Dismiss Notice
THÔNG BÁO: Phiên bản tháng Giêng 2018 cho Đũa Thần Điện Toán với nhiều thay đổi lớn đã được phát hành. ĐẶC BIỆT: Đũa Thần Điện Toán 64 Gig Duo phiên bản 2018 sẽ tự động cập nhật hóa, không cần phải gửi về Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu!

Tháng Giêng bão tuyết

Chủ đề trong 'Kiến Thức Khắp Nơi' do lltran khởi đầu 2 tháng Giêng 2010.

  1. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Chuyện loài vật​



    Tasmanian devil và ung thư

    [​IMG]

    * Hình của Department of Primary Industries, Water and Environment, Tasmania, Australia

    Mười năm trở lại đây, loài chó sói Tasmanian devil, sinh sống tại đảo Tasmania, Úc đi dần vào mức tuyệt chủng, số chó mỗi ngày một giảm sút do chứng bệnh ung thư mặt; chứng ung thư lạ lùng này lan truyền nhanh chóng như một bệnh dịch.

    Nguyên nhân của chứng ung thư mặt lạ lùng kia vừa được khám phá và tường trình trên tạp chí Science, ấn bản ngày 4 tháng Giêng, 2010 bởi các chuyên viên Úc. Tiến Sĩ Anne-Maree Pearse và Kate Swift, Department of Primary Industries, Water and Environment tại Tasmania đã tìm thấy nguyên ủy của loại ung thư trên mặt của giống chó kia. Họ nhận diện được di thể trong các tế bào ung thư, bình thường, các di thể này chỉ tác động trong tế bào thần kinh có tên "Schwann cells". Khi xuất hiện trong các tế bào khác, di thể kể trên tạo ra sự sinh sôi nảy nở nhanh chóng và mất trật tự của tế bào. Sự lan truyền của tế bào ung thư xảy ra qua các vết thương trên mặt khi các con chó sói cắn xé nhau. Điểm lạ ở đây là tế bào ung thư lan truyền tương tự như một chứng bệnh truyền nhiễm!

    Trong quá khứ, vì chứng ung thư mặt của chủng chó Tasmanian devil lan truyền như bệnh truyền nhiễm nên các chuyên gia cho rằng loài siêu vi khuẩn hay vi khuẩn nào đó là nguồn gốc; nhưng các cuộc tìm kiếm vi sinh đều thất bại cho đến hôm nay, khi di thể kể trên được khám phá qua việc so sánh di thể từ DNA của các con thú bệnh tật và các con thú khỏe mạnh.

    Tóm tắt là ung thư có thể lan truyền nhanh chóng qua di thể trong một thời gian ngắn, ít ra là trong chủng chó Tasmanian devil. Thành quả này sẽ giúp khoa học tìm hiểu cách "chuyển" di thể (gene transfer) và thực tế hơn, giúp các nhà bảo tồn môi sinh chế tạo thuốc chủng ngừa chứng ung thư mặt kể trên, cứu giống Tasmanian devil khỏi sự tuyệt chủng.


    *****​


    Nọc độc của Platypus

    [​IMG]

    * Hình của National Geographic

    Tiến Sĩ Masaki Kita, University of Tsukuba, Nhật Bản và những người cộng sự tường trình trên tạp chí the Journal of the American Chemical Society, ấn bản thàng Giêng, 2010, về việc nhận diện chuỗi protein trong nọc độc của Platypus. Đây là loài thú "phi điểu phi cầm", được xếp loại vào giống hữu nhũ nhưng con cái đẻ trứng (không sanh con), sinh sống tại Úc Châu.

    Xin xem thêm tại đây về Platypus: http://tvvn.org/forum/showpost.php?p=5978&postcount=4

    Bình thường chỉ có loài bò sát như rắn, kỳ đà ..., và một số côn trùng như nhền nhện, bò cạp có nọc độc; đến nay thì ta tìm thấy rằng Platypus, loài hữu nhũ, cũng có nọc độc (venom), và chỉ có con đực mới có nọc độc.

    Nọc độc của Platypus là những chuỗi protein ngắn, một trong số các chuỗi protein này là heptapeptide-1 tác dụng tại tế bào thần kinh. Chất này khiến calcium đi vào tế bào (calcium influx) và tạo ra sự đau đớn cũng như tê liệt giây lát. Đây là lý do khiến người hoặc thú vật bị Platypus cắn cảm thấy đau đớn tê dại tại vết thương. Con thú nhỏ bị cắn có thể chết vì tê liệt toàn thân (lượng nọc độc quá cao so với khối lượng của thể xác).


    *****​

    Arctic tern, chủng chim bay xa nhất


    [​IMG]

    *Hình của Getty Images

    Dùng các dụng cụ theo dõi (tracking device), các chuyên gia tường trình rằng chủng Arctic tern là loài chim bay xa nhất (tạp chí the Proceedings of the National Academy of Sciences, ấn bản ngày 11 tháng Giêng, 2010).

    Theo các dữ kiện thu góp được từ 11 con chim được gắn dụng cụ theo dõi và trở về, ta thấy được rằng Arctic tern bắt đầu từ Green land hoặc Iceland trong tháng Tám xuôi Nam theo hai hướng chính: có con theo bờ biển Phi Châu, có con đi vòng qua Tây Phi đến Ba Tây và theo bờ biển Nam Mỹ. Các con chim này dừng chân tại Newfoundland khoảng 3 tuần để.. ăn uống (và nghỉ ngơi?). Sau đó trở về chốn cũ vào tháng Năm tháng Sáu năm sau. Trung bình, chúng bay khoảng 44 ngàn dặm, có một con chim bay đến 50,700 dặm và chiếm giải quán quân về bay xa!

    Xin đọc thêm về sự di chuyển của loài chim tại đây: http://tvvn.org/forum/showpost.php?p=187&postcount=4

    Con người, những người có công việc phải di chuyển như nhưng chuyên viên tài chánh kế toán làm công việc kiểm tra, auditing, là những người di chuyển khá nhiều, nhất là khi họ làm việc cho các công ty quốc tế; những người được gọi đùa là "road warrior". Road warrior chỉ cần bay 50 ngàn dặm mỗi năm là được gắn huy chương "cao quý" (elite) bởi các hãng hàng không, ấy là ta leo máy bay, ngồi đó để máy móc làm công việc chuyển vận. So với chủng Arctic tern, sức vóc có tỷ lệ 1/500, con người thua loài vật khá xa về sự bền bỉ và sức mạnh, chưa kể óc thông minh để định hướng và sinh tồn!
     
  2. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Chuyện loài vật (tiếp theo)

    Nhền nhện trong sa mạc

    [​IMG]

    *Hình của Đại Học Haifa

    Các chuyên viên từ Đại Học Haifa, Do Thái vừa công bố việc khám phá một chủng nhền nhện sa mạc tìm thấy tại Arava Valley, biên giới giữa Do Thái và Jordan.
    Trong khi nghiên cứu về môi sinh tạo ra từ sự khác biệt trong cách sinh sống như Âu Mỹ của Do Thái và bên kia biên giới, cách sinh sống du mục của người Jordan; tình cờ, các chuyên gia tìm thấy loài nhện nhện sa mạc này.

    Nhện sa mạc, tên khoa học Cerbalus aravensis, được khám phá từ vùng Sands of Samar, cồn cát tại biên giới Jordan. Kích thước nhện sa mạc khá lớn, thân rộng cỡ 5 phân Anh (13 cm), sống giữa những khe hở trong cát, dùng tơ như xi măng để tạo thành hồ xây các bức tường cát vững chắc. Loại nhện biết bít tổ bằng cách xây tường.

    Các chuyên gia về sinh học chưa biết chi nhiều về loài nhền nhện này, chỉ phỏng đoán rằng nhện sa mạc dùng các côn trùng làm thực phẩm, với kích thước lớn như thế, nhện sa mạc có thể ăn cả những con thạch thùng, thằn lằn sa mạc.

    Những đụn cát đá thiên nhiên đang được khai phá, dùng làm vật liệu xây cất nên các chuyên gia lo ngại rằng chẳng bao lâu nữa nơi trú ẩn của nhền nhện sa mạc sẽ biến mất, và loài C. aravensis kia sẽ đi đến chỗ tuyệt chủng nếu con người không tìm cách bảo vệ chúng.


    *****​

    Sự liên quan giữa chó và người

    [​IMG]

    Chó trở thành thân thiết và quen thuộc với con người qua nhiều ngàn năm, người nuôi chó với nhiều mục đích. So sánh với các động vật khác, các chuyên gia đặt câu hỏi có những gì gần gũi giữa người và vật để hai sinh vật kia có thể sống chung hòa hợp như thế?

    Câu trả lời mới mẻ nhất có tính cách khoa học là di thể! Chó và người chia chung một di thể đưa đến chứng obsessive-compulsive disorder theo bài tường trình trên tạp chí Molecular Psychiatry, ấn bản tháng Giêng, 2010.

    Loài Doberman có thể co người và liếm thân mình hay nhai một quả banh nhiều tiếng đồng hồ không dứt, nghĩa là lặp đi lặp lại một động tác mà không chán. Các con chó này bị bệnh tâm thần.

    Tiến Sĩ Nicholas Dodman, Director, the animal behavior clinic at the Cummings School of Veterinary Medicine, Tufts University, North Grafton, Massachusetts, và những người cộng sự cho rằng việc khám phá di thể kể trên có ảnh hưởng rộng lớn trong ngành tâm thần cho con người và cả thú vật.

    Trên thế giới có khoảng 2.5-8% con người bị chứng obsessive-compulsive disorder. Người bệnh hành động có tính cách " thái quá" như rửa tay liên tục (vì sợ nhiễm trùng) đến độ da tay tróc mòn, mất hết dấu tay; sợ hỏa hoạn nên canh chừng lò nấu ăn suốt ngày, không dám rời nhà, hoặc các hành động khác dẫn đến việc tự hủy hoại cơ thể.

    Chó cũng bị chứng bệnh tương tự, nhất là chủng Dobermans. Theo Bác Sĩ Thú Y Karen L. Overall, chuyên gia về cách xử sự của thú vật (animal behavior) tại University of Pennsylvania School of Medicine, khoảng 8% các con chó tại Hoa Kỳ (5-6 triệu con chó) bị chứng "compulsive", chúng chạy quanh hàng rào, xoay tròn để gặm lưng, đuổi theo đuôi, nhìn vào khoảng không..., suốt ngày không chán. Tỷ lệ bị bệnh trong chó đực cao gấp ba lần thú cái. Ngược lại, tỷ lệ bị bệnh trong mèo cái cao gấp ba lần mèo đực.

    Chứng "compulsive" xuất hiện trong chó tuổi từ 1-4 và dẫn đến việc chủ bỏ rơi hoặc đem giết dù chứng bệnh này có thể được chữa trị qua thuốc men.

    Tiến Sĩ Dodman tìm kiếm nguồn gốc của chứng bệnh kể trên qua việc khảo sát di thể. Họ so sánh những chất chứa di thể của chó bệnh và chó bình thường và tìm thấy tại nhiễm sắc thể số 7 một di thể có tên CDH2 (Cadherin 2) là sự khác biệt trong di tính của chó bệnh và chó bình thường.

    Trong con người, nhóm di thể Cadherins cũng liên quan đến chứng tự kỷ (autism spectrum disorder), bao gồm những hoạt động lặp đi lặp lại hầu như vô nghĩa và tính "thái quá" của người bệnh, gọi chung là chứng "compulsive".

    Việc khám phá di thể kể trên sẽ giúp các chuyên gia hiểu biết thêm về căn bệnh và tìm cách chữa trị, qua thú vật để thử nghiệm và chữa trị bệnh tật của con người.
     
  3. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Ngoại ngữ, tiếng Hoa?


    [​IMG]

    Trong suốt thập niên vừa qua, hầu hết mọi trường công lập tại Hoa Kỳ đều ngưng dạy môn ngoại ngữ. Dưới cái nhìn về thương mại, ngưng học ngoại ngữ là một sở đoản rất lớn trong việc ngoại giao và làm ăn buôn bán có tính cách quốc tế. Nhưng một hiện tượng mới mẻ vừa xuất hiện: các trường học, kể cả tiểu học, bắt đầu mở lớp dạy Hoa ngữ trong vài năm gần đây!

    Một số các trường học này tự trả lương giảng viên và tại một số trường học khác, lương giảng viên do chính phủ Hoa Lục đài thọ, nghĩa là gửi người dạy Hoa ngữ sang Hoa Kỳ cũng như các quốc gia khác qua chương trình văn hoá giáo dục!

    Khi ngân sách bị tiết giảm tối đa, không mấy trường học bỏ qua việc dạy học miễn phí kể trên. Thí dụ? Trường trung học Jackson tại Massilon, Ohio có lớp dạy Hoa ngữ từ năm 2007, số học sinh từ 20 đến nay đã gia tăng là 80 em. Trong khi người phụ trách chương trình ngoại ngữ ao ước mở lớp dạy tiếng Tây Ban Nha, họ chỉ có thể mở lớp dạy Hoa Ngữ!

    Trung học Jackson không phải là trường hợp ngoại lệ; trên toàn cõi Hoa Kỳ, khoảng 1,600 trường công và tư có lớp dạy Hoa ngữ, và con số kể trên mỗi ngày một gia tăng.
    Trong cuộc khảo sát của trung tâm ngôn ngữ, bộ Giáo Dục trong 27,500 trường trung học, 4% có lớp dạy Hoa ngữ. Đây là sự chuyển hướng rõ rệt trong ngành giáo dục vì trước đây, ngoại ngữ chính bao gồm tiếng Tây Ban Nha, Pháp và Đức. Từ năm 2007, số học sinh thi môn Hoa ngữ mỗi ngày một nhiều và đã qua mặt Đức ngữ để trở thành môn ngoại ngữ phổ thông tại Hoa Kỳ.
    Ngoài ra, trong thập niên trước, các lớp dạy Hoa ngữ tập trung tại miền Đông và Tây Hoa Kỳ; ngày nay, cả những vùng đất như Ohio, Illinois, Texas ... đều có lớp dạy ngôn ngữ này. Câu hỏi là tại sao? Việc dạy Hoa ngữ tại những vùng đông di dân Trung Hoa là điều dễ hiểu nhưng ngay cả những vùng hiếm di dân thì sao?

    Câu trả lời là bộ Giáo Dục Hoa Lục qua chương trình thăm viếng, mời gọi các hiệu trưởng, những viên chức có nhiệm vụ soạn thảo chương trình dạy học đến thăm Hoa Lục, phí tổn được đài thọ hoàn toàn. Khi trở về, hầu hết những nhà giáo dục này đều muốn mở lớp dạy Hoa ngữ tại trường của họ. Đầu tiên là Hoa Lục gửi người đến dạy, sau đó vài năm, các giảng viên được trường học địa phương đài thọ từ tiền lương đến chi phí di chuyển. Thế là môn Hoa ngữ mọc rễ đâm chồi.

    Việc "nở hoa" của một ngoại ngữ mới không phải là một hiện tượng lạ tại Hoa Kỳ, "hoa" ngoại ngữ cũng nở phồng như bong bóng rồi vỡ tan. Trong thập niên 80, người Huê Kỳ thi nhau học tiếng Nhật vì thủa ấy, Nhật Bản ăn nên làm ra, kinh tế phồn thịnh nên làm ăn buôn bán với Nhật Bản là điều cần thiết. Nhưng rồi kinh tế Nhật bải hoải và cái bong bóng Nhật ngữ kia cũng xẹp theo. Tương tự như các trường lớp dạy tiếng Pháp, tiếng Đức và tiếng Nga trong những thập niên trước đó.

    Tóm lại là ngoài tiếng Tây Ban Nha, dân Huê Kỳ đang hăm hở học tiếng Hoa, để xem cái bong bóng kia nở phồng được bao nhiêu lâu, bạn nhỉ?
     
  4. lltran

    lltran Banned Tình Nguyện Viên

    Chia chung đất sống​


    Beo đốm sắp tuyệt chủng


    Jaguar, tạm dịch là beo đốm, nằm trong danh sách sắp tuyệt chủng, vừa được bảo vệ qua việc xếp loại "critical habitat" nghĩa là nơi sinh sống sẽ được cơ quan liên bang Fishes and Wildlife Service bảo vệ.

    Danh xưng kể trên có nghĩa là chính phủ sẽ bắt đầu một chương trình "tái tạo" bộ tộc beo đốm, mang các con beo đốm (không biết từ đâu?) về vùng Arizona, biên giới Hoa Kỳ và Mễ Tây Cơ để gầy dựng lại một đàn beo đốm. Thế là các nhà bảo tồn môi sinh kêu trời!

    Họ kêu trời vì nhiều lý do. Beo đốm là chủng mèo lớn nhất có mặt tại Tây bán cầu, đứng hạng thứ ba về kích thước trong các chủng mèo của thế giới. Beo đốm nặng đến 250 cân Anh, lông có những đốm đen nhiều nhất là trên lưng. Beo đốm có mặt tại miền Tây Hoa Kỳ từ thời tiền sử, nhưng trong suốt 100 năm vừa qua, chẳng có mấy con beo đốm xuất hiện. Lần cuối khi các nhà sinh vật học ghi chép được hình ảnh con beo đốm cái và một con thơ vào đầu thế kỷ trước. Và năm 2006, dùng máy ảnh hồng ngoại, họ theo dấu một con beo gấm đực, có tên Macho B, di chuyển quanh vùng rừng núi Arizona trong gần 10 năm. Thế rồi Macho B chết, chấm dứt việc theo dõi quan sát beo đốm tại Hoa Kỳ.

    Macho B:

    [​IMG]

    Các chuyên gia cho rằng việc di chuyển liên tục của Macho B là vì môi sinh không thích hợp, thú cũng như người thường ở lại nơi có thể sinh sống. Khi con beo kể trên di chuyển liên tục, nó chưa tìm được môi trường sống thích hợp.

    Những nhóm bảo vệ thú vật đòi cơ quan liên bang Fishes and Wildlife Service liệt kê beo đốm vào nhóm cần nơi sinh sống ( "critical habitat") dù chưa có nơi nào được xác nhận là môi sinh thích hợp cho loài thú này!
    Tóm lại là người ta có ý kiến đối nghịch nhau về beo đốm: Một nhóm thì cho rằng ta cứ rinh thú về để gầy giống dù nó có sống được hay không. Nhóm kia biểu rằng nếu môi sinh không thích hợp thì chẳng thể nào beo đốm sinh tồn, đừng cố gắng mà tốn tiền vô ích! Muốn giữ giống beo đốm thì cứ việc tài trợ các vùng đất khác như Mễ Tây Cơ và Argentina, nơi beo đốm đang sinh sống nhởn nhơ.

    Dế Mèn thì ủng hộ việc đất lành chim đậu, chẳng nên miễn cưỡng, vừa mất công vừa mất thời giờ vô ích. Ý bạn?

    *****


    Hoa cỏ khôn ngoan hay vỏ quýt dày?


    Trong thiên nhiên, sinh vật nương tựa nhau mà sống, sinh vật này là thực phẩm của sinh vật khác theo chu kỳ của đời sống. Dường như khi một sinh vật bị "hiếp đáp" đe dọa, nó sẽ biến thái để sống còn? Đây là câu chuyện của loài cây cỏ khôn ngoan, coyote tobacco và giống côn trùng hawkmoth.

    [​IMG] [​IMG]

    Hawkmoth giúp cây coyote tobacco, tên khoa học Nicotiana attenuata, sinh sản qua việc mang phấn hoa đi khắp nơi. N. attenuata sinh sản mạnh mẽ tại miền Tây Hoa Kỳ, hoa thường nở về đêm. Giúp đỡ loài cây cỏ này như thế nhưng hawkmoth lại có thói quen đẻ trứng trên lá cây. Trứng nở thành ấu trùng rồi hóa sâu; sâu non ăn lá như tằm ăn dâu!

    Chủng cây khôn ngoan N. attenuata chống lại bằng cách biến thái. Theo bài tường trình của Tiến Sĩ Danny Kessler, viện khảo cứu Max Planck Institue for Chemical Ecology, tại Jena, Đức trên tạp chí Current Biology, ấn bản ngày 26 tháng Giêng, 2010, sâu hawkmoth lúc ăn lá miệng tiết ra chất nhờn. Chất nhờn này khởi động một chu trình đề kháng của cây kể cả việc tạo ra độc tố và những protein làm chậm lại sự tiêu hóa của sâu. Nói giản dị là sâu không thể ăn lá nhanh và nhiều như trước!

    Ngoài ra, cây N. attenuata ngưng nở hoa về đêm và nở vào buổi sáng. Hoa nở vào ban mai rủ rê loài humming bird đến hút mật; loài chim này làm công việc truyền giống cho cây!


    *****


    Nấm Mốc thông minh

    Mốc không phải là một sinh vật được con người yêu chuộng, thứ chi bị mốc là ta quăng vào sọt rác và tìm mọi cách để ngưng sự hình thành của mốc!

    Mới đây trên tạp chí Science, ấn bản ngày 25 tháng Giêng, 2010, các nhà sinh vật học Nhật Bản biểu rằng mốc thông minh lắm. Mốc có thể chế tạo một hệ thống liên mạng hữu hiệu như hệ thống xe điện ngầm ở Tokyo! Và chúng chế taọ hệ thống liên mạng phức tạp kia trong thời gian kỷ lục, trên dưới 24 tiếng đồng hồ.

    [​IMG]

    *Hình của tạp chí Science

    Physarium polycephalum là sinh vật chỉ có 1 tế bào (single cell), không rõ hình thể. Khi cần thức ăn nó biến dạng thành khối và "xây" hệ thống ống dẫn nối các nguồn thực phẩm với nhau để có thể tiêu thụ cho nhanh.

    Tiến Sĩ Toshiyuki Nakagaki, Đại Học Hokkaido, Nhật Bản và những người cộng sự xếp đặt cuộc khảo cứu như sau: đặt 36 miếng thức ăn rải rác theo bản đồ kiểu mẫu của hệ thống đường xá quanh thủ đô, mỗi miếng thực phẩm là một thành phố; đặt con mốc P. polycephalum tại vị trí của Tokyo. Chỉ sau 26 tiếng đồng hồ, mốc đã tạo ra một hệ thống ống dẫn nối các miếng thực phẩm này với nhau, trông in hệt như hệ thống đường xe lửa nối liền các thành phố chung quanh với Tokyo!

    Các chuyên gia Nhật cho rằng mốc P. polycephalum biết áp dụng nguyên lý căn bản của toán học khi chế tạo hệ thống ống dẫn đến thức ăn vì con người khi chế tạo hệ thống đường xe lửa quanh thủ đô Tokyo, các kỹ sư công chánh cũng phải áp dụng những nguyên lý toán học!

    Kết luận? Quan sát cách kiến tạo của sinh vật chung quanh, con người có thể rút tỉa những bài học cần thiết để áp dụng cho việc xây cất, kiến tạo hệ thống đường xá hay truyền thông.

    Riêng Dế Mèn thì ngẩn ngơ khi nghĩ đến sinh vật một tế bào kia, chỉ có 1 tế bào duy nhất mà "nó" biết tính toán và làm việc hiệu quả nhanh chóng hơn cả một tập thể chuyên viên với các khối óc được xem là tuyệt vời. Con người học hành giỏi đến đâu cũng vẫn chưa bén gót hóa công huyền diệu, phải không bạn?!
     

Chia sẻ, giới thiệu đến bè bạn