong việc chữa trị chứng nhiễm trùng từ Covid-19. Khi sử dụng “cầu may” và bệnh nhân thoát hiểm (?) sẽ khuyến khích cách dùng ấy cho những bệnh nhân khác. Bệnh nhân và người thân cần hiểu rõ và chấp nhận các bất toàn của việc thử nghiệm thuốc men.

    *Tổng hợp tài liệu của NIH, FDA
     
    minet likes this.
  3. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Xin góp vài ý kiến với ba vị đặt câu hỏi:

    Bác Sĩ Anthony Fauci đã giải thích nhiều lần các nguyên tắc căn bản của Y Tế Công Cộng (Public Health) về bệnh truyền nhiễm (infectious diseases), xin lập lại những câu nói ấy tại đây: 1) Ngăn chăn sự lây lan (containment) từ người bệnh đến kẻ chung quanh, 2) Chữa trị căn bệnh bằng cách cứu sống và tiết giảm các biến chứng (mitigation), 3) thử nghiệm (testing) trong khi nghiên cứu tìm kiếm cách phòng ngừa và chữa trị.
    Chứng nhiễm trùng svk Vũ Hán cũng không ngoại lệ: Với các vi sinh (kể cả vi khuẩn / siêu vi khuẩn) có khuynh hướng gây nhiễm trùng nhanh chóng (contagious), việc đầu tiên là “containment”, tiết giảm / ngừng sự tiếp xúc của công chúng. Kế đến là tìm cách chữa trị căn bệnh. Rồi thử nghiệm rộng rãi để nhận diện những người mang mầm bệnh (carrier) hầu có thể cách ly và ngăn ngừa sự lan truyền của bệnh tật.

    Tại Huê Kỳ, ta đã thất bại trong việc “containment”, sự áp dụng một cách lỏng lẻo các chính sách cô lập công chúng đã dẫn đến hậu quả là mấy chục ngàn con người đồng loạt nhiễm bệnh. Việc thử nghiệm cũng chưa thành công vì cách thử nghiệm còn sơ khai, dù việc áp dụng đã tiến triển nhiều hơn so với vài tuần lễ trước đây. Đến hôm nay thì bá tánh đang sôi nổi bàn tán việc dùng mấy loại thuốc có sẵn để chữa trị.
    Trước khi góp ý, bác sĩ Dế Mèn nhìn nhận mình thuộc nhóm chuyên viên “dè dặt”; ngoại trừ vài trường hợp “không còn hy vọng”, chẳng mấy khi sử dụng các loại chữa trị “cầu may” vì quan niệm rằng sự an toàn và sức khỏe con người là tài sản vô giá, không được phung phí. “Do no harm”. Do đó, không giới thiệu và cũng không có ý kiến về việc các đồng nghiệp dùng ba loại thuốc Plaquenil, Zpak và Remdesivir để chữa trị các ca nhiễm trùng Covid-19.
    Ngoài các phản ứng phụ khác, Plaquenil có khuynh hướng gây nhiễu loạn nhịp tim (dysrhythmia) vì “prolonged QT interval” có thể dẫn đến tử vong, người bệnh cần được theo dõi cẩn thận. Việc người bệnh và thân nhân nài ép bác sĩ kê toa cho mấy món thuốc kể trên để mua "phòng sẵn" là điều hoàn toàn không nên.
    Không có loại thuốc nào an toàn 100%, cũng không có loại thuốc nào hiệu nghiệm 100%. Khi sử dụng thuốc men, ta cần thẩm định mức hiệu nghiệm vs. phản ứng phụ / biến chứng.

    Về việc thử nghiệm, nếu sử dụng các phòng thí nghiệm do bộ Y Tế bảo trợ thì khả dĩ. Việc sử dụng các phòng thí nghiệm tư ta cần đạt câu hỏi: 1) Phòng thí nghiệm ấy có được bộ Y Tế cấp giấy phép cung cấp dịch vụ thử nghiệm y tế (medical laboratory license) hay không? 2) Loại thử nghiệm đang được rao bán đã được chứng thực bời FDA hay chưa? (FDA trực thuộc bộ Y Tế). Nếu không biết câu trả lời thì đừng sử dụng.
    Cầu mong ba vị và gia quyến bình an.
     
    minet likes this.
  4. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Cơn sốt xã hội từ đại dịch Vũ Hán

    Trận bão Vũ Hán đang đi qua Huê Kỳ, mang theo những xáo trộn xã hội. Lòng người hoang mang, bất ổn vì sợ hãi, lo âu. Sợ hãi vì những điều “chưa biết”, lo âu vì không biết lúc nào thì svk Covid-19 đến … nhà mình, đến thân nhân mình. Và khi đó thì sự việc sẽ diễn tiến ra sao, ta có được chữa trị kịp thời và đúng mức? Hoặc sẽ phải nằm nhà chịu trận vì bệnh viện hết chỗ, hết nhân viên y tế và như New York, sinh viên y khoa chưa kịp tốt nghiệp đã được mời gọi chung tay góp sức phụng sự xã hội?
    Trong tình trạng dầu sôi lửa bỏng, khốn đốn như thế mà vẫn có những người bất lương, tận dụng cơ hội để làm giàu, rao bán những bộ thử nghiệm, testkit, Covid-19, đầu cơ tích trữ rồi bán với giá cắt cổ những món thiết yếu cho bệnh viện như dụng cụ y khoa (mặt nạ, quần áo khử trùng…), những nhu yếu phẩm như cơm gạo, bánh mì… Quân bất lương ít kiến thức thì dùng vũ lực mà cướp bóc; kẻ bất lương hiểu biết thì tìm ra kẽ hở luật pháp, lợi dụng lúc tranh tối tranh sáng, và nhất là rất nhạy, đánh hơi rất nhanh thị hiếu của người tiêu thụ, rồi từ đó mà kiếm bạc.
    Chưa hết, bá tánh mạnh ai nấy nói, năm người mười ý. Kẻ vô tư và lạc quan thì cứ phây phây loan tải ý kiến của ông ABC, của mình dưới hình thức “giúp mọi người an tâm” bất kể đúng / sai hoặc đôi khi cố tình dối trá vì có mục đích riêng. Người cẩn thận thì giữ mồm miệng, lên tiếng lúc cần thiết và chỉ nói những điều có thật, các sự kiện đã xảy ra và đã kiểm chứng. Liên mạng đang tận lực trợ giúp việc loan truyền tin tức thật và giả, lời đúng và sai. Với cả rừng tin [tức], ý kiến rậm rạp, tối tăm như thế bá tánh chẳng mấy người có thời giờ tìm hiểu cặn kẽ để mà an tâm!?

    Giữa cơn hoạn nạn, bất ổn ở tầm mức quốc tế, cư dân tìm niềm tin, nương tựa vào người lãnh đạo. Đất nước nào cũng cần một nguyên thủ tài ba và đạo đức, thương người như thương thân [mình], biết lắng nghe hiền tài và áp dụng kịp thời các biện pháp cứu nguy. Cùng lúc, bá tánh cần nhận diện những kẻ lãnh đạo bất nhân xem mạng sống cư dân như cỏ rác, chỉ chú trọng đến tiền bạc và quyền lực.
    Nhìn quanh, Nhật Bản, Nam Hàn và Đức là những vùng đất điển hình cho sự may mắn. Ở đó, đại dịch Vũ Hán cũng hoành hành, cư dân cũng nhiễm bệnh nhưng số người tử vong tương đối thấp. Tình trạng y tế tại các quốc gia này xem ra ổn định; cư dân tương đối an tâm vì chính phủ họ đi đúng lối, chính sách “an dân & bảo quốc” được áp dụng chặt chẽ nhờ tinh thần kỷ luật và sự hợp tác của cư dân. Chẳng thấy ông / bà tổng thống / thủ tướng nào đăng đàn biểu “chuyện Covid-19 là chuyện chẳng có gì, nhân dân đừng lo…” Ngay cả khi trận đại dịch dường như đang nguội dần, chẳng thấy chính phủ ở đó lên tiếng hò reo “đến ngày Phục Sinh là nhà thờ sẽ mở cửa rầm rộ!?” như thể svk Vũ Hán sẽ theo lời lãnh đạo mà rút lui!
    Ngược lại, Ý và Tây Ban Nha xem ra khốn đốn vì cư dân chưa hợp tác với chính quyền, vẫn sống theo thói quen và sở thích. Số người nhiễm trùng mỗi ngày một lớn, mức tử vong mỗi ngày một cao. Tại sao thế nhỉ? Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự khác biệt giữa các vùng đất cùng hứng chịu bão Vũ Hán? Sống [riêng biệt] trong nhà, tự cách ly để tiết giảm sự lan truyền của bệnh tật, là điều bất khả vì phương cách này đi ngược với văn hóa của họ. Người Ý, người Tây Ban Nha tiêu xài hầu hết thời giờ trong ngày ở… ngoài đường. Tan học, hết việc hãng xưởng, sở làm là ra hàng quán, nhà cửa chỉ là chỗ dừng chân cuối ngày để ngủ, tắm rửa. Và do đó, cư dân cứ phây phây đi lại, mặc chính phủ khuyến cáo, kêu gào cho đến khi chịu phạt vi cảnh hoặc khi người chung quanh chết hàng loạt, áo quan không đủ dùng?!

    Tại Huê Kỳ, in hệt như lời ước đoán của mấy chuyên viên dịch tễ quốc tế là sự lan tràn của Covid-19 trên đất nước này sẽ theo “mẫu” Ý chứ không theo “kiểu” Nam Hàn. Ông tổng thống lớn tiếng xem nhẹ trận đại dịch, chỉ ngay ngáy lo âu về thị trường tài chánh ốm o và nền kinh tế xuống dốc. Người lãnh đạo xem thường đại dịch nên việc “shelter in place” hay “đóng cửa ở nhà” dường như là hình ảnh của việc “quá cẩn thận”, lo xa không cần thiết? Mặc chuyên viên y tế kêu gào, cư dân cứ phây phây tắm biển, tụ tập ăn uống theo sở thích, không mấy người nhất nhất theo lời khuyến cáo của chính phủ?
    Lối sống theo tự do cá nhân mang theo các hệ quả, nhất là khi người lãnh đạo chỉ lo lắng về kinh tế. Họ chủ trương rằng có tiền sẽ mua tiên kể cả mua sức khỏe. Chủ trương này không hẳn là dở vì đất nước giàu có sẽ dư thừa phương tiện cứu nguy kể cả các vấn nạn y tế như dịch Vũ Hán, nhưng hiện nay phần lớn cư dân Huê Kỳ chưa đủ điều kiện tài chánh để ra đảo riêng lánh nạn hay mua các phương tiện cứu nguy như dụng cụ y khoa, “mua” các chuyên viên y tế để chăm sóc riêng như ông tông tông và bạn bè hay các tài phiệt giàu có. Không đủ tiền mua các phương tiện [như] nhà giàu nên một số cư dân còn lại mua …súng để tự bảo vệ (chống cướp bóc vì e ngại bần cùng sinh đạo tặc?) hoặc để …tự tử khi đau ốm thập tử nhất sinh? Riêng những người không dám sờ đến súng và cũng chỉ phong lưu, tiền bạc đủ dùng thì biết làm sao? Ngồi chờ trong nhà cho đến khi cơn bão đi qua hoặc trận dịch ập đến? Ngoài những lúc nguyện cầu bình an, hẳn những người này đang lầm bầm mắng mỏ những kẻ bất nhân, xem tiền bạc nặng ký hơn mạng sống con người?
    Phần phe ta, chán ngán và lo âu nên chẳng muốn xem tin tức nữa; mở máy truyền hình chỉ để xem mấy chương trình nấu ăn, du lịch và vào liên mạng của đại học John Hopkins để theo dõi các con số từ các chuyên viên dịch tễ, vào liên mạng của NIH (Viện Y Tế Quốc Gia) để đọc các bài tường trình nóng hổi của các đồng nghiệp tại ‘tuyến đầu’, ghi chép những kinh nghiệm “xương máu” trong việc chữa trị Covid-19 hầu học hỏi và gạn lọc bớt những ý kiến phát biểu bừa bãi.
     
    minet likes this.

Chia sẻ, giới thiệu đến bè bạn