“Một Kẻ Nằm, Kẻ Đứng, Xót Xa Không?” – Trần Tuấn

“Một Kẻ Nằm, Kẻ Đứng, Xót Xa Không?” – Trần Tuấn

Thơ của một người lính “bên thua cuộc” vừa nằm xuống|Facebook bạn bè loan tin nhà thơ Nguyễn Dương Quang vừa qua đời tại Đà Lạt. Lên mạng tìm đọc về ông, chợt thấy bao điều nao lòng. “Tôi không có lòng thù hận con người, tôi không thích chiến tranh. Nhưng, tôi đã sống trọn vẹn với chiến tranh, đến 18 giờ chiều 29/4/1975, tại Bãi Sau Vũng Tàu…”(trích bài Nguyễn Dương Quang viết cho Thư Quán Bản Thảo số 62 – Tháng 12/2014). Đến buổi trưa hôm sau ngày 30-4-1975, người sĩ quan VNCH Nguyễn Dương Quang cùng đồng đội ném hết súng đạn xuống biển, ngậm ngùi chia tay nhau, tìm phương tiện về quê. “Sống trọn vẹn với chiến tranh” cùng ông, là những tháng năm dài cải tạo sau đó, rồi vềlại chốn rừng núi Dran Đà Lạt quê nhà cuốc cày mưa nắng mưu sinh. Để rồi thật trùng hợp, chiều tối qua, cũng đúng vào khoảng 18 giờ ngày 29/4/2020 của 45 năm sau, người lính-thi sĩ ấy lặng lẽ rời cõi trần gian. Cái tên Nguyễn Dương Quang không hiểu sao ít được nhắc đến(?), nhưng giờ đây, ngày 30/4 này, lần đầu tiên được đọc những bài thơ viết trong rừng núi chiến tranh của ông, tôi cho rằng đây là những thi phẩm hoàn toàn xứng đáng được nhắc trên trang đầu tiên về thi ca chiến tranh Việt Nam. Giữa rừng núi, chàng sĩ quan 25 tuổi chập chờn quanh cái chết không biết gieo xuống mình lúc nào:

Sáng nay ta đốt lửa trên đồi lửa soita nhìn ta sống sót lòng mặc áo sương nên lòng quá lạnh mắt mở từng đêm nên mắt quá sâu” (Lửa Trên Đồi, 1970)

Nhưng thật kỳ lạ, người lính trận ấy lòng vẫn không hận thù “Hình như cây súng con lạ lắm sao nó run lên khi đạn lên nòng tâm hồn nó như tâm hồn con vậy một kẻ nằm, kẻ đứng, xót xa không?” (Đêm Cuối Năm Viết Cho Má, 1969) “Một kẻ nằm, kẻ đứng xót xa không”–với tôi, đây là câu thơ hay bậc nhất về chiến tranh Việt Nam. Còn đây là tâm trạng của một/những đứa con Việt nằm phục kích chờ bắn giết nhau: “Dù đợi người qua trên lối chết lạ sao ta thấy rất bâng khuâng có rất nhiều điều thật khó nói đêm sơ giao sẽ chỉ một lần. Cỏ ơi, có thấy ai trên đồi vẫn thường vác hận thù đi xuống? Mà sao ta thấy cỏ không vui cỏ lạnh lùng hơn là sương mỏng Đồng lúa ơi, sao đồng lúa gầy lúa buồn không trong mùa gặt muộn? Chim đã ngủ một trời nào khác và gió rồi cũng chẳng thấy bay. Cỏ biết không, ta không lòng thù hận lũ chúng ta một thuở thế thôi ngày mai cỏ sẽ thành đồng lúa cỏ sẽ thấy người nắm tay người. Lúa có nghĩ rằng ngày mai sẽ khác? Súng sẽ dùng để đúc lưỡi cày mỗi ba trăng lúa vàng tròn hạt chim sẽ ca và gió thổi lúa say”(Đêm Kích Dưới Chân Đồi Pá, 1970) “Bên thắng cuộc” và “bên thua cuộc”, hãy cùng đọc lại những dòng thơ này. Và này nữa “Lúc nào ta cũng nghĩ một ngày. Bỏ súng về ôm những gốc cây. Tìm hốt hết thịt xương đồng loại. Ôm thật đầy trên những cánh tay” (Trong Đêm Mưa Tiền Đồn, 1970)

Mời đọc hai bài thơ của Nguyễn Dương Quang

ĐÊM CUỐI NĂM VIẾT CHO MÁ

đêm nay con ngồi một nơi rất xa má đếm tuổi con bằng nước mắt má đong trong đêm thoảng giọng hiền má gọi con vừa nghe, muốn khóc, rất bâng khuâng ở làng này không ai đốt pháo đêm thật buồn như bước đông đi con còn có ít giờ hưu chiến biết đâu chừng, thôi, nghĩ làm chi mấy năm nay con không có Tết hình như năm chỉ có ba mùa con không buồn xuân chê đời lính buồn xa má như trời mưa từ xa má con làm con nhiều mẹ lúc nào cũng vui lúc nào cũng buồn có kẻ vui luôn, người buồn mãi mình con của mácười rưng rưng con nghe những dòng sông kể chuyện biển xa năm họp mặt một lần chuyện những xác cầu xác người chìm nổi chuyện đồng loại như là phù vân hình như cây súng con lạ lắm sao nó run lên khi đạn lên nòng tâm hồn nó như tâm hồn con vậy một kẻ nằm, kẻ đứng, xót xa không? Trước mặt con: Những ngọn đồi cát máu đêm thì thầm cùng những nấm xương ôi, trái tim con mãi tôn thờ má đã dạy con hai tiếng yêu thương từ má lòng bàn tay dìu dắt con bơ vơ giữa cuộc phù sinh dòng nước nào xa nguồn mà không đục sợ một mai con lạc dấu chân mình thôi, má ngủ đêm nay ngon giấc con ngồi đưa chiếc võng rách quê nhà đạn vòng cầu đừng đi trong đêm tối lệ sẽ đầy giấc má nhớ con xa.

TÓM TẮT NHỮNG THÁNG TƯ TRONG ĐỜI

Tháng Tư, nắng như ngàn núi lửa hồn ta, chừng cũng đổ mồ hôi mồ hôi pha máu và nước mắt trên cánh đồng ký ức một đời. Tháng Tư, sách vở buồn da diết phượng bắt đầu nghiêng nhuộm sân trường. Tháng Tư, cắn bút dòng lưu niệm thương mà đâu dám nói là thương…Tháng Tư, đêm le lưỡi liếm lá mật khu khô khốc, cạn bidon. Tháng Tư, bầy chốt qua sông vắng chủ nghĩa nào cũng có súng gươm…Tháng Tư, rời rã tên thua trận quăng súng xuống gành biển, trắng tay tháng Tư ‘cải tạo’, nhìn người thắng cũng cười thôi! đời ta không may…

Share this post