Dismiss Notice
THÔNG BÁO: Phiên bản tháng Giêng 2018 cho Đũa Thần Điện Toán với nhiều thay đổi lớn đã được phát hành. ĐẶC BIỆT: Đũa Thần Điện Toán 64 Gig Duo phiên bản 2018 sẽ tự động cập nhật hóa, không cần phải gửi về Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu!

Tháng Giêng bão tuyết

Chủ đề trong 'Kiến Thức Khắp Nơi' do lltran khởi đầu 2 tháng Giêng 2010.

  1. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Tháng Giêng bão tuyết

    Tháng Giêng ở đây là mùa đông buốt giá, ăn tết Tây xong là ta tha hồ xúc tuyết đi cày.

    Dế mèn mở bản tin tháng Giêng, mời bạn...
     
  2. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Buôn bán tự do tại Á Châu: Mừng và sợ


    lltran, tvvn.org



    [​IMG]

    Khi đồng hồ gõ đến tiếng thứ 12 của đêm cuối năm thì Á Châu bắt đầu một hiệp thương mới, các quốc gia (Hoa Lục và 10 quốc gia Á Châu khác) ký kết sẽ bãi bỏ thuế nhập cảng, nghĩa là họ bỏ hết mọi sắc thuế trong khi buôn bán với nhau. Ước lệ này khiến một số người hoan hỷ khi thấy những món như vải vóc, cao su, dầu thực vật và thép không còn chịu thuế nghĩa là khi mua sẽ rẻ hơn, nhưng kẻ khác thì lại lo âu vì hiệp ước này sẽ khiến việc buôn bán của họ thua lỗ và có thể sập tiệm.

    Hoa Lục và 10 quốc gia kể trên tạo thành nhóm "Association of Southeast Asian Nations", gọi tắt là Asean. Việc giao thương của nhóm Asean gia tăng rất nhanh, từ 59.6 tỉ mỹ kim trong năm 2003 đã lên đến 192.5 tỉ trong năm 2008. Hiệp ước "buôn bán tự do" sẽ xóa bỏ 90% các loại thuế má và khuyến khích việc buôn bán nhiều hơn nữa giữa các quốc gia này.

    Vùng buôn bán tự do (Free Trade Area) tại Á Châu đứng sau "European Economic Area" (hay vùng kinh tế Âu Châu) và "North American Free Trade Area" (hay vùng buôn bán tự do Bắc Mỹ) về số lượng nhưng với thị trường bao gồm 1.9 tỉ con người. Hiệp ước này, trên lý thuyết, sẽ giúp các quốc gia trong khối Asean xuất cảng nhiều hơn nhất là những món Hoa Lục đang cần và muốn mua.

    Asean và Hoa Lục đang giảm từ từ các loại thuế má nhưng theo hiệp thương kể trên (ký kết năm 2002 giữa Hoa Lục, Nam Dương, Thái Lan, Phi, Mã Lai, Tân Gia Ba và Brunei) thì mọi loại thuế má đều chấm dứt năm 2010. Hầu hết mọi món hàng kể cả hàng chế tạo sẵn đang chịu thuế nhập cảng khoảng 5% nhưng các món thuế này sẽ chấm dứt vào tháng Giêng. Các quốc gia mới tham gia khối Asean như Cam Bốt, Lào, Việt Nam và Miến Điện sẽ từ từ giảm thuế theo và chấm dứt việc đánh thuế vào năm 2015.

    Hiệp thương giữa Hoa Lục - Asean không bị phản đối kịch liệt như các hiệp thương của khối kinh tế Âu Châu và Bắc Mỹ, có lẽ vì thuế má đã thấp sẵn và ảnh hưởng không mấy rộng rãi đến các quốc gia buôn bán với Hoa Lục. Tuy nhiên, một số hãng xưởng trong vùng Đông Nam Á vẫn lo âu rằng sản phẩm rẻ tiền của Hoa Lục sẽ lan tràn khắp nơi; khi bỏ luôn thuế nhập cảng, thì các công ty sản xuất nội địa khó lòng giữ nổi thị trường của họ. Nam Dương lo lắng đến nỗi họ dự tính sẽ xin trì hoãn việc bãi bỏ thuế trên các sản phẩm như thép, vải, dầu lửa và vật dụng điện tử.

    Ông Sothirak Pou, chuyên viên kinh tế từ the Institute of Southeast Asian Studies, Singapore, cho rằng hiệp thương buôn bán tự do tại Á Châu chưa hẳn là điều tốt đẹp cho mọi quốc gia trong khối Asean.

    Trong những năm gần đây, Hoa Lục đã qua mặt Hoa Kỳ để trở thành quốc gia đứng hàng thứ ba trong việc buôn bán với khối Asean, Nhật đứng đầu và khối Âu Châu đứng nhì.

    Cán cân mậu dịch nghiêng về Hoa Lục, mặc dù có một số khác biệt giữa các quốc gia Á Châu khác. Singapore, Mã Lai, và Thái chỉ chịu thua thiệt chút xíu khi buôn bán với Hoa Lục trong khi Việt Nam chịu thua thiệt khá nặng. Trong năm 2008, Việt Nam xuất cảng khoảng 4.5 tỉ mỹ kim sang Hoa Lục nhưng lại nhập cảng ngược lại khoảng 15.7 tỉ mỹ kim các sản phẩm của Hoa Lục. Nói một cách khác là Việt Nam bị Hoa Lục bóp cổ lè lưỡi về kinh tế.

    Tại Nam Dương, kỹ nghệ vải và thép đang lo sốt vó về việc bãi bỏ thuế nhập cảng, nên chính phủ của quốc gia đang tìm cách trì hoãn việc thi hành hiệp ước kể trên. Có thể vì khi miễn thuế, hàng hóa của Hoa Lục sẽ tràn ngập thị trường Nam Dương với giá rẻ hơn và sẽ bóp nghẹt kỹ nghệ nội địa.

    Việc tranh đua với Hoa Lục sẽ khó khăn hơn cho các quốc gia trong khối Asean, nhưng ngược lại cái thị trường tiêu thụ gồm 1.3 tỉ con người sẽ mang lại một lợi nhuận đáng kể nếu các quốc gia này có sản phẩm để bán. Theo ông Rodolfo C. Severino, cựu Tổng Thư Ký của Asean (1998 - 2002) cho rằng Mã Lai sẽ ăn nên làm ra vì quốc gia này có dầu dừa, cao su và khí thiên nhiên để bán cho Hoa Lục. Ngược lại, quốc gia như Việt Nam nơi dùng các sản phẩm rẻ thì sẽ bị Hoa Lục bóp cổ thắt họng. Các quốc gia như thế sẽ cần sản phẩm đặc biết để xuất cảng và tìm một thị trường đặc biệt nào đó mà tranh giành thì may ra.

    Ông Song Hong, chuyên viên kinh tế của Institute of World Economics and Politics, Chinese Academy of Social Sciences, Bắc Kinh, cho rằng Hoa Lục sẽ nhập cảng nhiều hơn các nông sản như trái cây từ Thái, Mã Lai và Việt Nam khi hiệp thương buôn bán tự do có hiệu lực. Việc nhập cảng nông sản có thể khiến nông dân tại Quảng Tây, Vân Nam của Hoa Lục sập tiệm vì khó cạnh tranh.

    Với Cam Bốt, xuất cảng nông sản sang Hoa Lục sẽ giúp quốc gia này có thêm thị trường buôn ban vì việc xuất cảng sang Âu Châu và Hoa Kỳ đã có phần sút giảm. Kỹ nghệ dệt của Cam Bốt không thể cạnh tranh với Hoa Lục nhưng họ hy vọng rằng nhân công rẻ hơn sẽ khiến Hoa Lục lập nhà máy tại Cam Bốt.

    Nói chung, hiệp thương buôn bán nào cũng có cái hay và cái dở, và cả năm sau mới nhìn ra quốc gia nào sẽ chịu thua lỗ nặng nhất, ta chờ xem, bạn nhỉ?
     
  3. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Huấn luyện trí óc trong tuổi trung niên

    lltran, tvvn.org


    [​IMG]

    Tuổi trung niên được ngành khảo cứu định nghĩa là lứa tuổi 40-64, lứa tuổi chưa già nhưng cũng không còn trẻ.

    Phần lớn những người trung niên đều cho rằng họ dễ bị chia trí và không nhớ được nhiều chi tiết như khi còn trẻ. Chẳng hạn như đọc một cuốn sách, chỉ nhớ được vài điểm chính, đủ để biết rằng mình đã đọc cuốn sách ấy, nhưng không thể bàn luận hoặc nói về các chi tiết trong cuốn sách. Hoặc giả khó nhớ lại chi tiết về bữa ăn sáng đã qua. Tai hại hơn nữa, khi làm hai công việc cùng lúc như đặt nồi nước sôi để nấu trà, chuông cửa reo và ta ra cửa đón khách. Mọi ý nghĩ về nồi nước sôi đều... bốc hơi cho đến khi nước trào và tạo nên âm thanh xèo xèo trên bếp lửa. Điều này có nghĩa là đầu óc dễ lang thang, khó tập trung nếu ta thả lỏng tâm trí.

    Câu hỏi lớn nhất là trí óc trung niên có thể tiếp tục học hỏi và ghi nhận nữa hay không? Câu trả lời là có; trí óc trung niên vẫn có thể tiếp tục học hỏi nếu chủ nhân của nó muốn. Trí óc vẫn có thể tiếp tục học hỏi điều mới lạ ngay cả trong tuổi vàng kể cả tuổi 80!

    Các chuyên gia về khoa học não bộ cho thấy rằng trí tuệ sút giảm phần lớn do trí nhớ suy giảm, những lúc nhận ra vật quen thuộc nhưng không thể gọi tên là những giây phút các thần kinh nối kết (neural connection) không hoạt động một cách hữu hiệu, hoặc không nối kết với nhau. Các thần kinh nối kết giúp trí óc ghi nhận, phân tích và chuyển dữ kiện từ vùng não bộ này sang vùng não bộ khác. Sự nối kết này suy giảm do việc không sử dụng hoặc tuổi tác.

    Theo tuổi tác, trí óc mất dần khoảng 40% tế bào thần kinh, nhưng với cả tỉ tế bào thần kinh tự bẩm sinh, con người chỉ sử dụng một phần của số lượng não bộ khổng lồ này, vì thế khi tiếp tục dùng trí óc, các tế bào tiếp tục hoạt động và sinh sản, tiếp tục làm công việc ghi nhận phân tích... giúp đầu óc minh mẫn sắc bén. Cộng thêm kinh nghiệm đã trải qua, trí óc trung niên nhận ra điểm chính yếu của một vấn đề phức tạp, dễ dàng và nhanh hơn so với bộ óc thiếu niên. Nếu được tiếp tục kích thích qua sự hoạt động, trí óc trung niên sẽ duy trì được sự sắc bén, và minh mẫn.

    Điều quan trọng là tìm ra cách duy trì sự hoạt động của trí óc thích hợp. Mỗi cá nhân có môi trường sống và sinh hoạt riêng, nên cách hoạt động của trí óc cũng không giống nhau. Bộ óc có tuổi không học hỏi nhanh như bộ óc non trẻ nhưng vẫn có thể ghi nhận và khi đã ghi nhận thì có thể áp dụng rộng rãi hơn vào môi trường sống của mình. Vì thế, khi dạy các lớp dành cho người trung niên và tuổi vàng, sự kiên nhẫn và chậm rãi là những điều căn bản.

    Theo Tiến Sĩ Kathleen Taylor, 66 tuổi, giáo sư về Giáo Dục tại St. Mary’s College, California, não bộ dễ huấn luyện và thay đổi không ngừng. Não bộ sẽ không "lớn" hơn nhưng sẽ hoạt động hữu hiệu hơn. Cho phép lười biếng, não bộ sẽ trì trệ chậm chạp, khi được kích thích qua việc học hỏi tìm hiểu, tìm cách giải đáp một bài toán khó... trí óc sẽ tiếp tục đào sâu vấn đề có thể giải quyết những việc phức tạp hơn.

    Ông Jack Mezirow, giáo sư hồi hưu tại Columbia Teachers College, cũng giải thích tương tự, ngành giáo dục cần uyển chuyển trong phương pháp dạy học. Trí óc trung niên cần được kích thích bằng phương pháp "đối nghịch" hay "thử thách" để giúp trí óc tận dụng khả năng thu nhận và phân tích các sự kiện xa lạ, mới mẻ.

    Giảng dạy một lớp học gồm người trung niên, dữ kiện là điều căn bản nhưng không còn là điểm chính yếu, cách phân tích, nối kết một số dữ kiện sẽ kích thích đầu óc học viên nhiều hơn. Khuyến khích học viên đưa ra các cách nhìn khác nhau để cùng phân tích và tìm ra câu trả lời thích hợp là phương pháp huấn luyện đầu óc làm việc hữu hiệu hơn. Thử thách đầu óc là cách thể dục trí não tốt nhất.

    Với một bộ óc sẵn đã quen thuộc với những phương cách suy luận (vận dụng nhiều sự nối kết thần kinh giữa vùng não bộ này đến vùng não bộ khác, từ nơi chứa dữ kiện về hình ảnh, chữ viết do mắt thấy, nơi chứa dữ kiện về âm thanh do tai nghe...), chủ nhân của nó sẽ cần tìm cách kích thích bộ óc với những cái nhìn, tư tưởng đối ngược như một cách thử thách. Nghĩa là bộ óc sẽ phải đặt nó vào một vị trí hoàn toàn xa lạ, tìm hiểu và giải đáp thỏa đáng những ý nghĩ đối ngược và tìm ra cách giải quyết ổn thỏa. Với một bộ óc ít hoạt động, gia tăng sự hoạt động là cách tự thử thách. Thí dụ: Học cách sử dụng máy điện toán; đánh máy một bản tin là cách học đánh máy phối hợp việc dùng các ngón tay và mắt; dịch một bản tin là cách học một sinh ngữ mới. Người thích âm nhạc có thể học cách đánh đàn, học cách pha trộn âm thanh tạo cho mình một bản nhạc ưa thích ... Nói chung là cần tìm sự say mê để học một điều mới lạ, kích thích đầu óc làm việc.

    Như thế trí óc cũng như một bắp thịt, tiếp tục dùng thì bắp thịt duy trì được sức mạnh, tiếp tục làm việc hữu ích cho cơ thể. Học hỏi một điều mới lạ là cách thể dục trí óc hữu hiệu nhất.
     
  4. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Tin tức mới về cách theo dõi chứng tiểu đường


    lltran, tvvn.org




    Hội Tiểu Đường Hoa Kỳ (The American Diabetes Association, ADA) vừa công bố những lời đề nghị mới về cách theo dõi chứng tiểu đường.

    Tổ chức này khuyến khích việc dùng mức A1c tại hồng cầu (viết tắt là HbA1c hay A1c) để thăm dò theo dõi lượng đường huyết. Đây là một cách thử nghiệm dễ dàng, nhanh chóng, giúp các bác sĩ chẩn đoán và nhận diện những người bị chứng tiền tiểu đường (prediabetes). Bài tường trình này đăng tại trên tạp chí Diabetes Care, ấn bản tháng Giêng 2010.

    Bác Sĩ Richard M. Bergenstal, chủ tịch hội ADA nói rằng mức Hg A1c tiện dụng vì không cần nhịn ăn, khi thử máu sẽ nhận diện những người bị tiền tiểu đường hoặc tiểu đường loại II. Chứng tiểu đường loại II là chứng bệnh kinh niên, có thể gây nhiều biến chứng dẫn đến tử vong. Khi tìm ra bệnh sớm, nhất là những người bị tiền tiểu đường, thay đổi cách sinh hoạt, ăn uống có thể ngăn ngừa chứng tiểu đường và các biến chứng suốt đời họ.

    Thử máu đo A1c test, đo lượng đường huyết trung bình trong suốt 3 tháng; đo đường huyết là lượng đường trong máu ngay lúc thử máu (một thời gian ngắn, và con số này thay đổi sau khi ăn uống).

    - Lượng A1c khoảng 5% được xem là bình thường;
    - Lượng A1c từ 5.7% đến 6.4% có nghĩa là tiền tiểu đường (prediabetes), và
    - Lượng A1c 6.5% trở lên là bị tiểu đường.

    Việc kiểm soát đường huyết được nhắm tới mức A1c ở 7%. Đạt được mức độ đường huyết này, người bệnh sẽ tránh được các biến chứng của tiểu đường như suy thận, hoại thần kinh, hoại võng mạc và các chứng bệnh nhiễm trùng răng miệng.
     
  5. HHHH

    HHHH Công Dân

    Như vậy thì nên mua sách Luyện Trí nhớ để biết cách tăng thêm trí nhớ chị nhỉ. Vừa luyện trí nhớ vừa ủng hộ cho TVTC. Một việc làm ý nghĩa và có lợi cho trí nhớ của mình nữa.

    Em viết không đúng chỗ, chị cứ dời nhé. :)
     
  6. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Dế Mèn quên không nhắc đến cách luyện trí nhớ của hai chuyên viên giáo dục kể trên; bà Taylor cũng dùng phương pháp "liên tưởng" (viết rõ trong sách Luyên Trí Nhớ Tổng Hợp) để dạy cách "nhớ".

    Một thí dụ về phương pháp "liên tưởng" là dùng âm thanh, muốn nhớ tên tài tử Brad Pitt thì dùng "cherry pit" (hột cherry) để "nối" tên ông này với trái cherry màu đỏ (tượng hình) có hột ("pit", tượng thanh).

    Khi dạy học, sẽ cần dùng nhiều thí dụ để học viên sử dụng nhiều lần cho quen. :)
     
  7. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Từ biển Thái Bình, cá và người

    lltran, tvvn.org

    Ớn thịt nhiều mỡ, người ta xoay sang ăn cá, và cá bị truy diệt đến nơi đến chốn nên đã có một số cá tuyệt chủng, một số khác như red snapper, monkfish và cá thu thì ngất ngư vì sinh sản không đủ cho con người đuổi bắt, ăn thịt nên lượng cá mỗi ngày một giảm sút. Loài cá phổ thông nhất được buôn bán dưới dạng "Filet-O-Fish", một loại bánh mì kẹp cá chiên, và tên cá thì thường thường là một sự bí mật. Chủng cá nào chịu nổi sự đuổi bắt ráo riết để cung cấp cho bao nhiêu đại tửu lầu McDonald trên thế giới?

    [​IMG]

    Cá hoki, bạn ạ! Đây là một loài cá xấu xí, sống sâu dưới biển lạnh, chẳng bao giờ thấy ánh sáng mặt trời, nhưng dường như là một loại tài nguyên... vô tận (?), ít ra là người ta kháo nhau như thế. Hoki còn có tên là "whiptail", loài cá mắt lồi sinh sống quanh vùng biển Thái Bình của Tân Tây Lan. Nguồn tài nguyên này đã trở thành nguồn xuất cảng khá quan trọng cho Tân Tây Lan, chỉ riêng đại tửu lầu McDonald đã tiêu thụ 15 triệu cân Anh hằng năm.

    [​IMG]

    *Hình ảnh của New Zealand Sea Food Industry Council

    Hoki, tên khoa học Macruronus novazelandiae, không phải là loài cá ngó cho đẹp, nhưng khi những tảng bắp thịt được lọc ra từ xương, cắt từng mảnh như "steak", thái mỏng làm món sushi hoặc cắt thành từng thỏi hình ống thì người tiêu thụ chỉ nếm thấy mùi cá, mềm, vị ngọt. Vui hơn nữa là kỹ nghệ đánh cá hoki còn cho rằng nguồn tài nguyên thiên nhiên kia sẽ tiếp tục và mang lại cho Tân Tây Lan một nguồn lợi đáng kể trong nhiều năm sắp tới.

    Tài nguyên thiên nhiên quan trọng cho kinh tế như thế nên dễ hiểu là người ta cãi cọ về cách duy trì, làm thế nào để tiền cứ vô mà cá không tuyệt chủng cũng như giữ được môi sinh như thủa sơ khai. Nghĩa là những nhà sinh vật học, bảo tồn môi sinh và những tay buôn bán cãi nhau kịch liệt.

    Bảo vệ môi sinh thường là công việc của chính phủ, cơ quan này theo dõi số lượng cá bị đánh bắt, và đặt ra một con số bao nhiêu thì "đủ" trong khi phía sinh vật học thì biểu rằng đánh bắt càng ít càng tốt, để cá nhởn nhơ sinh sản tự nhiên theo luật "cung cầu" của đất trời và kỹ nghệ đánh cá thì hổng vui chút nào, họ muốn vét sạch cá từ biển khơi vì cá là tiền, là nguồn lợi!

    Đây là một vấn nạn phức tạp trên nhiều khía cạnh: Kiểm soát việc đánh bắt trong lãnh hải của mình đã đành, nhưng còn hải phận quốc tế thì sao? Tôm cá đâu biết chỗ nào thuộc về Tân Tây Lan, nơi nào của Úc? Đánh cá quá mức abc ở Tân Tây Lan là phạm pháp nhưng cũng cái mức abc kia ở Úc thì sao? Và ở hải phận quốc tế thì chắc như bắp là hổng sao. Làm thế nào để tôm cá biết đàng mà trốn tránh sự đuổi bắt ráo riết của con người? Có hiệp ước quốc tế nào để mọi người cùng tuân theo mà làm ăn lâu dài không?

    Vấn nạn hoki không phài là một cơn nhức đầu mới mẻ. Trước khi xảy ra vấn nạn hoki đã có vấn nạn tương tự về chủng cá orange roughy, và con người không... làm gì cả để giải quyết. Orange roughy cũng sinh sống sâu dưới biển, sinh sản chậm và đời sống kéo dài như kiếp con người, khoảng 100 năm. Orang roughy bị đuổi bắt ráo riết đến nỗi hầu như biến mất. Khi chủng cá này vắng bóng thì ngư phủ bắt đầu đánh bắt hoki.
    Hoki là chủng cá có đời sống khoảng 25 năm, ăn các loài tôm cua để sống. Loài cá này thân dài, thu nhỏ dần ở phần đuôi, vây mỏng và ngắn, có màu xanh xám hoặc bạc. Mắt lồi mở lớn nên giống cá này nhìn trông như "ngạc nhiên", rất hữu dụng trong nước đục hoặc tối đen. Hoki lớn rất nhanh, kích thước gia tăng đến 120 phân Tây nên loài cá này rất hấp dẫn cho việc đánh bắt để ăn thịt. Khi việc đánh bắt hoki trở nên phổ thông thì người thế giới bắt đầu lo âu dù loài cá này được dán nhãn "dễ bảo tồn" (sustainable).

    Nhãn hiệu "dễ bảo tồn" là đầu mối của các cuộc tranh luận kịch liệt. The World Wildlife Fund, theo sát kỹ nghệ đánh cá của Tân Tây Lan, và họ không mấy tin tưởng vào nhãn hiệu nọ. Ông Peter Trott cho rằng số cá hoki đang giảm sút, môi sinh lại bị hủy hoại nặng nề vì số cá voi, cá heo bị giết hoặc chết vì tai nạn khiến môi sinh của biển cả đảo lộn khiến những loại thủy sinh không còn sinh sản theo mức độ trước đó.

    Nói "cứng" nhưng vẫn lo âu về nguồn tài nguyên cá hoki sẽ cạn kiệt, Tân Tây Lan ban hành đạo luật kiểm soát số lượng cá đánh bắt hằng năm, từ 275,000 tấn trong năm 2000 và 2001 giảm xuống còn 100,000 tấn năm 2007 và 2008.

    Các hàng quán bắt đầu buôn bán cẩn thận hơn, họ giảm bớt số lượng cá hoki mua hàng năm, từ McDonald đến những hàng quán như Long John Silver và Danny. Ngay tại Tân Tây Lan, nhiều quán ăn cũng ngừng bán món cá hoki từ năm 2008.

    Con người đang cố gắng giải quyết vấn nạn hoki. Hy vọng với mức tiêu thụ giảm sút, giống cá hoki có cơ hội hồi phục mà không tuyệt chủng như loài orange roughy không may mắn?

    Dế Mèn thì tẩn mẩn nghĩ rằng ta chỉ nên tiêu thụ những thứ có thể thay thế. Thí dụ, ăn một bao gạo, trồng lại lượng lúa tương tự; ăn một con cá xyz, gầy dựng lại chủng cá này để giữ giống..., tiếp tục như thế cho thế hệ sắp tới. Nên chăng?
     
  8. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Vũ trụ khôn cùng

    lltran, tvvn.org

    Không gian, vũ trụ ngoài kia là một cõi mênh mông bí mật đối với loài người. Những hành tinh đã nhận diện được con người đặt tên và khám phá qua những chương trình thám hiểm không gian. Càng tìm hiểu, vũ trụ càng huyền hoặc đối với Dế Mèn. Chuyện trần gian đếm chưa hết từ cơm ăn áo mặc đến tình cảm, những mối tương quan gần xa trong xã hội..., hơi sức đâu mà thắc mắc đến chuyện xa vời như không gian, vũ trụ, hẳn bạn đang thở dài lắc đầu? Bạn ơi, phe ta là một con dế tò mò, thấy cái chi lạ cũng đặt câu hỏi rồi mầy mò tìm kiếm, cái lợi lớn nhất là tâm trí được phép đi lang thang đến những hành tinh xa lạ mà nhìn ngắm rồi cảm phục hóa công tài năng tuyệt vời. Khắc phục vũ trụ thì Dế Mèn hổng dám mơ nhưng tìm hiểu chút xíu thì ham lắm, không biết chi về vũ trụ chung quanh nên ham vô cùng.

    Cuốn sách “Far Out: A Space-Time Chronicle” do ông Michael Benson, một người đa tài, nhiếp ảnh gia, nhà báo và tay làm phim với kiến thức rộng rãi về không gian, biên soạn. Đây là một cuốn sách mô tả không gian qua hình ảnh tuyệt vời của tác giả.

    [​IMG]

    Qua ống kính hay đôi mắt của con người, the Witch Head Nebula là một giải mây tím trong chuỗi sao Eridanus. Từ một khía cạnh khác, đám mây Phù Thủy lại trông in hệt bà phù thủy trong truyện cổ tích, cũng cái cằm nhọn và cái mũi chỏm nhọn. Chỉ một giải mây mà đã xuất hiện dưới hai dạng thể mà ta "chụp" được, còn các hình thể khác thì muôn hình vạn trạng đến mức nào?

    [​IMG]

    Tác giả thu góp và chuyển màu cho trung thực hơn các hình ảnh từ những trung tâm không gian trên thế giới, kể cả hình chụp từ viễn vọng kính Hubble, rồi đính kèm những bài viết ngắn mô tả chi tiết những hành tinh trong vũ trụ, như thể ta đi du lịch không gian qua hình ảnh.
    Những "nebulae" gần cách xa quả đất vài trăm năm ánh sáng đến những "galaxy" xa tít mù khơi đến mấy tỉ năm ánh sáng trông như những chấm đỏ trên nền trời!

    Theo tài liệu của Trung Tâm Thám Hiểm Không Gian Hoa Kỳ (NASA), "nebula" là một đám mây bao gồm những vẩn bụi và khí. Chữ "nebula" xuất phát từ La Tinh, có nghĩa là "mây" nên Dế Mèn chuyển ngữ danh từ "nebula" thành "đám mây". Ngày trước, chuyên gia không gian cũng gọi những galaxy (thiên hà) xa xôi bên ngoài giải Ngân Hà (Milky Way) bằng tên "nebula" vì chúng trông từa tựa những đám mây mù quanh các ngôi sao. Ngày nay, viễn vọng kính nhận diện các hành tinh bên ngoài giải Ngân Hà (extragalactic nebulae) là những galaxy nằm theo hệ thống tương tự như giải Ngân Hà. Do đó danh từ "nebula" hay "đám mây" dùng riêng cho những đám mây bụi và khí trong giải Ngân Hà và tại những galaxy khác.

    Các đám mây được chia thành hai nhóm: "diffuse" và "planetary nebulae" (dịch nghĩa?).

    1) Diffuse nebulae (tạm dịch là "quần mây" vì không có hình thể rõ ràng?) lớn hơn, có những quần mây vĩ đại chứa đủ lượng bụi và khí để tạo thành 100 ngàn hành tinh có kích thước của Mặt Trời!

    1a) Quần mây có thể xuất hiện gần* một hành tinh rất nóng; ánh sáng của tia cực tím từ hành tinh kia khích động những nguyên tử khí và khiến quần mây tỏa ra ánh sáng. Quần mây loại này có tên là "emission nebula" hay "quần mây tỏa sáng". Các khoa học gia Không Gian cho rằng quần mây tỏa sáng là nơi các ngôi sao mới hình thành. Trọng lực khiến một phần của quần mây co chặt và trở thành một khối đặc nhỏ hơn; áp suất và sức nóng gia tăng bên trong khối đặc mới thành hình khiến nó thu chặt hơn qua nhiều triệu năm. Đến thời điểm, khối đặc này đủ nóng để tỏa ánh sáng và trở thành một vì sao non mới mọc! Giả thuyết này (sự hình thành của một vì sao) được nhìn nhận trong cộng đồng khoa học Không Gian.

    Great Nebula (Đám Mây Vĩ Đại) là một thí dụ của "quần mây" (diffusion nebula), nằm trong chòm Orion; hình của National Optical Astronomy Observatories:

    [​IMG]

    1b) Quần mây cũng có thể xuất hiện gần* một hành tinh lạnh; tia cực tím của hành tinh kia không đủ mạnh để khích động các nguyên tử khí trong đám mây để tỏa ánh sáng. Nhưng các vẩn bụi trong đám mây phản chiếu ánh sáng của hành tinh. Khoa học Không gian đặt tên loại quần mây này là "reflection nebula", tạm dịch là "quần mây phản chiếu ánh sáng".

    1c) Khi quần mây không gần* một hành tinh nào cả, nó không tỏa sáng cũng như không phản chiếu ánh sáng để ta nhìn thấy, các vẩn bụi che khuất ánh sáng của các ngôi sao phía sau, ta gọi là "dark nebula" hay "quần mây tối".

    2) "Planetary nebulae" là những đám mây hình dạng như những quả banh, Dế Mèn tạm dịch là "cầu mây", bao gồm vẩn bụi và khí nằm gần các ngôi sao. Cầu mây hình thành khi ngôi sao bắt đầu vỡ và ánh sáng tan vào lớp ngoài của không gian riêng nó. Qua viễn vọng kính, cầu mây trông như một mặt phẳng tròn, tương tự như một hành tinh.
    Đây là một thí dụ của cầu mây (Planetary nebulae); hình từ Hubble Space Telescope, NASA:

    [​IMG]

    Khác với đám mây (nebula), galaxy là một hệ thống hay thiên hà (bao gồm nhiều vì sao) cùng với các vẩn bụi và khí kết tụ bởi trọng lực. Thái Dương hệ mà ta biết đến nằm trong một thiên hà có tên "Milky Way" hay giải Ngân Hà.
    Các nhà khoa học Không Gian ước lượng rằng có trên 100 tỉ thiên hà rải rác khắp vũ trụ và con người chụp được hình ảnh của khoảng 1 triệu thiên hà qua viễn vọng kính. Thiên hà xa nhất mà ta chụp được hình ảnh nằm cách Trái Đất khoảng 10 - 13 tỉ năm ánh sáng. Một năm ánh sáng là đơn vị không gian, đo khoảng cách ánh sáng đi qua khoảng chân không trong một năm, hay 5.88 ngàn triệu dặm (5.88 trillion miles). Về kích thước, các thiên hà có đường kính từ vài ngàn đến 500 ngàn năm ánh sáng. Một thiên hà nhỏ * có khoảng 1 tỉ vì sao, thiên hà lớn* chứa trên dưới 1 ngàn triệu vì sao. Giải Ngân Hà có đường kính cỡ 100 ngàn năm ánh sáng và bao gồm 100 tỉ vì sao; Thái Dương hệ cách trung tâm giải Ngân Hà khoảng 25 ngàn năm ánh sáng.

    Giải Ngân Hà, hình của NASA:

    [​IMG]

    Chỉ có 3 thiên hà bên ngoài giải Ngân Hà quan sát được bằng mắt thường. Ở Bắc bán cầu, ta có thể nhìn thấy thiên hà Andromeda, cỡ 2 triệu năm ánh sáng từ Trái Đất.

    Thiên hà Andromeda, hình của NASA:

    [​IMG]

    Ở Nam bán cầu, ta có thể thấy Large Magellanic Cloud xa cỡ 160 ngàn năm ánh sáng và Small Magellanic Cloud xa cỡ 180 ngàn năm ánh sáng.

    Magellanic Cloud, hình của NASA:

    [​IMG]

    Trong không gian, các thiên hà không xuất hiện theo một thứ tự nào. Có thiên hà lẻ loi; có thiên hà xuất hiện từng đôi, thiên hà này nằm trong quỹ đạo của thiên hà kia; nhưng phần lớn xuất hiện từng nhóm gọi là "cluster"; một nhóm có thể bao gồm vài chục đến vài ngàn thiên hà và đường kính lan đến 10 triệu năm ánh sáng! Lớn hơn một "nhóm" là một "supercluster" và lớn hơn nữa là một cấu trúc khổng lồ bao gồm những đường dây nối kết các thiên hà; giữa những đường dây nối là các khoảng không gian trống (void).
    Hệ thống thiên hà lớn nhất được ghi nhận là hệ thống Great Wall, chiều dài trên dưới 500 triệu năm ánh sáng và chiều ngang 200 triệu năm ánh sáng.

    Thiên hà được xếp loại qua hình thể, hình trôn ốc (spiral) hoặc hình cầu (elliptical).

    1) Thiên hà hình trôn ốc giống như cái dĩa với trung tâm lồi ra ngoài, thiên hà trong nhóm này xoay rất chậm. Ngân Hà là một thiên hà hình trôn ốc, cứ 250 triệu năm thì hoàn tất 1 vòng quay. Các vì sao mới hình thành từ khí và vẩn bụi của thiên hà trôn ốc.

    Thiên hà M100 là thí dụ điển hình của nhóm này; hình của NASA:

    [​IMG]

    2) Thiên hà dạng cầu bao gồm từ khối cầu tròn vo đến hình cầu dẹp; ánh sáng từ thiên hà sáng nhất từ trung tâm. Thiên hà dạng cầu quay chậm hơn thiên hà trôn ốc và có thể là chẳng nhúc nhích. Các vì sao trong nhóm thiên hà này không chứa nhiều vẩn bụi và khí so với thiên hà trôn ốc, và cũng chẳng có mấy vì sao hình thành từ nhóm thiên hà dạng cầu.

    3) Thiên hà dạng vô định là nhóm thiên hà không có hình dạng nhất định; bao gồm những vì sao xanh dương và khí; rất ít vẩn bụi. Magellanic Clouds là thiên hà nằm trong nhóm này.

    Thiên hà ESO-510-13 là thí dụ của loại thiên hà này; hình của NASA:

    [​IMG]

    Thiên hà di chuyển trong quỹ đạo của chúng. Khi hai thiên hà đến gần nhau, trọng lực của mỗi thiên hà hút / đẩy lẫn nhau tạo ra sự thay đổi hình thể của thiên hà. Thiên hà có thể va chạm và nổ tung; tuy nhiên hai thiên hà di chuyển chậm gặp nhau có thể gom chung thành một khối lớn hơn. Sự kết hợp này có thể tạo ra một thiên hà trôn ốc.

    Mọi thiên hà đều toả ra năng lượng dưới dạng ánh sáng hoặc những tia phóng xạ từ trường. Xếp loại theo chiều dài của làn sóng (wavelength), phóng xạ từ trường bao gồm: a) sóng âm thanh (radio waves), b) tia hồng ngoại (infrared rays), c) tia sáng (visible light), d) tia cực tím (ultraviolet rays), e) tia quang tuyến (X rays), và f) tia gamma. Năng lượng này đến từ sức nóng của các vì sao, các vẩn bụi và các đám mây.

    Trở lại với cuốn sách của ông Benson, không gian bao la kỳ bí là thế, các con số quá lớn nên hoàn toàn xa lạ với đời sống hàng ngày là thế nhưng qua các tấm hình các đám mây hay thiên hà trở nên gần gũi hơn, hiện thực hơn với những cái tên rất tượng hình như đám mây Đại Bàng (Eagle Nebula), Trái Tim (Heart Nebula) nằm gần đám mây Linh Hồn (Soul Nebula) ... Tác giả mô tả vũ trụ qua hình ảnh và các giả thuyết về sự hình thành của Trái Đất trong vũ trụ không cùng ngoài kia.

    Đọc sách, ngắm nghía hình ảnh rồi Dế Mèn ngửa mặt nhìn trăng, đêm trăng tròn thứ nhì của tháng Mười Hai (blue moon, xin xem thêm ở đây: http://tvvn.org/forum/showthread.php?t=4960) và nhủ thầm, đất trời xa thế kia nhưng sao lại gần quá đỗi, gần như những tấm ảnh trong cuốn “Far Out: A Space-Time Chronicle” của Micheal Benson!
    Xin giới thiệu với bạn đọc cuốn sách dễ đọc (và xin viết thêm vài chữ nữa: Dế Mèn không quen biết hoặc dính dáng chi đến tác giả)!


    *"gần", "xa", "lớn", "nhỏ" là những chữ được sử dụng với ý nghĩa tương đối. LLT.

    **Tài liệu của NASA
     
  9. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Trà Tích Lan và cuộc chay đua thương mại

    lltran, tvvn.org

    [​IMG]

    Tích Lan là một quốc gia nhỏ và nghèo trong vùng Đông Nam Á. Đất hẹp nhưng người không đông, khi buôn bán họ phải tranh giành kịch liệt với các quốc gia lân cận như Ấn Độ và Trung Hoa nơi nhân công rẻ nên sản phẩm sản xuất cũng rẻ. Tích Lan cần tìm một vị trí riêng trong thương trường quốc tế, buôn bán các sản phẩm đặc chế, những thứ khiến người tiêu thụ mở hầu bao mà không quản ngại giá cả đắt rẻ; tiếng thương mại gọi là "niche market".

    Để chọn chỗ đứng riêng, thương nhân Tích Lan tìm kiếm và thành công trong một số kỹ nghệ chú trọng đến sản phẩm đặc chế; thầu cung cấp sản phẩm cho hãng quần áo lót nổi tiếng Victoria's Secret, Tích Lan đã thắng Bangladesh và Hoa Lục trong kỹ nghệ may cắt quần áo. Kỹ nghệ chế biến trà cũng tạo cho Tích Lan một vị trí khá vững vàng trên thị trường thế giới khi tranh giành với Hoa Lục và Ấn Độ.
    Tích Lan là quốc gia xuất cảng trà lớn nhất thế giới từ năm 2004, nhưng khi các công ty từ Kenya và Hoa Lục cạnh tranh qua việc bán trà đại hạ giá, và trà xanh trở nên phổ thông thì Tích Lan mất dần chỗ đứng trong kỹ nghệ trà của thế giới. Ngày nay, Tích Lan xuất cảng khoảng 1.3 tỉ mỹ kim trà hàng năm.

    Hãng trà Tích Lan nổi tiếng là Dilmah, đây là một trong những công ty sản xuất trà độc lập lớn nhất thế giới, về phẩm chất rất được ưa chuộng dù giá cả cao hơn so với các thương hiệu khác. Ông chủ hãng Merrill J. Fernando đã ganh đua miệt mài trên thương trường cả mấy chục năm nay. Thoạt đầu ông Fernando bán trà cho những hãng tên tuổi như Lipton và Tetley, nhưng trong thập niên 70, ông ấy nhận ra rằng các hãng giảm lượng trà mua từ Tích Lan, và pha trộn các loại trà rẻ tiền khác để kiếm lợi. Tetley và Lipton kiếm lời khá khá nhưng các nông trại trà, hãng chế biến trà tại Tích Lan thì lụn bại. Ông Fernando hiểu rằng trừ khi ông ta chuyển hướng, chọn thương hiệu và quảng cáo cái tên của mình để buôn bán riêng, cơ sở sản xuất trà của ông ấy sẽ phá sản trong 1-2 năm sắp tới.

    Làm thế nào để tạo tên tuổi khi các thương buôn ngoại quốc chưa hề biết đến thương hiệu của mình? Hãng Dilmah trải qua một giai đoạn khá khó khăn khốn quẫn, không thương nhân nào muốn bắt tay với một hãng sản xuất không tên tuổi. Nhưng thời vận mở của cho ông Fernando, giữa thập niên 80, siêu thị Coles của Úc đặt mua trà sản xuất dưới thương hiệu của Coles. Từ đó, hãng Dilmah tạo nên tên tuổi và gần đây đã xuất cảng trà sang Hoa Kỳ. Theo ước lượng của Datamonitor, một công ty nghiên cứu thương mại, Dilmah đứng thứ sáu trong các hãng sản xuất trà của thế giới. Tháng Chín vừa qua, công ty Ceylon Tea Services (công ty mẹ của Dilmah) công bố họ kiếm được 5.2 triệu mỹ kim trên mãi lực 19.7 triệu mỹ kim, lời lãi khoảng 25% trên tổng số bán; so với lợi tức 1.3 triệu trên mãi lực 18.6 triệu mỹ kim vào năm ngoái; số lợi tức gia tăng một phần do hối suất của Úc kim.

    Dilmah bắt đầu làm ăn thêm qua việc tổ chức những chuyến du lịch thăm viếng đồi trà; họ xây khách sạn và phát triển kỹ nghệ du lịch dưới tên Ceylon Tea Trails. Họ mở những trà đình để khách thăm viếng thử nếm trà, từa tựa như việc những hãng sản xuất rượu tổ chức những buổi nếm rượu tại vườn nho. Trà đình mời khách vừa nếm trà vừa quảng cáo, đủ để người tiêu thụ phân biệt được cái ngon của trà so với các loại trà khác. Trà "trắng" của Dilmah giá 11 mỹ kim 1 hộp chứa 10 gói trong khi trà trắng của Twinning giá khoảng 3 mỹ kim. Trà trắng đắt hơn trà đen hoặc trà xanh vì lá trà trắng hái từ ngọn cây trà và chứa nhiều chất chống oxy hóa (antioxidant) hơn so với hai thứ trà kia.

    Bán tại siêu thị, dù đề nhãn hiệu là trà trắng hay trà xanh, hãng Twinning vẫn bày bán những món trà pha trộn (blend) các loại trà rẻ tiền và bán ở 1/4 giá trà của Dilmah.
    Khác với Twinning, Dilmah nói rằng họ bán trà trắng là bán trà trắng chứ không pha trộn thêm cái chi ráo. Người sành trà sẽ nếm được cái vị trà tinh tuyền kia!

    Nói chung, các công ty trà Tích Lan khá chậm chạp trong việc thay đổi cách làm ăn. Những đồi trà già nua, quá tuổi nên không còn sản xuất đủ số lá cần thiết, chưa được thay thế bằng những cây non. Tính toán theo thương mại, bụi trà già cho ít lá, tốn đất đai cần được phế bỏ, dành chỗ trồng cây mới, sản xuất mạnh mẽ hơn. Việc trồng cây mới tốn kém nên các nông trại ít chịu đầu tư, và cái vòng lẩn quẩn tiếp diễn.
    Để duy trì phẩm chất của trà, các công ty trà Tích Lan tránh những công đoạn bằng máy móc trong khi Kenya và Ấn Độ dùng máy móc trong các công đoạn như cắt, sao và sấy trà để biến chế trà đen.

    Tại Tích Lan, trà được hái bằng tay, công nhân là những phụ nữ gốc Tamil được người Anh đem từ Ấn Độ qua Tích Lan từ 150 năm về trước. Dù lương khá hơn những người Ấn tại bản xứ, công nhân hái trà Tích Lan vẫn là những người nghèo khó, mỗi ngày được trả từ 3.5 - 5 mỹ kim cho công việc nặng nhọc; vì thế số công nhân sinh sống bằng nghề hái trà mỗi ngày một sút giảm.

    Chuyện Tích Lan cho Dế Mèn một cái nhìn về thương mại, khi phải cạnh tranh với những người cả vốn tiếng tăm, ta cần tìm cho mình một sản phẩm với các đặc tính riêng, phẩm chất cao đủ để hấp dẫn và duy trì số khách hàng sành sõi, và tiếp tục với bản sắc riêng của mình. Những thứ khác dù hay ho thế nào đi nữa khi người tiêu thụ không phân biệt được những món hàng khác nhau thì chẳng chóng thì chầy cuộc cạnh tranh về giá cả sẽ khiến thương hiệu kia sập tiệm?

    *Xin xem thêm về trà tại đây: Diễn Đàn Thư Viện Toàn Cầu - Món Ăn Thức Uống
     
  10. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Năng lượng gió

    lltran, tvvn.org

    Khi giá dầu thô lên đến 130 mỹ kim một thùng thì thế giới lên cơn sốt năng lượng vì hầu như quốc gia nào cũng sử dụng dầu thô và món tài nguyên này trở thành thứ thiết yếu, không có không được. Và các tài phiệt trong kỹ nghệ dầu hỏa, từ khai thác đến biến chế và phân phối bận rộn thu bạc mỏi tay.
    Người thế giới hiểu bài học tự lực nên đã có khá nhiều quốc gia tìm cách chế tạo năng lượng để dùng phụ thêm với dầu thô. Ta bắt đầu thấy các nhà máy thủy điện, những "trại" quạt gió (wind farm) nơi các trụ quạt gió dàn hàng từng nhóm mấy trăm chiếc xuất hiện khắp nơi.

    Để thiết lập xây cất những trại quạt gió, ta cần những khoảng đất trống trên đồi, nhất là bờ biển, sóng luôn đi đôi với gió; biển càng mênh mông, sóng nổi càng lớn và gió thổi mạnh. Sức gió được thu góp, lưu trữ và chuyển thành năng lượng.

    Tại Hoa Kỳ, những chuyên viên về năng lượng cũng đi tìm và nhận diện một số địa điểm nơi họ có thể thiết lập những trại quạt gió. Một trong những địa điểm này nằm trong Nantucket Sound, Cape Code, một địa điểm nghỉ mát của giới thượng lưu Hoa Kỳ từ thế kỷ XVIII. Những nhà giàu đều có nhà nghỉ mát ở đây kể cả gia đình Kennedy.

    [​IMG]

    Chương trình thiết lập trại quạt gió tại Cape Cod được đặt tên là dự án Cape Wind hay "Mũi Gió"; đây là dự án đầu tiên của chương trình thành lập trại quạt gió trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ.

    Dự án Mũi Gió sẽ xây cất 130 trụ quạt cao đến 440 bộ Anh và máy móc trên 24 dặm vuông, diện tích tương đương với diện tích của quận Manhattan, thành phố New York. Ở một địa điểm mà mỗi tấc đất tương đương với một tấc vàng như Cape Cod hay Manhattan thì người ta có rất nhiều điều để tranh cãi. Đất công không thể cắt xén đem bán nên người điạ phương muốn để trống cho đẹp mắt. Thế là sóng gió nổi lên chống đối dự án Mũi Gió.

    [​IMG]

    Đầu tiên là hai bộ tộc Da Đỏ Mashpee Wampanoa, Cape Cod và Aquinnah Wampanoag, Martha’s Vineyard; họ biểu rằng những trụ quạt gió kia sẽ quấy rầy việc thờ phượng của họ, trụ quạt sẽ ngăn ánh sáng mặt trời và họ không thể hướng về mặt trời mà cầu nguyện. Thứ đến việc xây cất, có thể sẽ đào xới cổ mộ của tổ tiên họ. Tóm lại là vùng đất được chọn kia là nơi cần được bảo tồn vì giá trị lịch sử, nhân chủng và văn hóa của một giống người, quan trọng lắm, không có tiền bạc nào mua nổi hay có thể thay thế.

    Bộ tộc Wampanoag, có nghĩa là "người của rạng đông", được nhìn nhận bởi nha Văn Hóa liên bang như một "bộ tộc" (Indian tribe, nghĩa là có các quyền lợi đi kèm) từ năm 2007 và họ đang đòi đất để... xây sòng bài kiếm bạc!

    Những nhà giàu khác tại địa phương như Thượng Nghị Sĩ Ted Kennedy thì chống đối vì những trụ quạt gió sẽ làm mất thẩm mỹ của bờ biển và xua đuổi thú rừng nơi họ ra nhìn ngắm và rong chơi.

    Trong khi bộ Năng Lượng chú trọng đến việc tìm... năng lượng, nha Văn Hóa và cơ quan bảo trì đất công (the National Park Service) tìm cách bảo trì đất đai và Văn Hóa, và đôi khi những mục đích này đối nghịch nhau. Dự án Mũi Gió là thí dụ điển hình.

    Phe thuận, ngoài bộ Năng Lượng, và chính phủ sở tại kể cả Thống Đốc tiểu bang Massachusetts ông Deval Patrick. Tạo năng lượng thì tiểu bang có thêm một số tiền lớn để trang trải các chi phí thay vì tăng thuế mà mọi người dân địa phượng phải đóng góp.

    Với dự án Mũi Gió, phe chống đối có vẻ ồn ào hơn nhưng chưa chắc là họ sẽ thắng vì quyền lợi chung của người dân địa phương, những người không nằm trong thiểu số bộ tộc Da Đỏ và nhà giàu nghỉ mát cũng như phong trào đi tìm năng lượng "sạch" (Green Energy) đang được người thế giới ủng hộ.
    Sau Nantucket Sound, tiểu bang Massachusetts sẽ phải nhức đầu về địa điểm kế tiếp là Walden Pond, khoảng 60 dặm vuông, cũng là nơi có thể xây cất trại quạt gió. Nếu phe chống thắng sẽ tạo thành một tiền lệ, những dự án khác cũng sẽ bị chống đối mạnh mẽ dựa theo tiền lệ kể trên. Các dự án thiết lập trại quạt gió sẽ đi về đâu?
    Hạn chót của bộ Năng Lượng là ngày 1 tháng Ba, dự án Mũi Gió kia sẽ phải ngã ngũ, các phe phái phải tìm ra cách thỏa thuận, bằng không ông bộ Trưởng sẽ dùng quyền phủ quyết mà quyết định, và phe chống đối sẽ đi xa tới đâu? Thưa kiện lên tòa Thượng Thẩm của tiểu bang? Ta chờ xem?

    Bài học dân chủ quả là nặng ký: Ở một quốc gia tự do và dân chủ như Hoa Kỳ, những người yếu thế như "thổ dân" khi chứng minh được rằng họ là người thiểu số, có mặt tại địa phương nhưng bị xua đuổi và cưỡng áp thì quyền lợi sẽ được phục hồi. Đất đai dù là của công, chính phủ cũng không được tự tung tự tác, muốn bán hay sử dụng để kiếm tiền trang trải chi phí địa phương cũng phải có sự đồng ý của người địa phương qua những thủ tục pháp lý.

    Riêng với dự án Mũi Gió, ngay bây giờ phe chống, nhà giàu và bộ tộc, liên kết vì những lý do khác nhau. Nếu họ thành công thì Dế Mèn đoán rằng phe nhà giàu sẽ xoay ra chống đối việc xây cất sòng bài của bộ tộc, và họ sẽ đối nghịch nhau vì quyền lợi.
    Giữa sòng bài và trại quạt gió, Dế Mèn dĩ nhiên là sẽ chọn trại quạt gió vì lợi ích của nó cho bao nhiêu con người. Ý bạn?
     
  11. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Miep Gies, Thiên Thần phù trợ Anne Frank

    lltran, tvvn.org


    [​IMG]

    Báo chí loan tin bà Miep Gies qua đời hôm qua, ngày 12 tháng Giêng, 2010, hưởng thọ đúng 100 tuổi. Nhắc đến Anne Frank mà không nói đến những con người bác ái đem chính tính mạng họ để cưu mang giúp đỡ cô bé và gia đình trong suốt 25 tháng trốn tránh quân đội Đức Quốc Xã là một thiếu sót rất lớn. Bà Gies là người cuối cùng trong những con người vĩ đại năm xưa.

    Câu chuyện của Anne Frank bắt đầu khi quân đội Hitler chiếm đóng Amsterdam, Hòa Lan tháng Năm, năm 1940. Đến tháng Bảy năm 1942 thì những người Hòa Lan gốc Do Thái bị truy đuổi và gom vào trại tập trung để giết cho gọn sau khi bóc lột hết tài sản. Cô bé Anne với gia đình gồm cha mẹ và người chị cùng 4 người khác ẩn lánh trong mấy căn phòng trên lầu của tòa nhà cũng là cơ sở làm ăn của ông bố, Otto Frank. Cơ sở làm ăn này tiếp tục mở cửa dưới sự điều hành của một người theo đạo Thiên Chúa giáo và bà Gies cũng làm việc hằng ngày ở đó. Bà Gies là người mang thức ăn, sách vở và tin tức cho những người trốn lánh trên các căn phòng trên lầu. Lối lên lầu được dấu sau một kệ sách, khung cửa sổ rèm buông cửa khép suốt ngày đêm. Gia đình Anne Frank và 4 người khác sống lẩn lút như thế suốt 25 tháng trường không ra khỏi cửa.

    Ngày 4 tháng Tám, 1944, khi nhóm người Gestapo lục soát tòa nhà, do một người ẩn danh chỉ lối, cả 8 con người đều bị bắt và đưa vào trại tập trung. Bà Gies thoát được sự giam cầm bắt bớ nhờ tình "'đồng hương" (gốc Áo) với một nhân viên Gestapo. Bà Gies thu góp và cất giữ những trang nhật ký của Anne viết trong thời gian trốn lánh với hy vọng có ngày giao hoàn cho cô bé. Anne Frank chết trong tù tại Bergen-Belsen khi chưa đủ 16 tuổi. Người chị chết lúc 19 tuổi và bà mẹ Edith Frank chết tại Auschwitz. Ông bố, Otto Frank sống sót và trở về Amsterdam sau khi trại tù Auschwitz được quân đội đồng minh giải phóng. Ông Frank sống với gia đình bà Gies một thời gian ngắn. Và bà Gies trao lại những tờ nhật ký kể trên cho người cha.

    Những trang nhật ký này được in thành sách xuất bản lần đầu tiên năm 1947 dưới nhan đề "Anne Frank: the Diary of a Young Girl". Cuốn sách mỏng được chuyển dịch ra nhiều ngôn ngữ và xuất bản nhiều lần, số người đọc lên đến hàng triệu người. Cuốn sách cũng được viết thành chuyện phim và kịch bản để trình diễn nhiều năm trong thập niên 50, nói lên tiếng nói của một cô bé Do Thái bị thảm sát. Người thế giới rùng mình ghê sợ cái ác và thương tiếc cô bé tài hoa bạc mệnh.

    Cuốn nhật ký của Anne Frank nổi tiếng như thế nhưng không mấy ai biết đến những con người âm thầm phía sau tác phẩm kia. Mãi đến năm 1987 cuốn hồi ký của bà Gies ra đời, Anne Frank Remembered, sau khi Alison Leslie Gold, một nhà báo Hoa Kỳ khuyến khích, thúc dục và giúp đỡ bà Gies hoàn thành cuốn hồi ký kể chuyện dấu giếm bảo bọc những con người bị truy bức.

    Miep Gies sinh ngày 15 tháng Hai, năm 1909, trong một gia đình theo đạo Thiên Chúa giáo sinh sống tại Vienna, Áo. Năm 11 tuổi, cô bé được gửi đi làm con nuôi một gia đình khác tại Leiden, Hòa Lan, khi Áo trải qua một thời gian đói kém sau Thế Chiến I. Gia đình này nuôi và đổi tên thành "Miep Gies" từ đó. Năm Miep 13 tuổi, gia đình nọ di chuyển đến Amsterdam, và đến năm 1933, Mief trở thành thư ký của Otto Frank. Ông Frank coi sóc chi nhánh Hòa Lan của một công ty bán nguyên liệu làm mứt của Đức; ông này chạy trốn Hitler từ Đức qua Hòa Lan.

    Sau Thế Chiến II, bà Gies và gia đình sống thầm lặng tại Amsterdam. Khi cuốn hồi ký được xuất bản, bà Gies đi nói chuyện khắp nơi về đề tài Holocaust như một nhân chứng. Bà được xem như một hình ảnh của lòng nhân ái, quên mình để giúp đỡ kẻ hoạn nạn. Bà Gies viết rằng bà chỉ là một trong cả ngàn người Hòa Lan đã làm điều phải trong tình thế ấy. Chính phủ Tây Đức trao tặng bà mề đay cao quý nhất năm 1989; Hoàng Hậu Beatrix của Hòa Lan phong tước hầu cho bà năm 1996.

    Ông Otto Frank mất năm 1980 tại Basel, Thụy Sĩ. Ngôi nhà nơi Anne trú ẩn, địa chỉ 263 Prinsengratch, Amsterdam trở thành viện bảo tàng.
    Ngày 8 tháng Năm 1944, cô bé Anne viết những dòng chữ "Miep luôn nghĩ đến chúng tôi..." Bà Gies kể lại cảm xúc của mình khi đọc cuốn nhật ký của cô bé Anne: Sự trống vắng trong đời tôi đã vơi. Quá nhiều mất mát, nhưng tiếng nói của Anne vẫn vang vọng. Cô bạn bé bỏng của tôi đã để lại một ấn tượng rất sâu đậm cho người thế giới... Nhưng luôn luôn, hầu như mỗi ngày, tôi đều ao ước phải chi sự việc đừng xảy ra. Phải chi cuốn nhật ký kia mất dấu nhưng Anne và những người bất hạnh kia còn sống ... Không lúc nào tôi nguôi thương tiếc họ!"

    Trong cái ác thăm thẳm kia ta vẫn tìm ra điều thiện, và đó là lý do mà con người tiếp tục yêu thương đời sống?
     
  12. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Haiti, đất khổ

    lltran, tvvn.org

    [​IMG]

    Trận động đất ngày 12 tháng Giêng, 2010 đã hủy hoại hầu hết thủ đô Port-au-Prince của Haiti. Khắp nơi trên thế giới, người ta nói về thảm cảnh đang diễn ra từ cơn địa chấn và tìm cách cứu giúp nạn nhân. Haiti hiện diện trong ý nghĩ và lòng thương xót của con người, thân thuộc và cả xa lạ.

    Sau mỗi trận thiên tai, người thế giới lại được nhắc nhở rằng Haiti là một quốc gia nghèo khổ nhất tại Tây bán cầu. Hoa Kỳ và các quốc gia khác xúm lại giúp đỡ trong một thời gian, thảm cảnh trôi qua, mọi việc lại trôi về thứ tự cùng quẫn cũ. Lần này, có lẽ ta cần giúp đỡ Haiti một cách khác. Giúp như thế nào để quốc gia và những người dân khốn khổ kia có thể đứng dậy một mình và xây dựng lại đất nước họ.

    Ngay bây giờ Haiti cần giúp đỡ trong việc tìm kiếm và cứu chữa những nạn nhân còn kẹt trong gạch vụn; người thoát chết cần được nuôi sống bằng thực phẩm và nước uống, quần áo và nơi trú ngụ. Đó chỉ là bước đầu tiên, thật ra Haiti cần nhiều thứ khác; đất nước này cần sự giúp đỡ của cộng đồng thế giới để bước qua mức sống khốn khó hiện nay, sự suy bại của xã hội đã kéo dài từ thế hệ này sang thế hệ khác, người dân sống vất vưởng không ngày mai... Những thứ người thế giới cho rằng tệ trạng xã hội lại là sự "bình thường" của Haiti. Trước thiên tai, mọi người nhìn ngắm Haiti với sự thương xót nhưng khi phân tích các chi tiết, ta có thể hiểu rằng thể chế cầm quyền tệ hại, chính sách ngu dân và sự nghèo khó tiếp nối qua nhiều năm đã băng hoại một quốc gia như thế nào.

    Haiti là miền đất khổ, trước cơn địa chấn đã đói khổ, sau cơn địa chấn hoàn cảnh sống còn thê thảm hơn nữa; nhưng Haiti không cần lời hỏi han chia buồn, họ cần được giúp đỡ cấp thời và sau đó cần được thế giới trợ giúp bằng cách thay đổi thể chế hiện tại để người dân có thể đứng dậy mà tự lực, xây dựng đất nước họ.

    Về mặt lịch sử, đảo Arawak của Haiti được ông Christopher Colombus khám phá năm 1492 và đổi tên là Hispaniola. Trong suốt một trăm năm sau đó, dân đảo bị sử dụng làm nô lệ, làm việc cho đến khi chết vì kiệt sức hoặc bệnh tật. Phần phía tây của hòn đảo bị hải tặc Pháp quấy nhiễu cướp bóc thường xuyên, và được chia cho Pháp năm 1697, quân đội Tây Ban Nha giữ không được đất nên chia quách cho xong chuyện. Vào năm 1791, dân nô lệ nổi dậy chống chính quyền chủ nhân dẫn đến việc giải phóng nô lệ và cả hòn đảo trở thành thuộc địa của Pháp năm 1794.

    Toussaint Louverture, một người nô lệ được tự do, trở thành "Toàn Quyền" (tạm dịch từ chữ "governor-general") năm 1801, nhưng ông này bị Pháp lật đổ. Năm 1803, quân đội da đen do ông Jean-Jacques Dessalines (sau trở thành Vua Jacques I, cai trị từ 1804- 1806) và ông Henry Christophe (sau trở thành Vua Henry I, cai trị từ 1806 - 1820) cầm đầu đánh đuổi người Pháp dành độc lập.
    Haiti giữ được độc lập dưới triều Vua Jean-Pierre Boyer (1820-1843) kế tiếp, nhưng thế kỷ sau, quốc gia này trải qua tình trạng hỗn loạn về chính trị do ảnh hưởng ngoại bang. Từ năm 1905 - 1947, Haiti chịu ảnh hưởng của Hoa Kỳ rất nặng về kinh tế và tài chánh; trong thời gian 1915 - 1934, quân đội Hoa Kỳ chiếm đóng miền đất này.

    Francois "Papa Doc" Duvalier cầm quyền từ năm 1957 và cai trị đất nước một cách sắt máu; đến năm 1971 thì truyền ngôi cho con trai, Jean-Claude ("Baby Doc") cũng cai trị sắt máu tương tự. Không chịu được sự áp đặt của cường quyền hôn quân, hầu hết những người có tiền và có học đều bỏ nước ra đi để lại một đất nước nghèo đói, dân trí thấp kém nhất trên Tây bán cầu!

    Năm 1986, quân đội đảo chánh và hạ bệ Baby Doc rồi thiết lập chính phủ; một chuỗi thể chế kém cỏi và sắt máu nối tiếp nhau, Haiti rơi vào tình trạng hỗn loạn. Năm 1989, Chánh Án Tối Cao Pháp Viện Ertha-Pascal Troillot trở thành Tổng Thống lâm thời, và năm 1990 Haiti có cuộc bầu cử đầu tiên. Linh Mục Thiên Chúa giáo Jean-Bertrand Aristide thắng cử và trở thành vị Tồng Thống dân cử đầu tiên cảu Haiti, nhưng chỉ được 7 tháng ngắn ngủi, quân đội đảo chánh nắm chính quyền. Ông Aristide bỏ trốn sang Hoa Kỳ, chính phủ Hoa Kỳ không nhìn nhận chinh quyền quân đội và ngưng viện trợ cho Haiti. Các quốc gia khác cũng ngưng viện trợ như một hình thức phản kháng đám người cầm súng nhiễu loạn như thổ phỉ nhưng hành động này khiến đất khổ kiệt quệ về kinh tế và tài chánh. Người Haiti nghèo đến mức không thể nghèo hơn nữa trong khi cuộc thanh trừng diễn ra hàng ngày, chính phủ quân đội cầm quyền tru diệt những người còn lại trong chinh quyền dân sự lúc trước, quan sát viên của Liên Hiệp Quốc ghi nhận được 3, 000 cuộc thảm sát.
    Ngày 15 tháng Mười, năm 1994, quân đội Hoa Kỳ đổ bộ, dẹp bỏ chính quyền quân đội và đưa ông Aristide về cầm quyền. Năm 1995, Haiti có cuộc bầu cử thứ nhì và ông Rene Preval thắng cử với 88% số phiếu. Ông Tổng Thống này và đảng Lavalas chia tay năm 1987, chính trường Haiti lại sôi động do sự tranh giành giữa các đảng phái chính trị. Haiti không còn quân đội để nổi loạn nhưng người ta vẫn tiếp tục bầu cử, chống bầu cử gian lận và chính quyền cứ bấp bênh, trôi nổi như thế cho đến nay. Tổng Thống đương nhiệm là ông Rene Preval; quốc gia này có lưỡng viện quốc hội, tư pháp và hành pháp.

    Trên bản đồ thế giới, Haiti nằm ở phía Tây của Caribbean Sea trong phần Bắc Đại Tây Dương; diện tích khoảng 28 ngàn cây số vuông, bờ biển dài 1,780 cây số. Dân số khoảng 8 triệu người, 95% người da đen, 5% người hợp chủng và Âu Châu; cư dân nói tiếng Creole dù ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp. Dân Haiti theo đạo Thiên Chúa giáo La Mã (80%) nhưng phần đông cũng thờ phượng voodoo (gọi là vodun); 16% theo đạo Tin Lành.

    Về mặt kinh tế, đây là một quốc gia nông nghiệp, trồng cà phê, xoài, mía, gạo và bắp ngô. Tài nguyên thiên nhiên bao gồm mỏ bauxite, đồng, vàng, cẩm thạch và thủy điện. Tổng sản lượng quốc gia là 12 tỉ mỹ kim, lợi tức mỗi đầu người khoảng 1,500 mỹ kim hằng năm.
    Dân trí thấp, số người mù chữ ước lượng là 60% dân số, vì thế nhân công chuyên môn rất hiếm và nhân công không chuyên môn rất nhiều nên số người thất nghiệp triền miên lên đến 30-40%!

    Bức tranh vẽ Haiti là một bức tranh đen tối. Chính phủ bất tài, nhũng lạm; kẻ cầm quyền củng cố quyền hành để tiếp tục vắt kiệt tài nguyên đất nước làm của riêng không xá gì đến mở mang phát triển đất nước qua việc giáo dục và kinh tế. Người dân thấp kém, vật vã với cuộc sống cơm áo hằng ngày nên không còn sức lực để mơ hình ảnh một chính thể dân chủ. Cái vòng lẩn quẩn cứ tiếp diễn và hậu quả là một miền đất khổ ngày nay. Haiti cần giúp đỡ cấp kỳ cho qua cơn bĩ cực nhưng đất nước này cần giúp đỡ nhiều hơn qua việc khai mở dân trí; người dân hiểu biết thì chính quyền nhũng lạm tệ hại khó thể lừa dối, cướp bóc tài nguyên quốc gia và bức hại dân.
     
  13. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Google sẽ ngưng làm ăn tại Hoa Lục?

    lltran, tvvn.org

    [​IMG]

    * Hình ảnh của Associated Press

    Bản tin về Google công bố việc họ ngưng cộng tác với chính phủ Hoa Lục trong việc kiểm duyệt mạng ảo và công ty này cũng tính đến chuyện ngưng làm ăn tại đây được loan tải khắp nơi khiến người thế giới xì xào, nhưng tại Hoa Lục, bản tin này được kiểm soát và kiểm duyệt kỹ lưỡng. Một vài trang mạng đăng tải bản tin kể trên nhưng không dùng những chữ Google đã dùng để phản kháng như "tự do phát biểu ý kiến" hoặc "theo dõi". Cơ quan thông tấn Xinhua của chính phủ chỉ loan báo rằng Nha Thông Tin đang tìm hiểu các dữ kiện về việc Google định ngưng làm ăn. Vỏn vẹn chỉ có thế.

    Quyết định của Google liên quan đến những vụ tấn công vào hệ thống điện toán của công ty, Google cho rằng những đạo tặc điện toán xuất phát từ Hoa Lục và mục đích của đạo tặc là dòm ngó các trương mục Gmail của những những người Hoa Lục chống đối chính phủ. Công ty Google nói thêm rằng những vụ tấn công tuần trước đã nhắm đến hệ thống điện toán của 34 công ty (liên quan đến Google) tại Silicon Valley, Hoa Kỳ. Các đạo tặc đã chọc thủng mạng an ninh phòng vệ, xâm nhập các kho dữ kiện lấy được một số mật mã và các dữ kiện quý giá.

    Trong khi đang đo lường mức thiệt hại từ việc xâm nhập của đạo tặc, Google phản ứng để bày tỏ sự chống đối quyết liệt trước sự vi phạm luật thương mại quốc tế và cũng để bắt đầu cuộc rút lui sau 5 năm tình lận đận với thị trường Hoa Lục. Xây dựng cơ sở làm ăn tại quốc gia này thường đòi hỏi việc đầu tư kéo dài ít nhất 5 năm trước khi thu hồi lại vốn liếng. Google bắt đầu làm ăn với Hoa Lục từ năm 2004, thu hút khoảng 300 triệu người sử dụng mạng ảo do Google cung cấp, và được xem như một công ty IT sáng giá nhất tại đất nước này.
    Google đang thương lương với Hoa Lục để cung cấp một dịch vụ tìm kiếm không chịu sự kiểm duyệt của chính phủ. Không mấy người thế giới tin rằng Google sẽ thành công khi đòi điều kiện "không kiểm duyệt" ở một vùng đất mà con ruồi cũng không chui lọt mạng lưới kiểm soát truyền thông. Nếu thất bại, Google sẽ đóng cửa trang mạng "google.cn" và đóng cửa luôn văn phòng tại Bắc Kinh nơi 700 chuyên viên điện toán Hoa Lục đang làm việc và kiếm được 300 triệu mỹ kim hàng năm. Với mãi lực 22 tỉ mỹ kim hàng năm, con số 300 triệu không phải là con số đáng kể nhưng trong tương lai, Hoa Lục sẽ là một thị trường rất lớn của thế giới; ngưng làm ăn ở đó sẽ ảnh hưởng đến tương lai buôn bán của công ty Google.

    Nhìn thoáng thì ta có thể tiếc dùm Google đã xông pha làm ăn và kiếm được ít tiền nhưng các tay phân tích thị trường mạng ảo cho rằng làm ăn với rắn hổ mang khó lắm. Chính phủ Hoa Lục tiếp tục bóp cổ các công ty ngoại quốc mỗi ngày một chút để công ty nhà như Baidu (của chính phủ) thắng thế và lấy dần thị trường của Google. Chẳng sớm thì muộn Google cũng thua Baidu, và đang thua thiệt như thế thì nhân dịp bị phá hoại thế này, Google rút lui quách cho xong? Chẳng gì việc chống đối kể trên cũng đã gây tiếng vang rộng rãi, xóa bớt mấy vết nhơ năm xưa qua việc trao danh tánh những người sử dụng dịch vụ của Google và họ bị truy bức cầm tù vì dám nói lời chống đối.

    Câu "châm ngôn" để làm việc của Google là "Don't be evil", đừng làm chuyện độc ác. Chấp nhận sự kiểm duyệt của Hoa Lục và xóa bỏ những đề mục như "Pháp Luân Công", "Đức Dalai Lama", "cuộc khởi dậy tại Thiên An Môn"... và những đề tài liên quan đến sự mờ ám, xấu xa của chính phủ Hoa Lục đều bị người thế giới cho là "chuyện độc ác"; Google khó lòng đi ngược, kiểu nói một đàng làm một ngả.

    Tại trụ sở Bắc Kinh của Google, những người trẻ Hoa Lục đặt hoa và thư tay trên bảng hiệu của Google, có người còn thắp nến và cúng cả chai rượu nếp, một hình thức tưởng niệm và bày tỏ lòng quý mến với một người ra đi. Các sinh viên dấu tên này nói rằng chúng tôi thương tiếc sự rời bỏ của Google, chính phủ cần tôn trọng quyền tự do của dân chúng, để dân đọc thứ họ muốn đọc, và chính phủ không nên lừa dối dân...

    Mới đây, chính phủ Hoa Lục đã đóng cửa YouTube, một công ty làm ăn với Google. Người trẻ Hoa Lục hết đường sử dụng môi trường truyền thông này để trao đổi tin tức, ý nghĩ và họ đang loay hoay tìm cách khác. Một số người trẻ lượn sóng lão luyện vượt được tường lửa để vào Twitter, và trang mạng này lúc tắt lúc mở tùy theo mạng lưới truy sát của công an Hoa Lục. Người ta lo âu hỏi nhau, có thể nào công an mạng ảo Hoa Lục uýnh sập Twitter của họ, nghĩa là xâm nhập vào hệ thống an ninh của trang nhà này và phá hoại?

    Ngoài Google, công ty sản xuất nhu liệu Adobe System cũng bị đạo tặc điện toán tấn công vào tuần trước, sự thiệt hại còn đang được thẩm định.

    Thời đại nào Tần Thủy Hoàng cũng sợ truyền thông và văn hóa, sự hiểu biết dẫn đến việc nhận thức cái đúng và cái sai. Đâu mấy ai chịu cường quyền che mắt bịt tai mãi mãi?
     
  14. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Ý & Thuỵ Sĩ: trận chiến thuế

    lltran, tvvn.org


    Thụy Sĩ và Ý là hai quốc gia láng giềng nhưng đang trở thành láng tỏi cay xè qua cuộc chiến tranh thuế má tại vùng biên giới. Cuộc chiến diễn ra ngay tại Lugano, một thành phố rất đẹp trong vùng hồ Alpine, tỉnh Ticino của Thụy Sĩ giáp ranh Ý.

    [​IMG]

    Bắt đầu từ mùa hè, chính phủ Ý, đang ngắc ngoải với việc thuế cao gạo kém và ngân sách thâm thủng, chán ngấy cái cảnh dân giàu rinh tiền sang bỏ vào băng Thụy Sĩ hầu trốn thuế nên quyết định tìm đủ mọi cách rủ rê con dân mang tiền về nhà. Trốn thuế và đá banh được xem là hai hoạt động rầm rộ nhất của dân Ý.

    Sau chiến tranh, tại Ý xuất hiện rất nhiều triệu phú, nhất là từ vùng kỹ nghệ phía Bắc kề cận Thụy Sĩ. Thụy Sĩ nổi danh qua kỹ nghệ ngân hàng, giữ tiền giữ của chắc chắn và kín đáo nên người thế giới hè nhau gửi tiền ở đó, dĩ nhiên là triệu phú Ý cũng thế, cất giấu tiền bạc để tránh cái nhìn dòm dỏ của sở Thuế Vụ!

    Lugano là một thành phố nhỏ, vỏn vẹn 57 ngàn dân cư nhưng lại là trung tâm ngân hàng lớn thứ ba của Thụy Sĩ, sau Zurich và Geneva. Trên những con đường cổ kính, cả dãy ngân hàng quen tên chen vai nhau đón khách gửi tiền. Ngân hàng là hình ảnh của tiền bạc, của sự rủng rỉnh giàu có nên trên con đường chính, Via Nassa, là những cửa hàng xa xỉ phẩm từ Versace, Bulgari đến Bucherer... Và Lugano là vùng nói tiếng Ý của Thụy Sĩ nên khách hàng Ý không cần phải lo âu về ngôn ngữ như tiếng Pháp, tiếng Đức.

    [​IMG]

    Thụy Sĩ là một quốc gia vững vàng, từ kinh tế đến chính trị xã hội, chẳng có đảo chánh hay xuống đường nên gửi tiền bạc ở đó chắc như bắp. Chẳng bù với Ý, lâu lâu lại bị khủng bố, đảng cầm quyền khi thì xã hội, khi thì cộng hòa nên thuế má lên xuống, thay đổi như chong chóng, đồng lira do đó cũng bấp bênh. Thế là những người Ý có của rinh tiền qua biên giới, một quãng đường ngắn ngủn, mà gửi ở Thụy Sĩ, nhỡ có chuyện chi thì có tiền xài, dù có phải chạy tuốt qua Hoa Kỳ!

    Tiền Ý mang qua biên giới là Thụy Sĩ "được" và Ý "thua". Thua hoài nên Ý nóng mặt, tìm cách mang tiền về.
    Một mặt, ông Bộ Trưởng Tài Chánh Giulio Tremonti dỗ dành dân chúng rằng mang tiền về nhà sẽ được tha tội trốn thuế và chỉ đóng thuế 5% trên số tiền đã mang ra ngoại quốc. Mặt khác, cảnh sát đặt máy chụp hình dọc trên đường qua biên giới để lấy số xe của những người "vượt biên". Chủ nhân của những chiếc xe này sẽ bị nhận diện và bị dòm dỏ hay "audit".
    Ngoài ra, tháng Mười năm ngoái, cảnh sát Ý khám xét và lục soát một số ngân hàng Thụy Sĩ tại Ý để tìm bằng chứng của việc trốn thuế; việc làm này khiến chính phủ Thụy Sĩ nóng mặt!

    Gần đây ông Tremonti loan báo rằng việc thu hồi tiền bạc kia đã đem về Ý 136 tỉ mỹ kim, và ngân quỹ của Ý có thêm 7 tỉ! Được mùa tiền bạc, ông Bộ Trưởng hứng chí dụ dỗ tiếp, vừa dụ dỗ vừa đe dọa mà rằng mang tiền về lè lẹ, từ giờ đến tháng Tư thì không bị tăng thuế, sau thời hạn "giảm khinh" này là thuế sẽ gia tăng và hễ chính phủ bắt được tội trốn thuế, tiền phạt sẽ nặng lắm, nặng lắm!

    Việc thu hồi tiền bạc của Ý khiến các tài phiệt ngân hàng Thụy Sĩ lo âu. Trong số tài sản 390 tỉ mỹ kim, 75% là của người ngoại quốc, và trong số ấy, 66% do tài phiệt Ý nắm giữ. Nói một cách khác, cỡ 190 tỉ mỹ kim là của người Ý. Cứ tưởng tượng một nửa số tiền để làm ăn bốc hơi trong giây lát là các chủ ngân hàng rụng rời!

    Tháng Tư năm ngoái, Thụy Sĩ thương thảo với một số quốc gia, kể cả Hoa Kỳ, về việc giữ tiền giúp người trốn thuế. Ngân hàng Thụy Sĩ đồng ý chịu phạt một số tiền lớn và cung cấp tên tuổi người gửi tiền cho chính phủ Hoa Kỳ trong khi cuộc thương thảo với Ý không nhúc nhích bao xa.

    Các viên chức của Ticino mè nheo ông Tremonti "chơi xấu", người khác bêu riếu ông Bộ Trưởng và chính phủ Ý rằng khi xưa chính họ cũng rinh tiền sang Thụy Sĩ để cất giấu bây giờ thành chính trị gia thì quay lại khó chịu với Thụy Sĩ! Tờ báo địa phương League of Ticino còn rủ rê người Thụy Sĩ trả đũa bằng cách đuổi việc nhân công Ý, cứ mỗi tỉ mỹ kim về Ý thì đuổi 500 người! Chẳng là hằng ngày khoảng 45 ngàn người Ý, kỹ sư điện toán, nhân công và cả chuyên viên tài chánh, "vượt biên" sang Thụy Sĩ làm việc, tối về lại Ý vì mức sống tại Ý rẻ hơn Thụy Sĩ khá nhiều.

    Nói chung, dù kỹ nghệ ngân hàng tại Lugano không còn buôn may bán đắt như trước nhưng thành phố này vẫn có những ngành kỹ nghệ khác để thế chỗ, ngành điện toán và chuyên chở đang mang lại cho Lugano những nguồn lợi đáng kể. Những nhà sản xuất xa xỉ phẩm như Versace, Gucci chuyển hàng hóa đi khắp thế giới từ Ticino vì ngành chuyên chở của Thụy Sĩ chắc như bắp, gửi đi đâu cũng đến nơi, đúng chỗ, đúng lúc, không mất mát thất thoát đi đâu cả trong kỹ nghệ chuyên chở của Ý thì lúc vui lúc buồn, phẩm chất không đồng nhất, thỉnh thoảng phi trường Ý lại đóng cửa!

    Người dân Lugano thì tử tế hơn, họ nhìn nhận rằng ngân hàng Thụy Sĩ làm ăn trên sự mất mát của Ý; bây giờ cách buôn bán kia không còn nữa thì kiếm cách khác chớ mè nheo cái chi? Tiền trên trời đâu có rơi xuống hoài? Việc tiền châu về hợp phố là chuyện hợp lý, Thụy Sĩ không thể lợi dụng tình trạng bất ổn của các quốc gia khác mà làm ăn kiếm lời mãi mãi!
    Nghe mà mát ruột vì dân Thụy Sĩ cũng "biết điều", phải không bạn?
     
  15. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Thịt heo muối xông khói của Tây Ban Nha

    [​IMG]

    Từ thủa xưa, để giữ thức ăn khỏi hư hỏng, người ta xông khói, ướp muối hoặc cả hai, và ta có các món dưa cải muối hay các thứ rau dày lá, đậu hoặc củ được muối để dành cho mùa mưa mùa lạnh; những món thịt, trứng muối hoặc ướp gia vị tồi sấy khô như lạp xưởng, vịt muối, trứng muối... Ấy là các món thường gặp ở Á châu, còn Âu châu thì sao? Họ cũng có những món tương tự bạn à! Món thịt heo muối xông (ham hay jambon) rất phổ thông nhưng hương vị hoàn toàn khác nhau tùy theo cách ướp địa phương.

    Người Ý yêu chuộng món prosciutto, một tảng đùi heo ít mỡ ướp muối rồi xông khói. Lúc ăn được bào mỏng như tờ giấy quấn chung với dưa cantaloupe. Người Tây Ban Nha có món jamón Ibérico de bellota lẫy lừng. Người địa phương biểu rằng tùy theo loại thịt mà hương vị khác nhau.

    Món jamón Ibérico de bellota đến từ đùi trước của heo nuôi bằng acorn. Thủa trước, giống heo black Iberia được nuôi trên những ngọn đồi trồng cây sồi (oak), heo được thả chaỵ quanh tìm thức ăn như trâu bò. Heo ăn cỏ, hoa trái và nhất là hạt (acorn) rụng từ những cây sồi. Loại thức ăn khiến thịt heo có mùi vị của đậu và một lượng oleic acid (một loại chất béo) khá cao. Nuôi heo giống đã nhiêu khê như thế, việc chế tạo thịt heo muối cũng nhiêu khê không kém. Đùi heo được tẩm muối trong suốt 9 ngày, treo trong khí lạnh mùa đông nhiều tuần lễ để thấm muối; kế đến treo đùi heo tẩm muối trong nhiệt độ của mùa hè để thịt "toát mổ hôi", mỡ chảy và thấm vào các thớ thịt. Cuối hè, thịt được đem treo trong phòng tối để thịt "thấm", tương tự như người ta giữ rượu trong hầm để lấy hương vị.
    Một đùi heo được dán nhãn "jamón Ibérico de bellota" phải là chủng heo black Iberia và được nuôi chạy rông bằng acorn (bellota) và cũng có tên " Jamón Iberico de Montanera". Sau ba năm, bảng giá mỗi đùi heo muối khoảng 1,000 mỹ kim, cỡ 50 mỹ kim một cân Anh tại nơi sản xuất.

    Năm ngoái, người địa phương tiêu thụ trên dưới 40 triệu cân Anh thịt heo muối, nói một cách khác, món thịt heo muối được người bản xứ yêu chuộng vô cùng.

    Ngoài món thịt heo muối nhiêu khê kia, còn có những loại thịt heo muối tương đối giản dị, và người địa phương chia thứ hạng rõ ràng: Loại rẻ nhất jamón Serrano là thịt heo muối từ bất cứ chủng heo nào và loại đắt giá nhất là món Jamón Iberico de Montanera kể trên. Món thịt heo muối hạng nhì là jamón ibérico de recebo chế biến từ heo nuôi bằng hạt và acorn. Kế đến là jamón ibérico de pienso hay gọn hơn jamón ibérico chế biến từ heo nuôi bằng hạt.

    Khi đùi heo ướp muối jamón Ibérico de bellota kia vượt sóng Đaị Tây Dương qua đến Hoa Kỳ thì giá thành 200 mỹ kim mỗi cân Anh. Người Tây Ban Nha rất hãnh diện về món thịt heo muối của họ và sẵn sàng chỉ ra 3 chi tiết "bí mật": giống heo, thức ăn và cách muối. Nghĩa là chẳng mấy nhà sản xuất Huê Kỳ nào có thể bắt chước, từ việc mang chủng heo black Iberia về Mỹ, nuôi trên những ngọn đồi sồi rồi muối thịt cả 3 năm trời mới đem ra bán!

    Hôm nọ, nghe bạn bè khen nức nở nên Dế Mèn thử một miếng jamón Ibérico de bellota, thái mỏng như tờ giấy; vị mặn và mỡ phát ớn, ngậm trong miệng rồi nuốt trọn chớ hổng dám nhai, sợ mỡ ứa trong miệng. Mèng ơi, hổng biết ngon ở chỗ nào? Cái lưỡi trần tục của Dế Mèn quả là không nếm được hương vị của miếng thịt muối đắt giá. Tức mình quá, phe ta mầy mò tìm hiểu xem cái món ăn kia có chi đặc sắc không, và đặc sắc như thế nào thì tìm thấy mấy chi tiết kể trên. Hóa ra món ăn ngon thế nào đi nữa cũng phải có chút thân cận gần gũi hay quen thuộc? Lạ hương lạ vị đến mức ấy thì khó lòng thưởng thức được cái "ngon" kia chăng?
     
  16. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Sầu rụng tóc?

    lltran, tvvn.org

    [​IMG]

    Câu nói đói rụng râu sầu rụng tóc chỉ đúng một nửa vì như ta thấy mấy ông không nhà, ông nào ông đó cũng râu ria đầy mặt (?) nhưng sự sầu khổ khiến tóc cũng .. buồn mà rụng theo?
    Áp lực trong đời sống (công việc thất bát, ly dị, mất người thân yêu..) khiến tóc rụng, không rụng từng nắm như khi chữa hóa chất dùng cho ung thư nhưng tóc cũng rụng đủ để thấy khi chải tóc. Nguyên nhân tại sao thì ta chưa rõ.

    Trung bình, tóc rụng cỡ 50-100 sợi mỗi ngày và mọc trở lại khi cơ thể khỏe mạnh. Tóc rụng nhưng không mọc trở lại được gọi là chứng "alopecia". Tại Hoa Kỳ, khoảng 50 triệu nam nhân và 30 triệu người nữ bị rụng tóc do di truyền. Những người bị rụng tóc do bệnh tật là một con số cao hơn nữa.

    Hàng năm, người Hoa Kỳ tiêu xài khoảng 176 triệu mỹ kim cho những món sản phẩm "chữa" rụng tóc, từ sinh tố đến các thứ thuốc gội đầu đặc biệt.

    Ngoài việc áp lực trong đời sống gây rụng tóc, một số thuốc men cũng gây rụng tóc như thuốc chữa trầm cảm, thuốc chữa mụn nhọn (acne), giảm estrogen khi mãn kinh, nhiễu tuyến giáp trạng, sinh sản và cả các sản phẩm chứa testosterone.

    Khi bị rụng tóc, nên sớm đi khám bệnh, tìm gặp bác sĩ chuyên khoa về da và chữa chứng rụng tóc. Ngoài việc lập bệnh sử, bác sĩ khám bệnh và có thể trích mô da đầu (scalp biopsy) để xem xét chân tóc (hair follicle) và nhận diện nguyên nhân, di truyền, viêm, nhiễm trùng hay bệnh tật... Việc chữa trị tùy thuộc vào nguyên nhân của sự rụng tóc, thiếu nội tiết tố sẽ cần dùng thêm, estrogen giúp sợi tóc mọc dầy và dài; thiếu sắt sẽ cần dùng thêm sắt..

    Khi bị chứng androgenetic alopecia, một chứng di truyền khiến chân tóc trở nên "mỏng" dần theo thời gian và ngưng mọc tóc. Cách chữa hiện nay là dùng kem thoa da đầu minoxidil (Rogaine), kể cả phụ nữ. Ta cần kiên nhẫn vì minoxidil cần 6 -12 tháng mới thấy hiệu quả. Tiếp tục dùng ngày 2 lần, 80% người dùng thấy tóc mọc lại.

    Một loại thuốc khác, cần toa bác sĩ, là finasteride (Propecia) tác dụng trong cả phụ nữ đã mãn kinh. Phụ nữ trong tuổi sinh sản và muốn thụ thai cần TRÁNH vì thuốc có thể gây chứng tật cho hài nhi.

    Ngoài ra, ta có thể dùng laser, Laser Comb, giá khoảng 300-500 mỹ kim, được dùng để kích thích chân tóc và dùng cho quý ông hoặc phụ nữ bị loại rụng tóc có tên "male pattern baldness", hay tóc rụng ở đỉnh đầu, hói trán và thái dương. Ta cũng có thể dùng phương pháp "ghép" chân tóc hay hair transplantation. Phương pháp này đắt tiền dù thấy kết quả khá nhanh, 8,000 - 12,000 mỹ kim.

    Nên nhớ rằng: chẳng có loại vitamin nào khiến tóc mọc lại, những thứ thuốc gội đầu chứa vitamin chẳng thể nào khiến tóc mọc. Đừng tin những bài bản "phân tích tóc" (hair analysis), nghĩa là lấy tóc đem ra phân tích và nói (nhảm) về tình trạng sức khỏe. Những thứ này tốn tiền và vô ích.
     
  17. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Điện thoại di động và tai nạn

    lltran, tvvn.org

    Điện thoại di động mỗi ngày một nhiều việc, từ viết thư, viết truyện để xem phim, chụp ảnh và dĩ nhiên cả việc điện đàm với một người nào đó. Cứ xem các hãng sản xuất quảng cáo về món hàng tân tiến của họ, ta có thể đoán ra rằng món hàng gọi là điện thoại thực ra là một sản phẩm thập cẩm, dùng như một chiếc máy điện toán thu nhỏ với mọi thứ nhu liệu gắn sẵn để làm đủ mọi thứ việc!

    Ấy là mức đa năng đa hiệu của vật dụng, nhưng vật dụng kia cũng chỉ làm 1 việc mỗi lần, nói chuyện thì khỏi chụp hình hay xem phim, đại khái là xay lúa thì khỏi bồng em. Nhưng người sử dụng thì sao? Lái xe và nói chuyện là việc làm chia trí khá trầm trọng, và đã tạo ra đủ thứ tai nạn cho mình và cho người. Các tai nạn đã khiến nhiều quốc gia đặt ra luật lệ cấm dùng điện thoại để "gửi thư, viết thư, nhắn tin" khi lái xe và người lái xe không được dùng điện thoại trên tay. Thế là kỹ thuật bluetooth ra đời. Nhưng còn việc chia trí khi làm 2 việc cùng lúc thì sao?
    Người Huê Kỳ dùng câu "walk and chew gum at the same time" nghĩa là vừa đi vừa nhai kẹo cao su để mô tả một trạng thái "đa năng", làm 2 công việc đơn giản cùng lúc. Đi bộ hoặc nhai là các hoạt động tự nhiên của cơ thể, theo phản xạ, không cần sự suy nghĩ hay tính toán của đầu óc, do đó con người làm hai công việc này rất dễ dàng nhờ sự quen thuộc.

    Nhưng đi bộ và nói chuyện thì sao? Tùy theo câu chuyện bạn ạ, câu chuyện đòi hỏi sự vận dụng đầu óc để phân tích, để thương thảo thì người nói có thể đâm đầu vào cột đèn nếu không để ý đến môi trường chung quanh. Thật như thế, người ta bắt đầu đưa ra các con số thống kê của năm 2008. Trên dưới 1,000 tai nạn xảy ra tại Ohio khi người đi bộ dùng điện thoại di động để nói chuyện hay gửi tín hiệu; những tai nạn này đưa họ đến bệnh viện cấp cứu. Ấy chỉ là con số riêng do Đại Học Ohio ghi chép từ những nhà thương lân cận, và chỉ ghi chép từ những tai nạn cần chăm sóc tại bệnh viện, chưa kể những nơi khác và những tai nạn mà người ta không đến bệnh viện.

    [​IMG]

    Những tai nạn bao gồm đâm đầu vào cột đèn và bất tỉnh, người khác bị vấp té gẫy tay, kẻ bị dập đầu gối ... Có người đi thẳng vào cửa kính, đi thẳng vào một chiếc xe hơi đang đi tới. Người trẻ tuổi gặp tai nạn nhiều hơn so với người trung niên, và người tuổi vàng khi bị tai nạn thì bị thương tổn nặng nề hơn so với người trung niên.

    Gần đây các chuyên gia về Tâm Lý và Thần Kinh đã bắt đầu tìm hiểu về hậu quả của sự làm nhiều việc cùng lúc, tiếng Anh là "multi-tasking". Họ phân tích các cử động của cơ thể khi làm việc. Thí dụ, người đi bộ mắt dán vào điện thoại có thể bước hụt chân và vấp té, đây là điều dễ hiểu vì mắt không nhìn đường xá. Kẻ ngồi bàn giấy nói chuyện trên điện thoại và đọc tài liệu trên màn ảnh của máy điện toán cùng lúc, đầu óc cũng bị chi phối rất nặng. Hậu quả là đọc không kỹ bản tài liệu, và không nhớ nhiều chi tiết cũng như không thể phân tích những dữ kiện một cách sâu sắc, cẩn thận. Tóm lại là việc đọc hoàn toàn vô dụng và có thể câu chuyện điện thoại cũng nhạt nhẽo, vô hiệu!

    Tiến Sĩ Tâm Lý Ira Hyman, Đại Học Bellingham, Washington công bố kết quả của việc tìm hiểu sự phân tâm của con nguòi qua một thí nghiệm khá giản dị: Đưa một anh hề đạp xe một bánh vào sân cỏ chính trong khuôn viên đại học. Sau đó hỏi những người đi qua xem họ thấy những gì:
    a) Khoảng 50% nói rằng họ thấy anh hề đạp xe 1 bánh (ít nhất 2 chi tiết),
    b) 25% những người dùng điện thoại không nhìn "thấy" anh hề.
    c) Trong số những nguòi nhìn thấy anh hề đạp xe, phần lớn là những người sóng đôi.

    Các chuyên gia đặt tên cho sự việc "nhìn" nhưng không "thấy" vì đầu óc bị chia trí là "inattention blindness", ta có nhìn một vật nhưng không ghi nhận hình thể, màu sắc ... của nó nên không thể gọi tên hay mô tả. Chi tiết (c) kể trên khiến Tiến Sĩ Hyman kết luận rằng việc nói chuyện không hẳn là nguyên nhân gây ra sự việc "nhìn" mà không "thấy". Nhưng điện đàm không là việc "nói chuyện" đơn giản. Nhà tâm lý giải thích rằng điện đàm, nói chuyện qua điện thoại, dường như đòi hỏi cả "hình ảnh" lẫn âm thanh, nghĩa là người dùng điện thoại cần đầu óc làm việc khác với khi nói chuyện đối mặt. Trong tâm trí, người điện đàm cần tạo ra hình ảnh của kẻ đang nói chuyện từ xa, và hành động này khiến tâm não bị chi phối, tương tự như khi viết và gửi tín hiệu, ta không sử dụng thị giác cho việc quan sát môi trường chung quanh. Hậu quả là tai nạn xảy ra như các chuyên viên đang ghi chép.

    Như thế có thể kết luận rất gọn là con người không đa năng như ta tưởng, khi phải phân tâm để làm nhiều việc cùng lúc thì chẳng có việc nào hoàn hảo và có thể gây tai nạn, thương tổn cho chính mình hoặc cả kẻ khác.
     
  18. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Sống sót trong tuyết giá

    lltran, tvvn.org

    Mùa đông là những ngày lạnh giá, đất khô cứng như thép nguội, nước đóng băng thành đá; sự sống dường như tàn rụi. Mùa đông là hình ảnh của sự chết, chôn vùi. Con người dấu thân trong những tấm áo ấm, đốt lửa dùng hơi nóng để sưởi, thú rừng trốn trong hang sâu, sống nhờ bộ da và lớp mỡ dự trữ, còn côn trùng thì sao?

    Mùa Xuân những sinh vật nhỏ nhoi này sinh sôi trong rừng, đến mùa Thu thì vắng bóng và mùa Xuân thì lại xuất hiện. Như thế hẳn là các chủng côn trùng kia sống sót qua mùa Đông buốt giá bằng cách nào đó? Làm thế nào để nhền nhện, côn trùng sống sót khi chúng không có bộ lông bảo bọc?

    Thân xác côn trùng là những tế bào chứa nước tựa như cơ thể con người. Vào mùa đông nước đông thành băng đá, nghĩa là sự quân bình giữa nước bên ngoài và bên trong tế bào bị nhiễu loạn dẫn đến sự co rút (vì mất lượng nước cần thiết) và hủy hoại của tế bào, mô và các bộ phận trong cơ thể theo thời gian. Côn trùng do đó biến thái theo nhiều cách để tránh bị đông đá. Có loài côn trùng xuôi Nam để trốn lạnh, như những đàn bướm bay về phương Nam mỗi năm trong mùa Thu. nhưng không phải loại côn trùng nào cũng có thể bay và có thể di chuyển như chim, như bướm. Hầu hết côn trùng dậm chân tại chỗ nơi sinh trưởng. Để trốn lạnh, có loài đào lỗ dưới đất, bên dưới mức đông đá, có loài đẻ trứng và "dấu" ấu trùng dưới nước bùn cho đến khi qua mùa Đông mới nở thành sâu.

    Các cách trốn lạnh kể trên là kế sách nương theo môi sinh để sống sót, cách chống lạnh khác bao gồm sự biến thái để chế taọ chất chống đông lạnh (antifreeze) cho cơ thể sử dụng.

    Con người khám phá ra việc động vật tự chế tạo chất chống đông lạnh khoảng 20 năm trước khi Tiến Sĩ Arthur DeVries, Đại Học Illinois đã khám phá việc cá tại Nam Băng Dương chế tạo chất chống đông lạnh. Nước tại Nam Băng Dương lúc nào cũng xấp xỉ ở mức 29 độ F, nhờ nồng độ muối cao nên nước không đóng băng như nước ngọt. Khoảng 120 chủng cá ở đó có thể tạo chất chống đông lạnh; đây là một protein kết nối với các tinh thể đá và làm giảm nhiệt độ kêt tinh của các tinh thể này. Nói một cách khác, nước không đóng băng cho đến khi nhiệt độ xuống 27 độ F, bình thường nước đóng băng ở 32 độ F. Chỉ vài độ nhưng sự khác biệt kia ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh tồn của cá, cứu chúng thoát khỏi sự đóng băng và hủy diệt. Hiện nay các chủng cá có khả năng chế tạo chất chống đông lạnh sinh sản gấp đôi gấp ba các chủng cá khác tại Nam Băng Dương.

    Trở lại với côn trùng, môi sinh của côn trùng vào mùa đông còn khắc nghiệt hơn so với cá tại Nam Băng Dương. Những côn trùng có thể tạo chất chống đông lạnh thường sống sót trong mùa Đông.

    Snow flea hay "rệp tuyết" nhảy trên những tảng băng khi nhiệt độ ở 20 độ F. Chủng côn trùng này không thực sự là "rệp" nhưng là là loại côn trùng có tên "springtail", không cánh và có thể "nhảy" bằng cách vẫy đuôi để di chuyển. Tiến Sĩ Laurie Graham và Tiến Sĩ Peter Davies, Queen's University, Kingston, Ontario, Canada tìm thấy các protein chống đông lạnh trong loại côn trùng này, các protein cũng "bám" vào đá và ngăn sự kết tinh của các tinh thể. Giản dị hơn, khi rệp tuyết chạm vào đá, cơ thể chúng tiết ra protein chống đông lạnh để tự bảo vệ.

    Snow flea:

    [​IMG]

    *Hình của Jeff Hahn, Đại Học Minnesota

    Dù có cùng tác dụng, crotein chống đông lạnh có cấu trúc khác nhau giữa các loài côn trùng. Protein chống đông lạnh trong bọ cánh cứng đỏ (fire colored beetle) không giống với protein chống đông lạnh trong loài sâu spruce budworm, và các protein này cũng khác với protein chống đông lạnh của loài cá! Dường như mỗi protein là một tác phẩm riêng của chủng loại.

    Việc phòng vệ chống đông lạnh còn có phương cách khác, một số chủng côn trùng biến thái để... chịu lạnh bền bỉ hơn!

    Ở những vùng đất tuyết giá như Alaska, vào mùa đông nhiệt độ xuống âm độ, cỡ -50 độ F; suốt mấy tháng trường đất tuyết phủ. Loài bọ Alaskan Upis beetle thường đông lạnh ở mức -19 độ F, nhưng vẫn sống sót cho đến khi nhiệt độ xuống cỡ -100 độ F mới chết!

    Upis beetle:

    [​IMG]

    *Hình ảnh của Đại Học Notre Dame


    Để có thể chịu đựng sự đông lạnh, côn trùng giảm thiểu các hư hoại gây từ việc đông đá và rã đá.

    Côn trùng chế tạo các loại "cryoprotectant", hay chất bảo vệ sự đông lạnh. Khi trời vào Đông, các chủng côn trùng có khả năng chống lạnh tạo ra nhiều glycerol và các phân tử alcohol. Những chât này không ngăn đông đá nhưng làm chậm lại sự hình thành của các tinh thể đá, và trong khoảng thời gian thiết yếu này, chất lỏng hay nước trong tế bào đóng băng một cách chậm chạp trong khi những cấu trúc bên trong tế bào không bị đóng băng.

    Một số côn trùng vùng Bắc Băng Dương sử dụng cả hai thứ antifreeze và cryoprotectant để kiểm soát sự đóng băng, bảo vệ tế bào và ngăn ngừa sự đóng băng trở lại sau khi rã đá.

    Các khám phá về cách chống đông lạnh của côn trùng cho ta thấy rằng sinh vật biến thái (hay thay đổi hầu thích nghi) để sinh tồn, di thể biến thái qua mỗi thế hệ, giúp sinh vật chống chỏi với thiên nhiên hữu hiệu hơn. Chủng loại nào không thích nghi được với môi trường sống đều bị hủy diệt và đi đến tuyệt chủng.

    Một bài học khác mà con người có thể áp dụng là cách làm đông lạnh mô trong cơ thể trong một thời gian dài rồi sau đó làm rã đá mà không gây hư hoại các tế bào. Phương cách này sẽ giúp các bác sĩ giải phẫu ghép bộ phận hữu hiệu hơn khi cần di chuyển các bộ phận từ những nơi xa xôi.
     
  19. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Mái ấm và tuổi vàng

    [​IMG]

    Mái ấm là nơi ta trở về mỗi khi mệt nhọc, dưỡng sức, dưỡng thương để hồi phục, để có đủ sức lực mà tiếp tục ... ra cửa, tiếp tục đời sống bên ngoài. Mái nhà là "bên trong" nơi ta sống với chính mình và cho chính mình. Mái ấm đôi khi bị nhầm lẫn với "nhà ở", hoặc cả "nhà tôi" hay cái "nhà".

    Mái ấm có thể là cái chòi lá, căn phòng nhỏ... tùy theo lối sống của mỗi người. Có những tòa nhà to lớn đẹp đẽ nhưng không phải là mái ấm. Ngược lại, căn phòng 100 bộ vuông vẫn là mái ấm cho một người có hạnh phúc.

    Mái ấm quan trọng như thế nên điều dễ hiểu là sự quyến luyến không rời nhất là mái ấm kia ấp ủ ta nhiều năm trường vui buồn. Ngày càng về chiều người ta càng quyến luyến bám víu mái ấm kể cả khi không còn sức lực để tự săn sóc mình. Đây là câu chuyện của những con người bịn rịn lưu luyến mái ấm và không chịu xa rời dù sức khỏe đã tàn lụi.

    Mặc con cháu năn nỉ van xin, các cụ vẫn muốn ở nhà mình, không chịu vào nhà An Dưỡng nơi được chăm sóc đầy đủ.
    Có cụ quyến luyến tủ sách, cái khăn mặt, buồng tắm..., những thứ lặt vặt ở nhà nên tránh ra chốn công cộng, chọn việc xem TV giờ này qua giờ khác thay vì chia sẻ những giây phút đơn độc với những cụ đồng trang lứa khác ở nhưng khu giải trí cho người cao niên.
    Có cụ thích để dành nên mái ấm tích tụ đầy những món không biết để làm gì, mấy trăm cái túi ny lông tự tiệm tạp hóa chiếm một khoảng trống đáng kể; mấy chục cái áo tươi màu không hề đụng đến từ 30 năm vẫn còn nguyên giá tiền chiếm một nơi khác; những lá thư quảng cáo từ 10 năm về trước... Chứng "để dành" (hoarder) khiến cụ tìm thấy sự đầm ấm quen thuộc trong môi trường chật chội bụi bặm của mình!

    Cô đơn là thế nhưng các cụ vẫn chọn cách sống tại nhà, và những người chăm sóc đến thăm một vài lần mỗi tuần. Con cháu vẫn phải lăn lóc kiếm sống qua công việc làm hàng ngày tối về mệt nhoài không còn mấy hơi sức để bầu bạn thăm hỏi.

    Sự đơn độc thiếu giao tiếp với con người khiến các cụ trở nên cô lập, và dẫn đến trầm cảm ngoài việc mất dần trí tuệ; các giác quan thiếu sử dụng qua việc nói chuyện, giao tiếp trở nên mòn mỏi, chậm lụt. Việc ăn uống cũng thiếu phần dinh dưỡng vì nhiều cụ bỏ ăn nên sức khỏe tàn lụi dần.
    Cơ thể không khỏe mạnh, các giác quan cùn mòn, nhìn không tinh, nghe không rõ thêm sự cô đơn mòn mỏi nên có cụ trở nên khó khăn, bẳn gắt. Con cháu lại cố tránh xa để đỡ đụng chạm khiến các cụ trở nên cô đơn hơn nữa.

    Rồi con cháu hỏi nhau đến lúc nào là lúc thuận tiện để đưa cha mẹ vào nhà An Dưỡng nơi các cụ có đồng niên để chia sẻ? Tuổi già nên chấp nhận cô đơn hay nên giao tiếp? Và con cháu làm thế nào để thuyết phục cha mẹ rời nơi quen thuộc, một mái nhà không còn ấm?
     
  20. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Thiếu niên và mạng ảo


    [​IMG]

    Tổ chức Kaiser Family Foundation vừa công bố kết quả cuộc khảo sát về thiếu niên và cách dùng mạng ảo.
    Sau khi phỏng vấn 2, 000 trẻ em, tuổi 8-18, và khảo sát những dữ liệu như hóa đơn điện thoại, các chuyên viên tâm lý kết luận rằng:

    - Hầu như mọi đứa trẻ đều tiêu xài thời giờ sau khi đến trường vào việc sự dụng những dụng cụ điện tử, điện thoại, máy điện toán, TV...

    - Trẻ em tiêu xài khoảng 7.5 tiếng mỗi ngày với các dụng cụ điện tử (so với 6.5 tiếng trong cuộc khảo sát 5 năm trước).

    - Chúng dùng các vật dụng này để làm nhiều việc cùng lúc như nghe nhạc và gửi/nhận tín nhắn, mỗi hoạt động được tính theo giờ sử dụng (online duration). Trung bình, 11 tiếng "online" được thu gọn trong khoảng thời gian 7.5 tiếng đồng hồ!

    - 35% trẻ em nhận / gửi 500 tin nhắn mỗi ngày.

    - Các dụng cụ điện tử mỗi ngày một gọn gàng và dễ sử dụng, trẻ em mang theo trong túi áo, quần và vào giường ngủ; những vật dụng này trở thành cần thiết và mang bên mình như quần áo!

    - Thiếu niên sử dụng mạng ảo nhiều giờ, 16 tiếng (online duration) mỗi ngày, là những đứa trẻ học kém, điểm trung bình là D - C. Ngược lại nhóm thiếu niên ít dùng mạng ảo (3 tiếng trở xuống mỗi ngày) chiếm hạng A - B.

    - Nhóm thiếu niên sử dụng mạng ảo nhiều giờ kể rằng chúng buồn chán, gặp khó khăn trong đời sống, không hợp với cha mẹ hoặc không thích trường học. Nói gọn là chúng cô đơn, không có bạn bè thân thiết để chia sẻ.

    - Trẻ em dùng các vật dụng điện tử vào việc xem phim ảnh, nghe nhạc, chơi trò chơi nhiều hơn là điện đàm! Có đứa dùng như đồng hồ báo thức.

    - Cha mẹ cung cấp các vật dụng này để con cái dùng trong việc học, nhưng thật sự, sử dụng trong việc học hỏi chỉ chiếm khoảng 2-3%, 97% còn lại là để giải trí!

    Nói chung các vật dụng điện tử cung cấp một môi trường sinh hoạt riêng cho người sử dụng, kể cả thiếu niên mà cha mẹ chúng không biết gì về cách sử dụng. Khi đứa trẻ có câu hỏi, chúng chỉ cần vào mạng ảo, thí dụ: Tôi mang thai thì cần làm gì? Trong khoảnh khắc sẽ có cả trăm câu trả lời thập cẩm từ những người không quen biết mách khôn xúi dại.

    Bạn nghĩ sao về bản tường trình này? Riêng Dế Mèn thì ưu tư lắm. Môi trường sinh hoạt riêng tư này ảnh hưởng đến sự khai tâm mở trí của trẻ em rất lớn, tạo cho chúng những tư tưởng, cái nhìn rất khác biệt xa lạ với cha mẹ. Nói một cách khác, môi trường truyền thông qua các vật dụng điện tử đã thay cha mẹ mà dạy dỗ uốn nắn trẻ em. Cách sinh hoạt của chúng sẽ tỏ lộ rõ ràng hơn trong mười năm sắp tới. Dế Mèn không biết mạng ảo dạy dỗ trẻ em ra sao về tinh thần trách nhiệm, ý muốn học hỏi, đóng góp với nhân quần xã hội... Về mặt thương mại, trẻ em sẽ trở thành người tiêu thụ trong tương lai, món hàng nào sẽ được chiếu cố?

    Cứ nghĩ đến việc những đứa trẻ xem phim ảnh nghe nhạc suốt ngày, lúc nào cũng nghe và thấy ca sĩ nhảy múa uốn éo, tài tử xi nê đóng phim, đóng kịch là Dế Mèn băn khoăn tự hỏi tư tưởng, tâm tình chúng sẽ phát triển theo chiều hướng nào? Tài tử ca sĩ sẽ trở thành thần tượng? Thay vì mơ thành người Quang Trung, thành Einstein như thế hệ cha mẹ chúng, những đứa trẻ này sẽ mơ thành ai? Britney Speers hay Michael Phelps? Ôi chao là viễn tượng u ám, nhất là kỹ nghệ giải trí kia chỉ thu dụng những thứ ăn khách trong một thời gian ngắn. Con em ta sẽ theo đuổi hình tượng chau chuốt bề ngoài? Có mấy đứa trẻ sẽ bỏ thời giờ đọc sách và tìm kiếm giá trị tinh thần?

    Câu hỏi cần thiết nhất cho quý phụ huynh: Mua điện thoại di động đắt tiền để làm gì? Một ngày thì cho phép con em sử dụng bao nhiêu tiếng? Có những hoạt động có tính cách cộng đồng nào để đứa trẻ tham dự không? Làm thế nào để hiểu tâm tình con em mình mà không trở thành người "kiểm soát" chúng?
     

Chia sẻ, giới thiệu đến bè bạn