Dismiss Notice
THÔNG BÁO: Phiên bản tháng Giêng 2018 cho Đũa Thần Điện Toán với nhiều thay đổi lớn đã được phát hành. ĐẶC BIỆT: Đũa Thần Điện Toán 64 Gig Duo phiên bản 2018 sẽ tự động cập nhật hóa, không cần phải gửi về Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu!

Món Quà Trời Cho

Hoa Hạ đăng bài. Lần xem: 252

Ẩm Thực & Đặc Sản Miền Tây

[​IMG]

Có thể nói, cá linh là một loài thủy sản mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho người dân đồng bằng sông Cửu Long Khi người nông dân địa phương chuẩn bị ăn Tết Đoan ngọ, mùng 5/5 âm lịch, con nước bạc bắt đầu chuyển mình trở thành con nước son (hay nước đổ) thì con cá linh có mặt.

Theo quyển “Nửa tháng trong miền Thất Sơn” của học giả Nguyễn Văn Hầu, người ta gọi con nước đổ là vì “nước chỉ từ nguồn đổ xuống biển, không chảy lên”. Đặc biệt, “mỗi năm, khi nước bắt đầu đổ thì trứng cá nở thành con. Chúng bị làn nước “giang hồ phiêu bạt”, lênh đênh vượt biên thùy. Ven Đồng Tháp Mười về phía Tiền Giang cũng như các vùng đồng bằng Cỏ Lau, Bắc Đai, Láng Linh, miền Hậu Giang, là những nơi trú ẩn tốt cho chúng”. Và thế là cá linh bắt đầu cuộc sống mới của chúng, là cơ hội để người dân đầu nguồn sông Hậu, sông Tiền đua nhau đánh bắt. Để đánh bắt cá linh non, đơn giản nhất là người ta dùng một chiếc mùng vải thô kéo căng trên một khúc sông. Nếu có phương tiện dùng một chiếc xuồng cùng một chiếc vợt lớn thọc sâu xuống mặt nước. Khi các phương tiện đánh bắt này được kéo lên, người ta thấy đặc ngừ những con cá linh non, lớn cỡ mút đũa, giãy giụa, vảy bạc ánh lên lấp lánh. Dọc theo những bờ sông, bờ ruộng, những ngày này, điên điển nở những đóa đầu mùa vàng tươi ánh nắng mặt trời. Mà bông điên điển đầu mùa thì vừa ngon vừa không có sâu. Những ngày này, đến vùng địa đầu biên giới Tây Nam, người ta sẽ được ăn một món ngon nhớ đời. Những con cá linh non còn tươi roi rói, rửa sạch, cho vào nồi nước đã nấu với mấy trái me sống. Nước sôi một hai dạo, nhanh tay dùng vá múc ra tô, cho bông điên điển vào. Gắp một đũa vừa bông điên điển vừa cá linh non, chấm vào dĩa nước mắm ớt, cho vào miệng nhẩn nha nhai, ta sẽ được hân thưởng một thứ “hương đồng cỏ nội” mà không phải nơi nào ở thành phố cũng có được. Vị chua của me, vị ngọt của thịt cá và vị làn lạt, giòn giòn của bông điên điển như hòa tan trên mặt lưỡi, lan thấm vào khẩu cái, khiến bao nhiêu vị giác, xúc giác, khứu giác, thính giác và cả thị giác đều được dịp thỏa thuê, thưởng thức. Thật là một bữa tiệc đơn giản, rẻ tiền mà lại hết sức ngon lành. Đến con nước ngày 10/11 và con nước ngày 10tháng Chạp âm lịch, cá linh trộng hơn đổ về đặc ngừ cả khúc sông Khánh An (An Phú, An Giang). Ngư dân vùng này hãnh diện khoe: “Chỉ cần thò vợt xuống sông, giỡ lên là nặng một tay cá!”. Hơn thế nữa, chúng theo dòng chảy, xuôi về miệt hạ lưu hai con sông lớn nhất của dòng Cửu Long, tạo thành một sự sung túc về thực phẩm tươi sống cho nhân dân vùng sông nước. Ngoài việc kho lạt, giằm me chấm rau sống ăn rất hấp dẫn, người ta còn dùng cá linh để nấu mắm kho hoặc lẩu mắm, là những món ăn ngon trong những ngày tiết trời se se lạnh. Cũng với cái thời tiết khiến người ta phải mặc áo ấm ấy, chỉ cần có một dĩa cá linh trộng trộng chiên giòn, chấm nước mắm ớt, nhai trong răng, nhấp một chung rượu đế loại ngon thì các lỗ chân lông hình như mở rộng ra. Chiêu vài ngụm rượu, ăn vài ba đũa cá, hơi ấm của rượu, vị nóng của ớt, chất đạm của cá đã khiến ta không còn cần đến chiếc áo dày cộm nữa (Ăn món này, tôi nhớ đến những ngày tháng trên đất bạn Campuchia. Những con cá linh Biển Hồ bự cỡ ba ngón tay, chiên giòn hoặc nướng trên lửa than, xương mềm, tan trên mặt lưỡi sau khi nhai cho ta vị béo mà không phải loài cá nào cũng có được). Trong những tháng ngày cuối năm này, bông so đũa nở trắng khắp các ngọn cây. Mà từ lâu bông so đũa đã trở thành một món ăn đặc sắc của cư dân Đồng bằng sông Cửu Long: canh chua cá linh bông so đũa, cũng như canh chua cá linh bông điên điển là trở thành một bản sao văn hóa ẩm thực thời khẩn hoang của nước ta. Bông so đũa đầu mùa không có sâu, ăn rất ngọt. Cá linh cuối mùa, con nào con nấy mập ú ụ, mỡ bám đầy bụng, ăn rất béo. Nấu nồi canh chua cá linh bông so đũa phải nêm me (hoặc trái vác) cho vừa chua và nhất là khi nấu không được quậy khiến bông so đũa bị giập và cá linh bị nát. Múc đầy tô canh chua cá linh bông so đũa, ta thấy li ti những đốm mỡ nổi trên mặt và những làn hơi nóng tỏa thơm mùi đặc trưng. Loại canh này ăn với cơm đã ngon, nhưng nếu làm “mồi” lai rai với ba xị đế lại càng tuyệt! ( theo báo Cần Thơ )

[​IMG]
Bông Điển điển

Món ăn làm từ cá linh rất phong phú, đậm đà hương vị miền Tây. Khi nấu, cá không cần đánh vảy, lấy mật, chỉ cần ngâm nước muối cho sạch nhớt là nấu được rồi.

Cá linh kho có nhiều loại: kho khô với hành, tiêu, tốp mỡ (nhớ kho bằng nồi đất hoặc tộ để cá không bị hôi ơ). Kho nước với mía lau hoặc nước dừa tươi.

Mía lau chẻ mỏng xếp dưới đáy nồi, xếp cá linh lên trên (cá đã ướp tiêu, bột ngọt, nước mắm vừa mặn, không bỏ đường vì mía đã ngọt rồi) để lửa riu riu cho thấm cá, không nên thò đũa vào trở sẽ làm nát cá.

Nếu kho nước dừa thì sau khi kho cá đã thấm gia vị, đổ nước dừa tươi vào. Thịt cá ngọt thơm, bùi như cá nục. Cá kho ăn với cơm nóng gạo đầu mùa rất hao cơm.

Lẩu chua cá linh: Nước trong lẩu đã được dầm me non, nêm nếm đường, bột ngọt, ớt cho vừa ăn, vặn lửa cao ngọn cho nước sôi, bỏ cá linh vào trước, vớt ra rồi mới cho bông điên điển, bông súng, rau ôm, ngò gai vào. Canh chua cá linh ăn với cơm hoặc bún, nhớ phải có dĩa nước mắm trong dầm ớt hiểm.

Cá linh non lăn bột chiên cuốn bánh tráng là món ăn thôn dã mộc mạc nhưng cũng có thể sánh với các món đặc sản “quí tộc” như tôm lăn bột, ếch lăn bột…

Thật vậy! Cá linh non lăn bột có vị rất riêng khiến người ăn khó quên. Món này phải ăn ngay sau khi chiên mới đảm bảo độ dòn, ngọt.


Lẩu mắm cá linh.


[​IMG]

Lẩu mắm cá linh: Từ Sài Gòn xuống các tỉnh miền Tây, dọc theo Quốc lộ 1, ta thường thấy những bảng quảng cáo sặc sỡ gọi mời: “Đặc sản lẩu mắm”. Nếu đi miền Tây vào mùa cá linh (từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch) thì nên ghé vào ăn lẩu mắm để thưởng thức hương hoa của vùng sông nước vào mùa lũ. “Ăn mắm thắm về lâu”.

Đúng vậy! Lẩu mắm là món đặc sản quê hương, dù xa xứ bao lâu, hương vị của nó vẫn khó phai nhạt trong khẩu vị của người Việt.
Lẩu mắm được nấu từ mắm cá linh và cá linh tươi. Lẩu mắm thì không thể nào thiếu 2 loại làm cho ngọt mắm là cà nâu và nấm rơm. Rau vườn thì có: điên điển (một loại bông vẫn tươi vàng trong mưa lũ, trang trí cho cảnh vật nông thôn bớt phần ảm đạm, có vị ngọt và dòn), bông súng cũng là loại rau của vùng Đồng Tháp Mười, thêm vào đó có rau dừa, rau ngổ, kèo nèo, đọt sộp, đọt lụa, rau ghém gồm có bắp chuối và thân chuối non xắt nhuyễn trộn rau thơm…

Ở thành phố không có rau vườn người ra dùng: giá, xà lách, cải chua, rau muống chẻ…

Cuối tháng 10 âm lịch, lũ rút dần, con cá linh đã già, đầu có sạn, thân có nhiều xương, vảy cá cứng hơn. Bông điên điển cũng kết trái, thế là tàn một mùa hoa, hết mùa cá hội...( theo Hồn Việt )

Cá Linh Kho Me

Món ăn xuất hiện khi đồng bằng sông Cửu Long vào mùa nước nổi. Dòng nước từ bên kia biên giới Campuchia đổ xuống, ngoài việc “làm vệ sinh” đồng ruộng, nó còn mang theo nguồn lợi thủy sản. Cá tôm từ Biển Hồ (Campuchia) theo dòng nước tràn xuống thượng nguồn sông Tiền, sông Hậu, trong đó có cá linh.

Đầu mùa nước nổi, khoảng tháng 6, tháng 7 âm lịch, cá linh non nhỏ bằng mút đũa là món ăn khoái khẩu khi trở thành món kho lạt dầm me non chấm bông điên điển đầu mùa. Khi con nước dâng cao, với đa dạng phiêu sinh vật, cá linh dần đã trưởng thành, lớn cỡ ngón tay trỏ người lớn. Đây là lúc nó trở thành nguyên liệu cho các món chiên bột, kho mắm.

Trong lần đi thực tế mùa nước nổi ở thượng nguồn sông Hậu (xã Khánh An, huyện An Phú, An Giang), tôi được một chủ nhà đãi bữa ăn ngon từ cá linh. Hồi hộp nhìn gia chủ từ nhà sau bưng đĩa nhôm cạn đáy ra bàn. Khi đĩa nhôm yên vị trên bếp cồn, mới nhìn thấy những con cá linh nằm lẫn lộn với những trái me còn nguyên vỏ. Chủ nhà cầm đũa dầm từng trái me rồi hòa tan trong nước món ăn, nói: “Đây là món cá linh kho me, ăn cơm cũng được mà ăn với bún càng ngon hơn”.

[​IMG]

Ăn với bún, cá linh kho me được dùng kèm với rau muống và ngò gai, làm giảm vị mặn của món kho và vị chua của me. Còn ăn cơm thì vị chua của me kích thích dịch vị, vị mặn của món ăn khiến chén cơm thêm đậm đà. Chủ nhà tận tình chỉ dẫn cách thực hiện món ăn. Theo đó, để có món cá linh kho me thì làm như sau: đầu tiên bắc chảo lên bếp, sấy tỏi thật thơm, cho muối, nước mắm cùng một ít nước lạnh vào; sau đó cho đường, bột ngọt vào. Nước sôi, thả cá linh đã làm sạch vào. Cuối cùng bỏ me trái đã rửa sạch vào. Đậy nắp vung, nước sôi giở nắp, rải hành lá cắt khúc dài vào, dọn ra bàn.

Mùa nước nổi cũng là mùa me non bắt đầu phát triển. Những trái me lớn cỡ ngón tay người lớn, hột non mới tượng hình, nạc me dày, có vị chua vừa phải, là gia vị “số một” cho nhiều món ngon của miền Tây Nam Bộ. Độc đáo nhất vẫn là để chế biến các món ăn từ cá linh.( TG : Phương Kiều )

Cá linh kho rịu với lớp mía, lớp thơm, lớp cà chua. Xếp chồng các lớp lên nhau rồi rim với nước dừa đặt trên bếp than. Thành phẩm ra lò sẽ cho 1 nồi cá linh thơm béo, ăn với bánh mì hoặc cơm sướng tê râu luôn.....


Cá linh non, món ăn ngon mùa nước nổi miền Tây


Mùa nước nổi ở đồng bằng sông Cửu Long thường bắt đầu từ cuối tháng Tám dương lịch hàng năm, cũng là lúc cá linh xuất hiện.

Ở vùng An Giang, Đồng Tháp còn lưu truyền ca dao về con cá linh:

“Nước không chưn sao kêu nước đứng

Cá không thờ sao gọi cá linh”

Ấy là do tích vua Gia Long khi bôn tẩu ở vùng đầu nguồn sông Hậu, cá linh bay phóng vào thuyền, vua cho là điềm gở nên không đi theo hướng ấy và đã thoát nạn. Ông mới đặt tên cho loài cá này là “cá linh”.

Cá linh nhỏ bằng mút đũa, gọi là cá linh non. Cá linh kho non kho mẵn (lạt) là món ngon dân dã, dễ làm, ăn cơm rất "bắt”. Cá còn non ngọt thịt, hầu như không có xương, béo. Khi nấu, cá không cần đánh vảy, lấy mật, chỉ cần ngâm nước muối cho sạch nhớt là nấu được rồi.

Nói là đơn giản nhưng cũng phải khéo nấu! Cá linh non ngâm rửa để vào rổ thưa cho ráo nước. Chặt một trái dừa tươi đổ vào ơ đất, nấu cho sôi riu lên dằn vài muỗng nước mắm biển ngon, sau đó trút nhẹ cá linh vào nồi, thêm ít tóp mỡ, hành lá sắc hột lựu vô sau cùng. Nước sôi nhiều hớt bọt, nghe mùi cá thơm bốc lên phải bắc ơ xuống hoặc giảm tối đa lửa, bởi cá linh thịt mềm rất mau chín

[​IMG]
Món cá linh kho non béo ngậy đậm đà.

Món rau kèm khoái khẩu thực khách thường là bông súng, bắp chuối bào trộn bông lục bình chần bóp giấm, chanh, đường hoặc có thể ăn với rau lang, rau trai luộc, đọt lá vông non, đọt nhãn lồng, rau thuốc giòi, đọt lá cách… Món này đúng là “thực phẩm chức năng” rất rẻ tiền và hợp tự nhiên.( TG :Đặng Hoàng Thám )


Cá Linh hấp mía món ngon mùa nước nổi


Tháng 7 sắp tàn một mùa ngâu và miền Tây lại bắt đầu mùa nước nổi. Lũ lại tràn về khắp đồng khắp sông, mênh mông bạc trắng cả những cánh đồng xanh lúa hôm nào. Một món ngon mặn miệng thấm ướt cả làn môi mềm. Một món ngon đặc sản của miền sông nước miền Tây. Ngon nhức răng thì bề tôi hổng hề so sánh, nhưng sự lạ miệng lạ cả môi lưỡi thì mần răng mà hổng nhớ cái hương vị đồng khi mùa nước lên này chứ?

Từ lâu cứ nghĩ ngoài lúa gạo,ngoài dừa xiêm hay bông súng bông điên điển là những món ăn nằm lòng của người dân xứ đồng xứ sông này. Nhưng với miền Tây thì hầu như mùa nào thức nấy. Lúc nào cũng đủ đầy những món ăn ngon, mang đậm chất thôn dã mộc mạc quê nhà. Miền tây là vậy vậy đó, nếu chịu khó lần mò thì sẽ phát hiện thêm nhiều điều mà miền Tây luôn ẩn giấu đâu đó.Có thể là một chùm bông điên điển nấu với cá lóc cùng me. Chua chua ngòn ngọt ăn vô cứ tấm tắc khen hoài hoài à. Có khi chỉ một mớ rau muống luộc chấm chao, hay ăn ghém cùng với màu tím tím của bông súng. Mà bụng dạ như được trải lòng ra thênh thang cùng miền Tây dấu yêu này.

Hôm qua đã là một hôm thật ấn tượng về một món ngon mà từ lâu hổng hề ham mê. Với thực đơn lúc nào cũng lắm thịt nhiều rau. Còn với cá thì đũa cứ ngại ngần với mùi tanh tao của cá. Nhưng lần đầu tiên được thưởng thức món cá linh hấp mía. Mới thấy thấm thía ấm áp môi miệng mình làm sao. Sài Gòn còn bịn rịn lưu luyến tiễn đưa mùa ngâu, đâu đó đã thấp thoáng mùa vọng Vu Lan đã về. Để chiều mưa trời giăng khắp cả lối đi về, cái ướt át đôi khi làm ngại ngần một bước chân hò hẹn của ai đó với ai đó. Nhỏ nhắn tin: "Nhỏ mới đi làm mới nhận lương. Ghé ăn tối chia sẽ niềm vui cùng Nhỏ anh nhé".

Từ Tân Bình mà chạy xe lên tới chỗ hẹn cũng thuộc Tân Bình nhưng cũng mất gần nửa tiếng. Mưa là chậm bước chân bao người sau một ngày tan sở, rời chỗ làm. Mưa làm thấm đẫm một lời hò hẹn cũng làm chậm trễ một cuộc hẹn khi đêm về. Một quán nhỏ nhỏ nằm khuất sau khu chợ Hoàng Hoa Thám. Quán rộng nhưng cũng trở nên chật chội vì thêm khách còn nán lại trú mưa khi dùng cơm tối nơi này. Cái tên ngồ ngộ nghịch ngợm cũng gợi nên bao nỗi tò mò thắc mắc "hoàng hôn sớm". Cứ hoài nghi mãi. Mần chi sáng sớm mà đã có bóng hoàng hôn buông rồi hả ta? Sao lại không là hoàng hôn muộn gì gì đó... mà phải là "hoàng hôn sớm" chi vậy cà? Thôi kệ. Khi người ta đã thích thì khó cưỡng lại cái thú ham mê của người ta mà.

Cứ nghĩ đêm nay thế nào cũng là món cá kèo đem lẩu hoặc kho nước dừa mà Nhỏ trót ghiền nên bắt người khác phải khoái cùng Nhỏ. Ai dè món lạ khi mùa nước bập bềnh đang lên ở dưới quê nhà Nhỏ. Bao lần hẹn ăn tối thì lúc nào cũng thiếu vắng bóng cơm, lúc nào cũng hấp nướng, chiên hay lẩu lẩu mà thôi. Có lẽ Nhỏ muốn làm mới lạ một cuộc hẹn bằng món cơm trắng đạm bạc với cá linh hấp mía này không ta? Ngoài trời cơn mưa cứ mịt mờ giăng lối làm lành lạnh một đôi bàn tay, đang mơ về hơi ấm trong mưa. Vừa ăn vừa lắng nghe lời nhỏ nhẹ thân thương của Nhỏ mà lòng thấy nao nao sao đó. Cứ thầm thì như mật ấm ngọt rót vào khoảng không gian, làm đêm mưa bớt đi cái không khí lành lạnh vì mưa.

Cuối tháng 7 miền tây con nước bắt đâu lên. Cá Linh cũng theo lũ tràn về đầy đồng. Nhà nhà ai ai cũng bắt được loài cá linh này. Cứ thò tay là đã đụng tới cá rồi. Thực hư thế nào thì người sống ở phố xá mần chi biết. Thiệt hay giỡn cũng chỉ biết nghe và tin qua lời kể mà thôi. Cá linh bắt được đem về chỉ moi ruột, rửa sạch để ráo, đừng có đánh vẩy bỏ đầu nghe anh. Vì với con gì gì đó thì "nhất phao câu, thứ nhì là đầu với cánh". Còn với cá Linh này, thì khi kho mía đầu cá, vẩy cá luôn là nhất hổng có nhì, cũng hổng có thứ ba, tư gì đâu à nghen... Ngọt mềm và ngon không thể nào mà không chép chép cái môi miệng vì ngon đâu nha...

Ướp cá với gia vị đường, muối, bột ngọt, đầu hành lá giã nhỏ, một đôi muỗng nước mắm ngon ngon... chừng nửa tiếng thôi là tất cả đã đụng chạm tới chữ thấm rồi đó. Mía cây chẻ nhỏ nhỏ như người ta thường bán trước cổng Công ty hàng ngày vậy đó, xếp thành một lớp dưới đáy nồi, rồi cho cá, nước dừa xiêm vào ngập hết cá. Để cá thấm đều gia vị má dùng vĩ tre chèn trên mặt để cá ngập đều trong nước dừa, đậy nắp vung lại đặt nồi lên bếp đun với lửa nhỏ liu riu... Cho tới khi nước dừa rút cạn, cá chín, xương mềm rục là được. Thấy cá chín rồi thì nhớ cho thêm vào một ít tiêu xay, vài trái ớt hiểm chín... Vậy là là... được rồi đó nha. Nghe cái nha nha đó thôi, cũng không nỡ lòng chối từ chút nào rồi. Chao ôi! Đong đưa ngọt ngào thấy ớn.

[​IMG]

Lời kể thầm thì mơn man ngọt ngào du dương như là đang ướp cá linh với gia vị vậy đó. Cũng may là vừa được ăn lại được kể. Nếu không thì có lẽ âm thanh nuốt nước miếng cứ ừng ực qua từng lời kể đó rồi. Một bữa tối thân thiện thêm gần gũi. Đạm bạc với hương vị ngon lành của món cá linh hấp mía. Lòng như miên man mênh mông bềnh bồng cùng con nước đang lên dưới miền Tây khi những ngày cuối tháng 7 vừa qua đi.

"Trăm nghe không bằng một lần thấy". Và đêm nay mưa trời thay cho trí tưởng tượng con nước đang lên. Để rồi trên cái bàn nhỏ ở góc quán "Hoàng Hôn sớm". Cơm với cá Linh đã nồng nàn ấm áp làm sao. Cảm ơn Nhỏ đã cho ta biết, cho ta thêm thấm thía môi miệng mình với món cá linh hấp mía đêm qua đó nhé.

Nhỏ cũng như ta luôn có những ngày bận bịu lo toan vất vả. Nên đôi khi thời gian làm hạn hẹp đi đôi chút về những món ăn ngon đạm bạc ấm áp tình quê. Với Nhỏ thì món cá linh chắc không hề xa lạ gì lắm, nhưng với ta thì thật thấm thía một ân tình, một hương vị thơm ngon quá chừng. Nhỏ nè! Mùa này chưa hết mưa đâu nhé. Đi làm mần ơn chịu khó bỏ giùm cái áo mưa vào trong cốp xe, để khỏi cảm lạnh đó nhé. Ta không gần gũi cận kề bên Nhỏ hàng ngày để quan tâm che chắn cho Nhỏ khi mưa về đâu. Ngày lương đầu tay khi Nhỏ có việc làm, thì ta cũng mừng lắm lắm. Xin chân thành chia sẻ một cảm xúc đêm mưa. Một cảm nhận về một món ngon đặc sản mùa nước nổi Cá Linh hấp mía, thấm thía quá chừng chừng đó Nhỏ à.

Thay một lời nói nhỏ với Nhỏ như ta thường nói. Bình yên Nhỏ chi chi đó nhé. Cuối tuần ngọt ngào niềm vui bên ai đó của Nhỏ nha Nhỏ chi chi đó ơi...( TG : chân tình chấm com )

[​IMG]
Cá linh kho Mía

Cá Linh - Món quà trời cho

Đến khi trời chuyển sang thu, điên điển vàng đồng, mực nước rút dần là lúc con cá linh trưởng thành, bụng đầy mỡ và lấp lánh ánh bạc.
Dân gian có câu:
“Nước không chưn sao kêu nước đứng?
Con cá không thờ sao gọi cá linh?

Học giả Nguyễn Hiến Lê ghi lại: “Tháng 10 là mùa của cá linh. Nó theo con nước từ Campuchia đổ xuống nhiều vô số kể, lội đầy rạch, chỉ việc lấy thùng thiếc mà xúc”.

Nhiều bậc cao niên kể, ngày trước cá linh chạy đàn nhiều đến nỗi phải xổ đục, ai có đủ phương tiện thì chở vô bờ ủ nước mắm hoặc làm phân bón. Mùa cá tích mỡ thì nấu cá lấy mỡ thắp đèn.

“Tháng Bảy nước nhảy khỏi bờ”, thức ăn đầy đủ, cá lớn nhanh như thổi, người bơi xuồng đụng phải luồng, xem cá nhảy lao xao mà đoán biết năm đó cá nhiều hay ít. Bạn từng thưởng thức món cá linh nấu chua, cá linh kho mía, cá linh kho nước dừa ướp lá gừng, cá linh kho mắm chấm bông điên điển chưa? Cá linh non đầu mùa lăn bột chiên giòn cuốn rau thơm, lá cách hoặc kho mẳn bằm xoài, vừa béo, vừa chua, cay, nồng không có gì sánh kịp…

"Luyện" nước mắm cá linh


Nhà văn Sơn Nam mỗi lần về Cần Thơ đều phải tính thời gian khớp với mùa nước lũ, đón cá linh tràn về hạ lưu, để gọi món cá linh kho mẳn bằm xoài. Các nhà hàng đặc sản còn chế biến thêm món cá linh rìa nướng muối ớt tươm mỡ; cá linh nhúng giấm béo ngậy. Năm ngoái, một số Việt kiều được thưởng thức món bánh phồng cá linh, ai nấy ước ao “phải chi món ngon này qua tới Mỹ”. Nhưng có một món cực nổi tiếng đã thất truyền là nước mắm cá linh. Bắc bếp sau hè nung nấu ngày đêm, tới lúc hương vị nước mắm lan tỏa mới ngơi lửa, người ta gọi là “luyện nước mắm cá linh” .

Đâu rồi "linh ngư "

Tiến sĩ Nguyễn Văn Huỳnh cảnh báo chuỗi đập lớn trên dòng chính sông Mê Kông đang làm cho môi trường sống của nhiều loài thủy sinh thay đổi. Cá linh bắt đầu ít đi và có nguy cơ cạn kiệt. Ngày trước, nhà nghèo hay giàu cũng có thể tận hưởng món ngon dân dã chế biến từ con cá linh nhưng giờ thì rất kén người ăn. Năm nay, cá linh non càng hiếm. Nếu là dân thị thành, bạn khó phân biệt đâu là cá linh và đâu là cá duồn, do một số lái buôn lẫn nhà hàng cố tình "treo đầu dê bán thịt chó".

Cứ mỗi mùa lũ đi qua, cá linh giảm dần; rồi sẽ biến mất cùng những hương vị đậm đà mang dấu ấn văn hóa ẩm thực của vùng sông nước Cửu Long. ( theo báo thanh niên )


Hoa Hạ tổng hợp & sưu tầm
You need to be logged in to comment