Ngược Đãi Hà Hiếp Người Già (Elder Abuse) – lltran

Ngược Đãi Hà Hiếp Người Già (Elder Abuse) – lltran

(TVVN.OR) Cư dân thế giới nhất là những người sinh sống tại các quốc gia giàu có sống lâu hơn, tuổi thọ gia tăng dù thân thể có phần yếu kém. Theo tài liệu của trung tâm nghiên cứu National Center for Elder Abuse (NCEB), trực thuộc bộ Y Tế Quốc Gia, của chính phủ liên bang Hoa Kỳ, số người ‘già’ (từ 65 tuổi trở lên) mỗi ngày một đông, dó đó các dịch vụ chăm sóc trở nên cần thiết nhất là những người cao tuổi không còn khỏe mạnh và có thể tự chăm sóc.

Dựa trên các dữ liệu của Nha Kiểm Kê Dân Số (the US Census Bureau), các chuyên gia dự đoán rằng đến năm 2050, số người trong tuổi 65+ sẽ lên đến 84 triệu người; số người trong tuổi 85+ sẽ lên đến 18 triệu người. Phụ nữ trong tuổi già sẽ đông đảo hơn nam phái với tỷ lệ 10/8 trong tuổi 60; 10/4 trong tuổi 90.

Càng trọng tuổi, thân thể càng yếu kém, sức mạnh của bắp thịt giảm sút nên người già đi đứng bớt vững chãi, khó làm các công việc nặng nhọc; đôi khi ngay cả những việt lặt vặt vệ sinh cá nhân như tắm rửa, đánh răng rửa mặt cũng trở nên khó khăn vì khớp xương đơ cứng, tay chân lọng cọng. Trí nhớ và khả năng suy xét, tính toán cũng giảm sút theo thời gian. Do đó người già cần sự phụ giúp từ người chung quanh và họ mất dần sự độc lập, dễ bị hà hiếp ngược đãi.

Ngược đãi hà hiếp người già, tạm dịch từ chữ “Elder abuse” trong Anh ngữ; bao gồm mọi hành động gây thiệt hại cho người [trong tuổi] già. “Tuổi già” là những người tuổi 65 trở lên. Sự thiệt hại có thể dưới nhiều dạng thức, tinh thần, thể xác, vật chất như tiền bạc, nhà cửa.

Theo bài tường trình từ cuộc nghiên cứu năm 2010 do Tiến Sĩ R. Acierno khởi xướng, việc sang đoạt tài sản được trình báo nhiều nhất trong các hành động ngược đãi người già, kế đến là việc bỏ bê, hành hạ tinh thần, hành hung đánh đập và lạm dụng tính dục.
Khoảng 10% người già bị ngược đãi; họ than phiền cùng thân nhân, bạn bè nhưng rất ít người trình báo với cảnh sát (ước lượng là 4%).
Những yếu tố nào dẫn đến việc ngược đãi người già?

. Những người sống đơn độc, ít người thân thuộc chung quanh dễ bị hà hiếp.
. Lãng trí, lẫn cũng khiến người già dễ bị ngược đãi, hà hiếp; 50% các vị cao tuổi đã lẫn chịu hà hiếp ngược . đãi.
. Những người đã từng chịu hà hiếp, nạn nhân của bạo hành trong gia đình dễ bị ngược đãi trong tuổi già so với những người khác.
. Những người bệnh hoạn, yếu đuối dễ bị hà hiếp trong tuổi già so với người khỏe mạnh.
. Phụ nữ trọng tuổi dễ bị hà hiếp hơn so với nam giới đồng tuổi.
. Sống chung trong một nóc gia với nhiều người khác ngoài người phối ngẫu dễ bị bị hà hiếp, nhất là việc bị sang đoạt tài sản.
. Sống trong cảnh nghèo khó khiến người già dễ bị ngược đãi.

Ngoài ra, việc sang đoạt tài sản của người già dễ xảy trong các trường hợp như sau:

Không sử dụng các chương trình trợ giúp xã hội (social services)
Cần trợ giúp trong sinh hoạt hàng ngày (tắm rửa, thay quần áo, cho ăn uống…)
Bệnh hoạn, đau ốm triền miên
Không có người phối ngẫu, đơn độc
Người da màu

(​Còn tiếp)

Share this post

2 thoughts on “Ngược Đãi Hà Hiếp Người Già (Elder Abuse) – lltran

  1. Ngược đãi hà hiếp người già (Elder Abuse) – tiếp theo

    Dấu hiệu của sự ngược đãi, hà hiếp bao gồm nhiều dữ kiện như vết bầm tím trên thân thể, gãy xương hoặc sự thay đổi trong cách xử sự, giao tiếp… Tuy nhiên các vết bầm tím, gãy xương cũng có thể vì té ngã. Do đó, người quan sát cần tìm hiểu kỹ lưỡng và kết nối nhiều dữ kiện với nhau để có thể kết luận là việc ngược đãi có xảy ra hay không. Dấu hiệu của sự ngược đãi, hà hiếp có thể bao gồm những dữ kiện sau:

    Dấu hiệu trên thân thể:

    • Gãy xương, trặc khớp xương
    • Vết phỏng trên da từ cháy thuốc lá, lò nướng, nước sôi
    • Trầy xước trên mình mẩy, tay chân như đã bị trói.
    • Bị nội thương gây đau đớn; tiết giảm các công năng như bí tiểu, khó nuốt thức ăn, xuất huyết từ hậu môn, ống dẫn nước tiểu…
    • Bầm tím, nhất là các vết bầm tím hiếm khi xảy ra vì tai nạn:
      • Vết bầm tím trên cả hai cánh tay (dấu hiệu của việc bị nắm chặt, bị lắc mạnh hoặc bị trói)
      • Vết bầm tím trên hai đùi non có thể là dấu hiệu của việc bị hãm hiếp
      • Vết bầm có dạng "cuộn tròn" trên tay chân có thể là dấu hiệu của việc bị trói.
      • Các vết bầm tím có màu sắc khác nhau có thể là dấu hiệu của việc bị hành hung qua một thời gian dài, vết bầm tím đổi màu, tím bầm là vết thương mới trong khi màu xanh xám là vết thương đã cũ.
      • Vết thương tự lành lặn qua thời gian có thể do không được chữa trị đúng mức như xương gãy [cũ[ không liền lạc vì không được bó bột, giải phẫu…
      • Vết trọc (mất tóc) trên đầu, mất răng trong miệng…

    Dấu hiệu trong cách xử sự, giao tiếp:

    • Nạn nhân không thể giải thích hoặc lời giải thích không hợp lý [đi đôi] với các vết thương trên thân thể
    • Thân nhân giải thích khác với lời giải thích của nạn nhân về các vết thương
    • Y sử ghi chép các vết thương tương tự xảy ra nhiều lần; vào bệnh viện nhiều lần vì tai nạn
    • Nạn nhân được đưa đến các bệnh viện khác nhau để tránh việc bác sĩ ghi nhận dấu hiệu "lặp lại" của sự hành hung nhiều lần.
    • Sự chậm trễ của việc đưa nạn nhân đi chữa trị sau khi bị thương

    Hãm hiếp hay lạm dụng tính dục (Sexual abuse) xảy ra với người trọng tuổi khi họ không còn khả năng quyết định hay cho phép các hành động về tính duc. Tội phạm thường là những kẻ làm công việc trợ giúp người già trong trung tâm an dưỡng, thân nhân hoặc cả các cụ già khác cùng sống tại trung tâm an dưỡng.
    Nạn nhân phần lớn là các cụ bà, đôi khi là các cụ ông; nhất là các cụ đã lẫn hoặc thân thể đã quá bạc nhược để chóng cự.

    Dấu hiệu của việc bị hãm hiếp hay lạm dụng tính dục khá phức tạp, như cách đối xử của nạn nhân với tội phạm (sợ hãi, trốn tránh…). Các dấu vết trên thân thể có thể bao gồm:

    • Đau đớn, chảy máu tại âm hộ hoặc hậu môn
    • Bầm tím tại âm hộ hay hai đùi non
    • Khó khăn trong việc đi đứng hoặc ngồi
    • Quần áo lót bị xé rách, có vệt máu
    • Nạn nhân bị bệnh hoa liễu

    Bạo hành trong gia đình (Domestic violence) xảy ra khi người chung sống dùng sức mạnh để điều khiển, kiểm soát bạn tình. Sự bạo hành có thể a) sớm xảy ra trong cuộc chung sống và tiếp diễn trong tuổi già; hoặc b) bắt đầu vào tuổi già. Trong trường hợp này, cuộc chung sống có thể không an vui từ thuở ban đầu nhưng người bạn tình trở nên hung hăng trong tuổi già và bạo hành xảy ra vì một hoặc nhiều lý do như hưu trí (tiền bạc thiếu hụt, thời giờ thừa thải), thương tật, vai trò trong gia đình bị đảo ngược, sự thay đổi về tình dục. Một số người lập gia đình / chung sống với bạn tình vào tuổi già và chịu cảnh bạo hành.

    Tội phạm thường là bạn tình, nam phái; một số nghiện rượu, nghiện ma túy. Phụ nữ cao tuổi thường là nạn nhân khi bị bạn tình, người phối ngẫu ngược đãi lúc còn trẻ cũng như vào tuổi già.
    Ngoài các dấu hiệu kể trên, sự bạo hành trong gia đình còn có thêm vài dữ kiện khác như thương tích xảy ra nhiều lần và sự trầm trọng mỗi ngày một gia tăng. Nạn nhân thường nhầm lẫn giữa các thương tích và hoàn cảnh chung quanh "tai nạn". Giau74 các "tai nạn" là một khoảng thời gian tương đối ít sóng gió (vì bạn tình ân hận đã nặng tay nhưng sau đó lại tiếp tục thói bạo hành mỗi khi lên cơn nóng giận).

    Hành hạ tâm thần (Psychological abuse) là một hình thức ngược đãi qua lời nói, cử chỉ hăm dọa; chửi mắng; bôi xấu kẻ khác. Nếp sống và văn hóa ảnh hưởng rất nhiều đến hình thức ngược đãi này. Điển hình là trong văn hóa Á Đông, nam nhân là gia trưởng, người phụ nữ chịu phục tòng. Khi bất hòa, cách xử sự của gia trưởng thường được xem là "đúng", người vợ phải hư hỏng mới bị chửi mắng, đánh đập…
    Nạn nhân thường là những người đơn độc không có thân nhân chung quanh trợ giúp. Họ lên ký, xuống ký mà không có nguyên nhân và thường bị cao huyết áp, mất ngủ. Nạn nhân cũng có thể bị cô lập, xa lánh, bỏ mặc… dẫn đến trầm cảm, lẫn lộn. Nạn nhân thường sợ hãi (che đầu, che mặt) khi tội phạm đến gần hoặc ngưng nói chuyện, im lặng và trốn lánh; đôi khi trở nên hung hăng như cắn cấu người chung quanh, mút ngón tay, lắc lư rung ghế… những dấu hiệu của chứng mất trí nhớ (dementia).

    (Còn tiếp)

  2. Ngược đãi hà hiếp người già (Elder Abuse) – Bài 3

    Sang đoạt tài sản hay xử dụng tài sản [của kẻ khác] một cách bất hợp pháp (Financial Abuse) bao gồm một số hành động như :

    • Lấy tiền bạc hay tài sản mà không được phép của chủ nhân
    • Giả mạo chữ ký
    • Dùng thủ đoạn, lừa gạt hay ép buộc chủ nhân sang tên nhà đất, di chúc hay trao quyền thừa hành (power of attorney)
    • Xử dụng tài sản mà không được phép của chủ nhân
    • Hứa hẹn giúp đỡ săn sóc suốt đời [nạn nhân] để đổi lấy tiền bạc, tài sản mà không giữ lời hứa.
    • Dụ dỗ, lừa gạt để lấy sự tin tưởng và thu góp tiền bạc của cải của nạn nhân
    • Dùng điện thoại, thư tín để lừa gạt, dụ dỗ nạn nhân gửi tiền. Điển hình là các vụ dối trá về "trúng số", nạn nhân gửi trước một số tiền công dịch vụ nhận tiền trúng số; nói dối để lấy số thẻ tín dụng và xử dụng trương mục của nạn nhân.

    Kẻ sang đoạt tài sản thường là thân nhân (con cái, cháu chắt và cả người phối ngẫu) của nạn nhân. Tội phạm có thể:

    • Nghiện rượu, ma túy, cờ bạc hay gặp khó khăn về tài chánh
    • Là người thừa kế, sẽ được hưởng di sản [khi nạn nhân qua đời] nên cho rằng trước sau chi tài sản cũng thuộc về họ nên cứ sử dụng, tiêu xài.
    • Lo lắng rằng người già sẽ bị bệnh tật và sẽ cần tiêu xài hết nên gia tài chẳng còn chi
    • Không ưa thích người già và cho rằng gia tài nọ thuộc về họ.
    • Không ưa thích những thân nhân khác và không muốn những người này chia gia tài với họ.

    Nói chung là kẻ sang đoạt tài sản của thân nhân già lão đưa ra các lập luận biện minh cho hành động phạm pháp, hết tình nghĩa của họ.

    Để thu góp của cải của người già một cách bất hợp pháp, tội phạm có thể dùng các hành động như:

    • Trình diễn vở kịch thương yêu, nói lời thương yêu với nạn nhân ("sweetheart scams")
    • Chọn việc làm liên quan đến việc chăm sóc người già (personal care attendants, counselors) để có cơ hội tiếp xúc, gần gũi nạn nhân
    • Nhận diện những người già dễ bị hà hiếp bằng cách đi quanh khu xóm, tìm kiếm nạn nhân , người sống đơn độc, già yếu hoặc đọc cáo phó tìm kiếm góa phụ
    • Di chuyển từ cộng đồng này sang cộng đồng khác để trón trách nhà chức trách (transient criminals)

    Tội phạm cũng có thể là người buôn bán, nhân viên của công ty cung cấp dịch vụ; khi tìm ra con mồi, họ có thể:

    • Tính tiền đắt hơn khi bán sản phẩm, tính lệ phí cao hơn khi cung cấp dịch vụ
    • Dối trá, lừa gạt thân chủ đã già yếu
    • Lạm dụng sự tin tưởng để hà hiếp ép buộc nạn nhân

    Ngoài các yếu tố như đơn độc, sức khỏe kém, lẫn… người già có thể không quen thuộc với việc quản trị tài chánh, cách chi tiêu tiền bạc (người phối ngẫu giữ việc chi tiêu vừa qua đời) nên dễ trở thành nạn nhân.

    Những lý do nào khiến người già trở thành "con mồi" của kẻ manh tâm?

    • Cư dân trên 50 tuổi nắm giữ khoảng 70% lượng tiền bạc, nghĩa là người lớn tuổi thường rủng rỉnh tiền bạc hơn là người còn trẻ
    • Nhiều người già không biết rõ trị giá các tài sản của họ (nhà cửa đất đai đã lên giá)
    • Người già sức khỏe kém nên cần trợ giúp và chính những người trợ giúp này, qua sự thân cận, có thể ra vào nhà, dùng trương mục ngân hàng của thân chủ mà không được phép; hoặc ép thân chủ phải chi tiêu sử dụng tài sản ngoài ý muốn
    • Người già với nguồn lợi định kỳ (nhận chi phiếu hàng tháng) nên kẻ manh tâm dự đoán được thời điểm thuận lợi để vòi tiền của
    • Người già không mấy khi phản kháng, thưa kiện vì đau yếu hoặc vì xấu hổ, sợ người chung hiệu chuyện và chê cười
    • Kẻ manh tâm cho rằng nạn nhân đau yếu hoặc sắp qua đời nên không thưa kiện và nếu có thưa kiện thì nạn nhân là nhân chứng khó thuyết phục bồi thẩm đoàn (thiếu mạch lạc, quên nhớ thất thường…)
    • Một số người gia không rõ cách chi tiêu tiền bạc
    • Ngày nay, việc quản lý tiền bạc đòi hỏi sự hiểu biết về kỹ thuật nên trở nên khó khăn hơn với người già

    Những dấu hiệu sau đây, khi nối kết với nhau, có thể cho thấy việc sang đoạt tài sản, sử dụng tiền bạc bất hợp pháp đã xảy ra:

    • Hóa đơn chưa trả, giấy đuổi nhà, giấy báo sẽ cắt điện nước
    • Lấy tiền từ trương mục ngân hàng hoặc chuyển tiền bạc giữa các trương mục của người già mà họ không thể giải thích
    • Bản tổng kết và chi phiếu đã ký nhận không còn gửi đến nhà của người già
    • Người già có những " bạn hữu rất thân" mới
    • Giấy tờ hành chánh, như quyền thừa hành (powers of attorney), mà người già đã ký tên dù không hiểu rõ
    • Trương mục ngân hàng của người già có món tiền lơn được lấy ra hoặc chuyển qua các trương mục khác
    • Tài sản của người già và mức dịch vụ chăm sóc chênh lệch quá xa
    • Người cung cấp dịch vụ chăm sóc chú tâm nhiều đến lượng tiền bạc được tiêu xài cho người già
    • Tài sản, tiền bạc của người già bị mất cắp
    • Chữ ký lạ xuất hiện trên chi phiếu hoặc các giấy tờ hành chánh quan trọng
    • Người già hoặc kẻ chăm sóc không thể giải thích về các món chi tiêu trong nhà
    • Người già không biết rõ về các mối chi tiêu cho mình

    Bỏ bê (Neglect) & tự bỏ bê (Self-Neglect)
    Bỏ bê [thân chủ] xảy ra khi người chăm sóc thiếu trách nhiệm, không làm tròn bổn phận.

    Khi người chăm sóc cố tình bỏ bê thân nhân vì sợ tốn kém (tài sản sẽ hao hụt phần mình) hoặc không ưa thân nhân. Đôi khi người chăm sóc không đủ khả năng, đau yếu hoặc không đủ tiền bạc để chu toàn việc chăm sóc nên đành bỏ bê thân nhân.
    Người chăm sóc phạm lỗi có thể là người được thuê mướn, thân nhân, nhân viên của trung tâm an dưỡng. Họ có thể thiếu khả năng, thời giờ hoặc sức lực; hoặc đau ốm, nghiện rượu, bị bệnh tâm thần.

    Tự bỏ bê xảy ra khi người già dù không thể nhưng vẫn không nhận sự chăm sóc, trợ giúp của thân nhân.

    Người già đau yếu cần giúp đỡ lại là những người dễ bị bỏ bê. Càng cần nhiều sự trợ giúp, càng dễ bị bỏ bê.
    Dấu hiệu của việc bị bỏ bê là hoàn cảnh sống, chỗ ăn ở dơ bẩn, thiếu vệ sinh, thiếu an toàn. Nhà ở thiếu nước, thức ăn, hơi ấm, bị dán, chuột, rệp hoành hành; thuốc men dược phẩm cần thiết đã qua thời gian sử dụng. Ngoài ra, người già không được tắm rửa nên thân mình hôi hám, quần áo nhuốm phân và nước tiểu. Mông đít bị lở vì thiếu di chuyển vận động, da lở lóet, nhiễm trùng, bệnh tật nhưng không được đưa đi bác sĩ. Người bị bỏ bê đôi khi khóc lóc, thường buồn rầu, chán đời, khó ngủ, không muốn ăn uống. Đôi khi họ la hét, chửi bới người chung quanh và tỏ ra sợ hãi người chăm sóc.

    Khi quan sát, người chăm sóc có thể bực bội, chán ngán và mệt mỏi trong công việc; tránh đưa thân nhân / thân chủ ra khỏi nhà để gặp gỡ người chung quanh. Đôi khi người chăm sóc thiếu khả năng, không biết công việc; họ có thể từ chối không xin trợ cấp hoặc tìm kiếm các trợ giúp cho thân nhân.
    Ngược đãi hay hà hiếp người già là một đề tài tương đối mới mẻ; các khái niệm đối chỏi về tự do cá nhân, vai trò và trách nhiệm của thân nhân và xã hội khi một cá nhân không còn khả năng tự chăm sóc hoặc không muốn được chăm sóc. Khi nào thì thân nhân hoặc xã hội cần lãnh vai trò chăm sóc này dù cá nhân đau yếu kia phản đối?
    Nhìn chung, xã hội Hoa Kỳ cung cấp một số chi tiết về tiêu chuẩn sinh sống; và các cơ quan y tế, trung tâm an dưỡng sử dụng những tiêu chuẩn này để cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Riêng trong gia đình, sự chăm sóc thân cao tuổi tùy thuộc vào lòng thương yêu của thành viên, sức lực và cả khả năng tài chánh.