Dismiss Notice
THÔNG BÁO: Phiên bản tháng Giêng 2018 cho Đũa Thần Điện Toán với nhiều thay đổi lớn đã được phát hành. ĐẶC BIỆT: Đũa Thần Điện Toán 64 Gig Duo phiên bản 2018 sẽ tự động cập nhật hóa, không cần phải gửi về Thư Viện Việt Nam Toàn Cầu!
Color
Background color
Background image
Border Color
Font Type
Font Size
  1. Đầu năm 2000. Khi Window XP và PC computer tràn ngập thị trường một cách mạnh mẽ, hầu như các lãnh vực ngân hàng, tài chính, giáo dục, quốc phòng, thương mại đều dùng hệ thống điều hành Windows XP của công ty Microsoft sản xuất phần Software, và các công ty Dell, Sony, HP, Acer, Toshiba, v.v… chế tạo phần Hardware chiếm lĩnh 80% thị trường tiêu dùng. Nếu ta vào Best Buy, CompUSA thấy rõ một điều, hàng của PC và Window tràn ngập từ nhu liệu đến vật liệu. Với giá rẻ, nhu liệu dễ dùng, đang khi đó, công ty Apple, chuyên sản xuất máy điện toán gọi là Mac Intosh và hệ thống điều hành OS giá vừa đắt, vừa ít nhu liệu phổ thông và khó dùng.

    Đứng trưóc tình trạng này, công ty Apple của ông Steve Jobs, một công ty chuyên về phần software cũng như hardware bị yếu thế hầu như bị cô lập trước làn sóng PC WindowS, và để tồn tại họ không thể khoanh tay ngồi yên. Họ đã có một đường lối cứu vãn sản phẩm Mac do Apple sản xuất như thế nào?

    Apple có một lợi thế là họ chế tạo nhu liệu OS điều hành trên phần máy hardware cũng do họ chế tạo, có thể mở một lúc nhiều thảo trình (multitasking) trên màn ảnh từ thập niên 80, khi mà PC Window còn dùng hệ DOS không thể mở nhiều thảo trình để làm việc trên máy điện toán. Nhưng khi Bill Gates đưa ra Windows 2000 làm một cuộc cách mạng máy điện toán, đã làm cho đối thủ Apple không còn ở vị thế độc tôn, và công ty Apple đã thua kiện trước Windows khi họ thưa ra tòa là Bill Gates đã nhái hệ thống mở nhiều thảo trình trên màn ảnh giống như Apple đã làm.

    View attachment 1447
    Mac Book Pro, sản phẩm của Apple dùng được hai hệ thống điều hành OS 10 và Window XP or Vista, bán chạy nhất hiện nay (2007)

    Hệ thống computer Apple được biết đến có khả năng và kỹ thuật cao trong lãnh vực âm nhạc, hình ảnh, phim ảnh và ấn loát. Đang khi đó, Windows chỉ là một nhu liệu vào thời điểm mới xuất hiện trên thị trường như một đứa trẻ sinh thiếu tháng, và khả năng chưa thể bắt kịp với OS của Apple. Công ty Apple đã có một cuộc canh tân bằng vào kỹ nghệ khoa học tiên tiến ở lãnh vực điện toán trong ngành giải trí. Với những loạt máy computer mang tên G3, G4, G5, Mac Book Pro, Desk Top Pro, với những sản phẩm công nghiệp hướng về ngành giải trí như iMac, iPod, iDVD, iTunes, iTivi và còn nhiều i khác. Nổi tiếng nhất là iPhone, doanh thu của Apple đã tăng lên một cách kỳ diệu hàng trăm triệu đô la trong năm 2007. Độc đáo nhất là các máy điện toán mới nhất của họ đã dùng Intel Chip để từ đó, họ có thể chạy Window XP hoặc Window Vista trên máy của Apple, nghĩa là mua một máy điện toán do Apple chế tạo, bạn có thể xài hai hệ thống điều hành khác nhau từ OS cho đến Window. Những người yêu chuộng xài PC Window, đã chuyển qua mua máy Apple Power Mac Intel, bán chạy nhất là các Note Book mang tên Mac Book hoặc Mac Book Pro, giá thành so với Sony vừa rẻ, vừa đẹp, lại xài cả hai hệ thống điều hành OS 10 và Window Vista cùng một máy.

    Apple đã tính một bài toán chính xác là đánh vào tâm lý của giới tiêu thụ, computer không chỉ dùng để viết bài, làm toán, ghi nhớ dữ kiện không thôi, mà còn phải dùng để xem movie, sửa đổi hình ảnh, nghe nhạc v.v… đánh mạnh vào nhu cầu thích giải trí qua hình ảnh, và âm nhạc. Ngày nay, chúng ta thấy chỉ với iPod hoặc iPhone, bạn có thể download nhạc từ iTunes với giá 99 cents một bài hát, hoặc mua xinê phim ảnh trên iTunes bỏ vào iPhone hoặc iDVD và xem bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào.

    View attachment 1445
    iPhone, công nghiệp thông tin và giải trí nổi tiếng hiện nay

    Window Microsoft đâu thể chịu thua, họ nhập cuộc bằng Xbox 360 lừng danh với những game làm say mê lòng người, ta có thể chơi Game trên mạng internet khắp thế giới khi bạn chỉ ngồi ở nhà mà không cần phải có bạn bè đến chơi game với nhau tại nhà. Nhận thấy âm nhạc qua công nghệ điện toán được Apple khai thác triệt để, và thành công mỹ mãn. Bắt chước iPod, Microsoft đã hướng về âm nhạc giải trí bằng cách cho ra máy nghe nhạc bỏ túi gọi là Zune, nhưng họ không thành công lắm với sản phẩm này, vì sinh sau đẻ muộn, hơn nữa trâu chậm uống nước đục, iPod của Apple đã thống lĩnh thị trường từ lâu ở lãnh vực này với hàng triệu ca khúc âm nhạc được bán qua mạng giá 99 cent với nhu liệu do Apple chế tạo mang tên iTunes. Dù thế nào đi nữa, công ty Apple đã mưu sinh thoát hiểm trước đợt Window và PC ào ạt ở năm 2000, vì sao Apple tồn tại và vươn lên mạnh mẽ như hôm nay?

    Có thể cho một nhận định rằng: ÂM NHẠC ĐÃ CỨU SỐNG CÔNG TY APPLE

    Giới làm điện ảnh cũng rất chuộng Apple, họ dùng nhu liệu Final Cut Pro do Apple chế tạo để cắt ráp phim, dùng Logic để thu âm, làm hòa âm, dùng Aperture để sửa hình ảnh sau khi chụp. Ngay cả khi bạn mua máy điện toán của Apple bạn cũng được gài sẵn nhu liệu Garage Band, dùng để chơi nhạc theo dạng tài tử.

    Một trong những công ty lớn chế tạo nhu liệu cũng như vật liệu là Avid, có đại bản doanh đóng tại San Jose California, công ty con của họ là Digidesign chuyên sản xuất nhu liệu và vật liệu. Một trong những sản phẩm lừng danh của họ là ProTools. Có thể nói ProTools có mặt hầu hết trong các phòng thu âm của Hoa Kỳ và thế giới. Đó là một nhu liệu vận hành trên hệ thống điều hành OS X và Window XP , có chức năng thu âm (recording), edit (cắt ráp), thanh lọc (mixing), hoàn chỉnh (mastering). Nhu liệu này rất tuyệt vời. Để các bạn có thể hình dung như thế nào, ta hãy ví dụ là mình nghe âm thanh, chứ chẳng ai có thể thấy âm thanh. Công ty Digidesign đã cho chúng ta thấy dạng của âm thanh qua làn sóng ghi lại và hiện ra hình gọi là Audio Format trong nhu liệu của ProTools,
    điểm độc đáo là họ chế tạo Audio Interface, một dụng cụ để chuyển tải âm thanh từ nhu liệu ghi lại chạy qua Audio Interface rồi vào Mixing Board qua hai cái loa (Monitor) để chúng ta nghe được phần âm thanh hoàn toàn bằng Digital.

    View attachment 1444
    Pro Tools Audio Interface bên trong chứa nhiều thẻ Audio (phòng thu CDA)

    Để các bạn có thể dễ hiểu, ta hãy hình dung, tiếng hát của một ca sĩ, thâu qua Microphone, âm thanh tiếng hát sẽ chạy qua Microphone rồi vào Mixing Board, trong mixing board có phần micpreamp (lọc tiếng) có Compress (nén) có EQ (điều chỉnh) để làm cho tiếng hát hay hơn và được lưu giữ lại vào hard drive dĩa cứng bằng vào nhu liệu ProTools. Các phần kỹ thuật này, nhất nhất đều dùng máy điện toán của Apple chế tạo với hệ thống điều hành OS và Platform của Mac.

    Hiện nay theo nhu cầu, đã có Window XP dùng được với ProTools, nhưng giới biết xài vẫn chung thủy với Apple. Lý do họ tin tưởng Apple là một công ty thấu hiểu nhu cầu của giới tiêu dùng trong kỹ thuật cao, khi họ vừa chế tạo nhu liệu (software) vừa chế tạo vật liệu (hardware).

    View attachment 1448
    TDM Plug-in nhu liệu dùng để chỉnh giọng hát hoặc nhạc cụ bị “phô” trở thành chính xác chạy trong ProTools Digidesign

    Nhu liệu ProTools không chỉ dừng lại ở phần thu âm không thôi, mà còn khai triển dùng các con Chip điện tử để nối kết “thành phần thứ ba” gọi là TDM plug-in. Phần Plug-in ta tạm dịch là gắn vào hay kết vào. Trước đây, khi phần ghi âm chưa dùng toàn bộ “digital”, ta dùng “analog”. Với digital tử số kỹ thuật cao cho phép ta gắn vào plug-in nhu liệu. Ví dụ nếu phải mua vật dụng hardware để làm tiếng vang echo hoặc reverb như sản phẩm Lexicon 960 sẽ chi phí vào khoảng 15 ngàn mỹ kim, nhưng với phần Plug-in Lexicon 960 vào khoảng 2 đến 3000 mỹ kim. Khả năng sẽ như nhau vì phần nhu liệu của Lexicon 960 hardware hay Lexicon 960 software giống nhau. Lý do TDM Plug-in chạy trên Chip, là bộ nhớ vận hành trong các thẻ gắn bên trong máy điện toán của bạn. Được digidesign cho mang tên là ProTools Card.

    View attachment 1446
    Lexicon Digital Reverb, số 1 của kỹ nghệ thu thanh

    Nếu phải giải thích cặn kẽ thì thiết nghĩ phải có một bài viết khác chuyên môn, tôi chỉ đưa một ví dụ để thấy rằng, với kỹ thuật hiện nay ngày càng tăng cao, người ta đang tìm cách làm âm nhạc hay hơn, mới hơn, chính xác hơn. Ví dụ cách đây 20 hoặc 30 năm khi thâu âm vào băng nhựa, muốn cắt ráp phải dùng đến dao lam để rạch một đường trên băng nhựa, rồi dán lại với nhau. Công việc cắt ráp này rất phức tạp và thiếu chính xác, vì nếu cắt sai, cắt thiếu là coi như phải…thâu âm lại. Ngày nay, không còn phải dùng dao lam nữa, với Audio format hiện trên khung ảnh, ta chỉ hightlight (chọn phần muốn cắt) và nhấn nút delete là xong. Nếu lỡ tay cắt sai, chỉ cần nhấn nút Control Z tìm lại trên phím là ta lấy lại ngay.


    Âm thanh nhu liệu (Sound Software của Spectrasonics)

    Ngay cả những âm thanh cũng hoàn toàn bằng nhu liệu, không còn cần dùng đến vật liệu nữa. Ví dụ hãng Spectrasonics cho ra đời nhu liệu tiếng bass, nhu liệu tiếng string, nhu liệu tiếng trống (drums), bên cạnh đó có nhiều hãng theo nhu cầu thị trường, cũng đã cho ra đời các sản phẩm rất tốt và độ chính xác như Motu, một công ty cho ra đời Match 5 lừng danh, rồi ngay cả thanh âm của dàn nhạc giao hưởng cũng ra đời với nhu liệu của hãng EastWest. Từ đó, rất nhiều công ty viết nhu liệu nhảy vào nhập cuộc, khiến cho giới tiêu dùng rộn rã vui mừng, vì giá thành ngày càng hạ thấp, mà thành phẩm và chất lượng lại cao.


    Âm thanh nhu liệu string của Spectrasonics

    Giới viết nhạc cũng có nhu liệu viết nhạc như Finale, Notation là những công ty viết về nhu liệu. Phần viết hòa âm đã có nhiều sample, là những mẫu âm thanh trung thực dựa theo tiếng thực của nhạc cụ để ghi vào âm bản. Ví dụ ta nghe tiếng sáo của James Galway, công ty Motion phải mời nhạc sĩ này đến để thổi các mẫu, thâu lại cho vào Sample, tương tự như các mẫu tự 24 chữ cái ta dùng đánh máy ra bài viết vậy. Các nốt nhạc Đồ, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si là C, D, E, F, G, A, B được các nhà làm hòa âm dùng keyboard controller (như bàn phím piano) gõ lại qua âm bản thanh âm Sample Cell để thành các bản nhạc đệm cho ca sĩ, hoặc các bản nhạc không lời, ta gọi là nhạc hòa tấu. Với kỹ thuật cao hiện nay, khi ta nghe nhạc cứ tưởng là một đại ban, nhưng thực ra chỉ có một nhạc sĩ đánh hết, ta gọi là Sequencer.


    Tube Microphone TML 149 của Neumann rất lừng danh

    Alesis, sản phẩm đầu tiên gọi là ADAT (chữ tắt của Alesis Digital Audio Tape) dạng Video tape, bán rất chạy vào những năm 1995 đến năm 2000 thì mất dạng vì thua hard disk recording.

    Solid State Logic Console Mixing Board lừng danh (giá lên đến trên nửa triệu đô la)

    Khi tôi theo học recording tại Full Sail (Orlando, Florida) vào năm 1996, lúc bấy giờ digital (tử số) còn phôi thai chưa thịnh hành và vững mạnh như bây giờ. Lớp học đã có chủ đề về cuộc tranh luận “digital VS. analog”, gọi là trận đấu giữa hai thái cực digital và analog. Đa phần các kỹ sư âm thanh có tuổi nghề cao, vẫn còn yêu mến trạng thái Analog ghi âm qua băng nhựa. Cả những Mixing Board như Solid State Logic (SSL) lên đến hằng triệu đô la và Studer băng nhựa là những Analog thống trị lãnh vực thâu âm bao nhiêu thập niên. Và lý do tồn tại của analog, vì cho rằng âm thanh trung thực, nồng ấm. Lúc ấy, người ta cho rằng, rồi đây Hard Disk sẽ thay thế các băng nhựa, vì digital là dạng tử số, được điều hành và kiểm soát bởi máy điện toán, cho nên khi chứa vào hard disk, ta có thể chọn để đến phần đầu, phần giữa hoặc phần cuối bất cứ lúc nào, thay vì băng nhựa phải nhấn nút quay một vòng chạy đến chỗ ta muốn, vừa lâu, vừa thiếu chính xác. Hơn nữa dạng âm thanh tử số digital trong vắt, như thủy tinh, như pha lê. Thời phôi thai của digital, đa phần giới ghi âm làm nhạc còn hoài nghi e ngại. Có thể nói rằng, Alesis là công ty đầu tiên tung ra băng nhựa dạng digital VHS đã bán hằng trăm ngàn máy. Sau khi digidesign tung ra Pro Tools với phần chứa là hard disk, các máy của Alesis từ từ cáo chung và trở thành lỗi thời không còn ai dùng nữa.


    Tube Manley và Tube Tech tại phòng thu âm CDA

    Để thăng bằng lại dạng tử số digital, các công ty ứng dụng phần bóng đèn, ta gọi là tube, các hard ware dụng cụ về âm nhạc nổi tiếng với Tube bóng đèn có thể kể tên như: Tube Tech nổi tiếng của Đan Mạch, Manley của Mỹ, là những công ty chế tạo các sản phẩm Tube lừng danh. Tube làm ấm các thanh âm của digital, hay nói một cách khác, làm thăng bằng âm thanh, vì người ta cho rằng digital làm âm thanh trong vắt quá, mỏng quá, cần làm ấm lại bằng các máy có dạng bóng đèn. Một cách dễ hiểu là khi âm thanh thâu qua dạng digital chứa vào hard disk, chạy qua các máy có bóng đèn Tube, là ta có một âm thanh hoàn chỉnh.


    Manley, sản phẩm lừng danh của Hoa Kỳ về Tube (ảnh từ phòng thu âm CDA, Orlando, Florida)

    Hiện nay, dĩa CD nghe nhạc của ta tiêu chuẩn là 16 bit và 44.1 khz. Nhưng khả năng của Pro Tools có thể đưa dạng âm thanh lên đến 24 bit 196 khz và High Defination ta thường nghe là HD. Ví dụ màn ảnh truyền hình nếu hình ảnh rõ, sắc sảo vì độ mịn nhỏ và cao ta gọi là HD. Âm nhạc cũng thế. Ta gọi là sound HD. Vì tính cách hạn chế của CD do các công ty tài phiệt thao túng, nên hiện nay, CD chưa thể được thay thế và HD chưa thể làm một cuộc cách mạng thế chỗ của CD (Compact Disc). Dù rằng có một lúc gần đây, một số máy và dĩa HDCD ra đời, vẫn còn bị hạn chế vì giá cả cao, các dĩa nhạc dạng HDCD còn ít, do đó, HDCD đã chết non.

    Với kỹ thuật hiện đại ngày càng tiên tiến và nâng cao các sản phẩm từ nhu liệu đến vật liệu. Nhu cầu thưởng ngoạn âm nhạc ngày càng cao. Bây giờ nếu ta nghe nhạc, một bài nhạc hay chưa thể toàn vẹn nếu thiếu vắng hòa âm hay và âm thanh tuyệt hảo.

    Các bạn có biết không? Cầm trên tay một dĩa nhạc, một dĩa DVD ca nhạc của các trung tâm, của các nhạc sĩ là biết bao công trình tim óc. Nó hình thành từ những cơ bản của kỹ thuật thâu âm, thâu hình. Một ca khúc trải qua bao nhiêu giai đoạn, từ sáng tác trên trang giấy, đến phần hòa âm, phần phối khí, thâu âm, cắt ráp, hoàn chỉnh và biến dạng High Difination (HD) để chứa vào dĩa CD hay dĩa DVD gửi đến chúng ta. Nó không đơn giản như ta tưởng. Vì nghệ thuật không thể đơn giản, mà nghệ thuật hoàn hảo là sự phối hợp của cả một quá trình từ tài chánh đến khả năng của nhiều bàn tay chung sức làm nên.

    Âm nhạc qua kỹ thuật hiện đại đã cho chúng ta thưởng thức những gì tốt đẹp nhất. Nhưng cũng chính kỹ thuật hiện đại, đã là con dao hai lưỡi. Mặt tốt là nâng cao sản phẩm có chất lượng. Nhưng mặt xấu nhất cũng từ đó mà ra. Đó là các tay lái buôn bất chính có cơ hội thủ đắc các sản phẩm giả mạo, copy vô tội vạ các dĩa CD và các dĩa DVD bán với giá rẻ mạt để khiến cho các trung tâm sản xuất băng dĩa nhạc lo lắng, tìm cách chận đứng trong tình trạng tuyệt vọng…


    Orlando, Florida
    Châu Đình An