Mỹ Tiên Quyết Hay Không – Vi Anh

Từ Tổng Thống Trump, Phó Tổng Thống Pence, Ngoại Trưởng Mỹ Tillerson, Bộ Trưởng Quốc Phòng Mattis của Mỹ vị nào cũng tuyên bố mở cánh cửa đàm phán với Cộng Sản Bắc Hàn để tỏ thiện ý hiếu hoà. Nhưng với một mệnh đề phụ, câu thòng quan trọng hơn mệnh đề chánh, đó là điều kiện tiên quyết Mỹ đòi hỏi Cộng Sản Bắc Hàn phải từ bỏ chương trinh nguyên tử. Trong khi Cộng Sản Bắc Hàn coi chương trình hoả tiễn nguyên tử là điều kiện thiết yếu, tiên quyết trở thành một quốc gia nguyên tử, lý do tồn tại, đáng nể của mình. Thành ra dư luận cho rằng qua ván bài chánh trị ngoại giao Thế Vận Hội của Cộng Sản Bắc Hàn thúc đẩy Nam Hàn bàn bạc, vận động Mỹ đối thoại với Cộng Sản Bắc Hàn không điều kiện tiên quyết nào cả, như hãng tin Reuters suy đoán có khả năng Washington đối thoại với Bình Nhưỡng vô điều kiện, là điều đáng phân tích xem sao.

Thế Vận Hội Mùa Đông Pyeongchang 2018 hôm 09/02/2018 chính thức khai mạc. Qua đòn ngoại giao Thế Vận Hội, qua chiến dịch tuyên truyền hoà giải hai miền của Cộng Sản Bắc Hàn, cho thấy chánh quyền của Tổng Thống Nam Hàn Moon Jae In có vẻ chao đảo. Nhưng thời sự và sự kiện của diễn tiến cho thấy chánh quyền Mỹ vẫn nhứt quyết một điều. Đó là Kim Jong Un của Cộng Sản Bắc Hàn phải trước nhứt từ bỏ chương trình hoả tiễn và đầu đạn rồi muốn đàm phán, hoà giải gì sẽ tính sau. Báo Mỹ The Washington Post (đăng tải ngày 11/02/2018), cho biết phó tổng thống Mỹ thông báo, tại Nam Hàn, ông đã có nhiều cuộc trao đổi với Tổng Thống Moon Jae In, và hai bên đã tìm được một số điểm đồng thuận để thu hẹp bất đồng với Seoul trong hồ sơ Bắc Hàn. Phó Tổng Thống Pence khẳng định Washington sẵn sàng «thảo luận» trực tiếp với Bắc Hàn, theo gợi ý của tổng thống Nam Hàn, cùng lúc với việc «duy trì tối đa» các áp lực trừng phạt. Nhưng Ngoại Trưởng Tillerson ngày 12/02, tỏ ra rất dè dặt, trái ngược với thái độ có phần cởi mở của ông Pence. Lãnh đạo ngoại giao Mỹ lần này cho rằng hiện tại còn «quá sớm» để nói chuyện trực tiếp với Bình Nhưỡng. Đẩy trái bóng về phía Bắc Hàn, ngoại trưởng Mỹ bình luận là chính quyền Bình Nhưỡng hiểu rõ, để đàm phán «thực chất», họ tự biết cần phải làm gì.

Tin trên của báo The Washington Post là nghị luận của tờ báo nhiều hơn là tin tức, không giống với thái độ và lời nói của Phó Tổng Thống Mỹ Mike Pence. Thấy rõ phó tổng thống Mỹ không hài lòng về sự hiện diện của em gái Kim Jong Un tại Thế Vận Hội, thấy rõ trong lễ khai mạc Thế Vận Hội Pyeongchang 2018. Nam Hàn sắp xếp cho đệ nhứt tiểu muội Bắc Hàn, người có quyền thế sau Anh là Kim Jong Un và chủ tịch Quốc Hội đảng Cộng Sản cử dân bầu chỉ có tính nghi thức thôi, chớ không có thực quyền. Phó Tổng Thống Pence không quay mặt hay liếc nhìn hai nhân vật đại diện cho Cộng Sản Băc Hàn trong buổi lễ khai mạc. Phó Tổng Thống Pence cũng không đứng dậy chào quốc kỳ thống nhứt Đại Hàn và cũng không tham dự buổi tiệc do Tổng Thống Moon Jae In Kim mời các nguyên thủ quốc gia để khoản đãi. Phải nói Tổng Thống Trump cử Phó Tổng Thống Pence người rất già dặn, nhiều kinh nghiệm ngoại giao rành rẽ nghi thức, thật đúng người đúng chỗ, xứng đáng là một phó tổng thống kiêm nhiệm chủ tịch Thượng Viện Hoa kỳ. Ô. Pence đã thể hiện công khai và minh bạch đối với kẻ thù của nước Mỹ. Ông nhấn mạnh rõ ràng là mục tiêu của Mỹ các nước đồng minh trong khu vực vẫn là cô lập Bắc Hàn. Hôm thứ Bảy 10- 2, trên đường bay về Mỹ, trong máy bay Air Force 2, ông Pence đã nhắc lại, nói với phái đoàn báo chí rằng mục tiêu của Mỹ vẫn là buộc chế độ Kim Jong Un từ bỏ chương trình phát triển nguyên tử và tên lửa đạn đạo, thông qua hàng loạt biện pháp trừng phạt của cộng đồng quốc tế. Trong một thông điệp trên Twitter, ông khẳng định lại quan điểm hoài nghi của chính quyền Mỹ về các cử chỉ hòa giải gần đây của Bắc Hàn. Và phó tổng thống Mỹ đặc biệt muốn Tokyo và Séoul theo đường hướng của Mỹ.

Còn về phái đoàn của Cộng Sản Bắc Hàn, em gái của Kim Jong Un cũng cố gắng hành động tuyên truyền, dân vận dân chúng Nam Hàn ở phía Nam. Em gái của Kim Jong Un trao lá thơ viết tay của Anh mình mời Tổng Thống Moon Jae In tới thăm Bình Nhưỡng. Nếu thực sự Tổng Thống Moon công du Cộng Sản Bắc Hàn, chắc Mỹ có thể vì lý do ngoại giao, tôn trọng chủ quyền của một quốc gia đồng minh có lẽ “bằng mặt” nhưng sẽ không “bằng lòng” với Tổng Thống Moon. Thế nào cũng có phản ứng ngầm, hành động che dấu với một chánh quyền tự tiện trở cờ, phản bạn.

Nhưng thực tế trong cuộc gặp gỡ giữa Phó Tổng Thống Pence và Tổng Thống Moon hai vị không nhắc đến vấn đề tế nhị và nhậy cảm, khó nói, khó đồng thuận này. Và chính Tổng Thống Moon cũng hơn một lần tuyên bố Bắc Hàn nên đàm phán với Mỹ nữa.

Đối với Nam Hàn, Tổng Thống Nam Hàn Moon Jae-In muốn đem đến cho thế giới hình ảnh “Thế Vận Hòa Bình”. Cộng Sản Bắc Hàn thì khác, Kim Jong Un lại ‘chánh trị hoá’ Thế Vận Hội này. Y dời ngày diễn binh lâu nay vào một ngày trước lễ khai mạc Thế Vận Hội để chứng tỏ là một chế độ hùng mạnh có hoả tiễn và nguyên tử. Bình Nhưỡng phô trương hoả tiễn mừng 70 năm ngày thành lập Quân Đội Nhân Dân thay vì ngày 25/04, ngày thành lập Quân Đội Cách Mạng Nhân Dân năm 1932. Một cuộc diễn binh mà Washington xem đấy như là một hình thức biểu dương sức mạnh hiếu chiến của Cộng Sản Bắc Hàn.

Kim Jong un cho phái đoàn tiền trạm qua trước xem xét, Nam Hàn theo dõi đầy hứng thú. Y cho phái đoàn các vận động viên Bắc Hàn được đón tiếp nồng nhiệt tại Làng Thế Vận Gangneung. Y cho hai nhân vật lãnh đạo cao cấp của Bắc Hàn: Kim Yo Jong, em gái út của lãnh đạo Kim Jong Un và ông Kim Yong Nam, chủ tịch Quốc Hội Bắc Hàn, một chức hữu danh vô thực trong chế độ Cộng Sản để Tổng Thống Moon Jae In thứ Bảy 10/02 tiếp đón tại Nhà Xanh Phủ Tổng Thống, điều chưa từng có trong lịch sử hai miền kể từ thời cố lãnh tụ Kim Nhật Thành.

Cộng Sản Bắc Hàn sắp xếp để cô trao mật thư cho Tổng Thống Nam Hàn Moon. Lời mời cá nhân của ông Kim được truyền đạt bởi người em gái của ông, Kim Yo Jong, trong cuộc hội đàm và một bữa trưa mà ông Moon khoảng đãi tại Nhà Xanh của tổng thống ở Seoul. Ông Kim Jong Un muốn gặp ông Moon “trong tương lai gần” và muốn ông đến thăm Bắc Hàn “sớm nhất có thể,” em gái của ông Kim nói với ông Moon. Ông Moon đáp lại rằng “hãy tạo môi trường để điều đó có thể xảy ra”. Tuy nhiên triển vọng đàm phán hai chiều giữa hai miền Đai Hàn có thể không được Mỹ hoan nghênh.

Washington đã và vẫn theo đuổi một chiến lược gây áp lực tối đa lên Cộng Sản Bắc Hàn, áp dụng các trừng phạt cứng rắn nhứt hồi đó tới giờ. “Tôi rất tin tưởng, và Tổng Thống Trump cũng tin tưởng, rằng Tổng Thống Moon sẽ tiếp tục đứng vững với chúng tôi trong chiến dịch áp lực tối đa của chúng tôi”, ông Pence nói với đài NBC trong một cuộc phỏng vấn hôm thứ Sáu, nói thêm rằng tất cả các lựa chọn đều được để ngỏ để ứng phó với cuộc khủng hoảng. “Đừng lầm tưởng, Hoa Kỳ có các lựa chọn quân sự khả thi để đối phó với một mối đe dọa nguyên tử từ Bắc Hàn, nhưng chúng tôi hy vọng một con đường tốt hơn”.

Vi Anh

Share this post