Nguồn Gốc Chữ Dừa – Nguyễn Cung Thông

Nguồn Gốc Chữ Dừa – Nguyễn Cung Thông

(TVVN.ORG) Như một món quà tặng lại ACE ở Tân Thế Giới (và Tân Đảo) trước khi rời Noumea sau 10 ngày thật vui vẻ. Xin được nêu lên khả năng liên hệ giữa chữ dừa và các cách gọi dừa ở New Caledonia. Các tiếng (khoảng gần 30 phương ngữ/dialectes) ở New Caledonia gọi dừa là ni hay nu, cũng như Polynesia và Melanesia gọi dừa là niu, tiếng Fiji gọi dừa là niu, tiếng Tongan là niu, Mã Lai gọi là nyiur (họ Nam Á/Austronesian) …v.v… Hay một dạng cổ của dừa là *nia đã từng nhập vào tiếng Trung Quốc thành ye 椰 hay da Hán Việt (A), và tiếng Việt là *dìa hay dừa. Tương tự như nĩa cũng là dĩa, nện so với dện (nhện), nín so với nhịn…v.v….

Cách giải thích trên còn phù hợp với các kết quả nghiên cứu ADN mới đây cho thấy dừa có thể đã nhập vào Á Châu và Mã Lai từ các đảo ở Thái Bình Dương, khu vực có gene của dừa rất khác nhau…

Nguyễn Cung Thông

(A) Chữ da 椰 (thanh mẫu dĩ 以 vận mẫu ma 麻 bình thanh, khai khẩu tam đẳng) có các cách đọc theo phiên thiết

以遮切 dĩ già thiết (TVGT, QV, TTTH, TVi) – để ý   QV ghi 椰子木名出交州其葉背面相似 da tử mộc danh xuất Giao Châu kì diệp bối diện tương tự. NT ghi 出交阯,高數十丈,葉在其末  xuất Giao Chỉcao sổ thập trượng diệp tại kì mạt.

音耶 âm da (LKTG)

余遮切 dư già thiết (NT, TV, TTTH)

牛加切 ngưu gia thiết (LT)

CV ghi cùng vần/bình thanh 耶 釾 邪 斜 枒 (da gia/tà nha)

于遮切 vu già thiết (CV)

以蛇切,音耶 dĩ xà thiết, âm da (CTT)    …v.v…

Giọng BK bây giờ là yē yé so với giọng Quảng Đông e4 je2 và các giọng Mân Nam [Bao’an] ja2 [Siyan] ja2 jai2 [Meixian] ja2 jai2 je2 [Hailu] za2 zai2, giọng Triều Châu là ia5 cũng như giọng Mân Nam/Đài Loan – âm này là gần với tiếng Việt nhất. Tiếng Chàm (VN) là liu/lau, một biến âm của *niu, ngoài ra *niu đã ngạc cứng hoá để cho ra dạng *nhiu/diu hay dừa tiếng Việt. Một dạng âm cổ phục nguyên của da  耶 椰  là *jia (đọc như dìa giọng Nam > dừa).

Loài dừa chỉ sinh sản ở vùng nhiệt đới với nhiệt độ trên 27oC và ẩm độ trên 70%, cũng như nhiều ánh sáng mặt trời do đó, không phải ngẫu nhiên mà các tài liệu Hán cổ đã từng ghi dừa xuất phát từ Giao Chỉ.  Chữ Nôm dừa dùng chữ da HV hay gần đây hơn thường dùng bộ mộc hay thảo hợp với chữ dư 余 (cận âm hơn). như 梌. Các chữ sau đây đều chỉ da (dừa) 椰 㭨 䓉 枒 𣚋 …v.v…

Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập 49a ghi dừa chữ Nôm là 梌: “Ngọt bằng mít, mát bằng dừa. Trợ (chữa) khát nào qua một trái dừa”.CNNAGN trang 195 ghi dừa chữ Nôm là da 耶: Hải tông có nước thật danh quả dừa (tông 棕 椶 là loại cây kè như dừa, cạu cọ, thốt nốt …)

Share this post