Những Cơn Sốt Từ Đại Dịch Vũ Hán – lltran

Những Cơn Sốt Từ Đại Dịch Vũ Hán – lltran

(TVVN.ORG) Đại dịch Vũ Hán thổi qua địa cầu mang theo nhiều cơn “sốt”, từ y tế, đến chính trị, ngoại giao và kinh tế và đã trở thành câu chuyện đầu môi của mọi cư dân thế giới.

Cơn sốt y tế đang được bàn thảo rầm rộ nhất trong suốt mấy tháng qua: Hoa Lục, ổ dịch đầu tiên và lớn nhất, đang khoe khoang rằng họ đã tiểu trừ được siêu vi khuẩn Vũ Hán và đang trên đường hồi sinh. Sau những lần dấu diếm và bóp nghẹt truyền thông, mấy ai tin lời dân Tàu nhất là lời lãnh tụ anh minh Tập Cận Bình?
Ý đang lo sốt vó (!) vì số dân nhiễm bệnh mỗi ngày một cao và số tử vong mỗi ngày một lớn, kể cả ông bác sĩ chăm sóc những bệnh nhân đau nặng cũng qua đời vì thiếu dụng cụ phòng ngừa. Cư dân lớn tuổi (trên 60) chiếm 25% dân số tại Ý, và những người trong ngưỡng tuổi ấy phần lớn đã và đang hút thuốc lá, thuộc nhóm “compromised lung function” tạm dịch là “yếu phổi mãn tính”, sức đề kháng yếu kém nên con số tử vong cao không là một điều khó hiểu.

Vấn nạn dịch Vũ Hán hay Covid-19 tại Ý khiến Liên Âu tạm thời đóng cửa biên giới để ngăn ngừa sự lan tràn của bệnh tật, nhưng cũng có nghĩa là dân ai nấy lo; mấy quốc gia khá giả như Đức, Bắc Âu cũng khó lòng cáng đáng nổi việc chăm sóc y tế cho công dân họ, sức [voi] đâu mà chữa trị bệnh nhân ngoại quốc lỡ độ đường?

Ba Tư là “ổ dịch” của Trung Đông, số người nhiễm trùng và tử vong khá cao. Cư dân ở đó hút thuốc lá khá nhiều, già cũng như trẻ nên ta cũng có thể đoán ra nguyên nhân dẫn đến tử vong (morbidity). Vả lại quốc gia ấy chẳng cung cấp chi tiết gì về bệnh nhân (tuổi tác, giới tính, tình trạng sức khỏe [tiếng Việt mới gọi là “bệnh nền”?]…nên bá tánh tha hồ phỏng đoán.

Ngược lại, Nam Hàn dù có số người nhiễm bệnh khá cao nhưng mức tử vong lại thấp. Ở đó, tiêu chuẩn y tế khá cao; Phần lớn bệnh nhân là phụ nữ lại chẳng mấy ai hút thuốc và có lẽ đặc biệt nhất là tinh thần xã hội, theo kỷ luật của cư dân Nam Hàn. Họ lắng nghe lời khuyến cáo của bộ Y Tế và tự cách ly nên dịch Vũ Hán xem ra đã từ từ tiết giảm.

Gần đây các con số về bệnh tật tại Hoa Kỳ đã khiến bá tánh lo lắng hơn. Sự kinh hoảng lo âu đã bao trùm khắp nơi ngoại trừ một số người trẻ tuổi vẫn nhởn nhơ họp bạn, ăn uống, bơi lội tại các bãi biển [chờ ngày đóng cửa?].

Bá tánh lo âu vì nhiều lý do, sức khỏe rồi tiền bạc và tương lai con cái. Người chưa [cảm thấy] bệnh thì băn khoăn về sức khỏe của họ và thân nhân, lỡ nhiễm bệnh thì nhà thương có… đủ người hay đủ chỗ để chữa trị cho mình hay không. Các cha mẹ trẻ thì băn khoăn về công việc làm, nhất là những người sinh sống trong kỹ nghệ cung cấp dịch vụ như hàng ăn, quán rượu, tiệm cắt tóc, làm móng tay chân…, tay làm hàm nhai, lợi tức dựa trên mức tiêu xài của bá tánh. Dịch vụ nào cũng thu hẹp đến mức tối thiểu kể cảc văn phòng bác sĩ, nha sĩ. Đám học trò chịu trận ở nhà vì trường ốc đóng cửa, thày cô chỉ dạy dỗ trên liên mạng, được tới đâu hay đến đó… Mọi sinh hoạt thường nhật xem ra dừng lại hoặc chỉ vận hành với một tốc độ chậm chạp, uể oải như thể đang chờ đợi; chờ đợi những gì thì chưa ai dám đoan quyết.

Tháng trước, ông tổng thống Huê Kỳ hay nói ẩu, lúc đầu thì lớn tiếng cổ võ “không có chi trầm trọng cả, chúng ta đã sẵn sàng mọi thứ”. Kế đến việc thành lập một Ủy Ban [đối phó với] dịch Vũ Hán và đưa ông Phó ra đứng mũi chịu sào. Hai tuần trước, ông Phó và cả ông bộ trưởng bộ Y Tế liên bang đã dám hô hào trước công chúng rằng chỉ… 48 tiếng nữa là ta có thể đưa ra một triệu (1,000.000) bộ thử nghiệm (testkit) Covid -19 (siêu vi khuẩn Vũ Hán) và chỉ ba ngày là có kết quả; cơ quan y tế nào cũng có thể thử nghiệm dễ dàng… Nói cứ như thật! Các chuyên viên y tế ở trong chăn nên thấy đầy… rận.
Thử nghiệm Covid-19 mới được tìm ra trên dưới hai tháng nay; người thực hành là các chuyên viên được huấn luyện và kinh nghiệm đầy mình, đứng đầu trong nghề chuyên môn nên khả tín. NHƯNG loại thử nghiệm nào cũng phải trải qua một tiến trình… thử nghiệm để xem cách áp dụng có cho kết quả chính xác không, tỷ lệ chính xác là bao nhiêu theo cách tính toán sau đây:

-“True positive” nghĩa là người nhiễm bệnh có kết quả dương tính (1).

-“False positive” nghĩa là người không nhiễm bệnh nhưng kết quả dương tính (2).

-“False negative” nghĩa là người nhiễm bệnh nhưng có kết quả âm tính (3)

-“True negative” nghĩa là người không nhiễm bệnh và kết quả âm tính (4)

Nhóm (4) chẳng có chi đáng kể. Nhóm (1) được cách ly và theo dõi đã đành nhưng nhóm (2) và (3) thì sao? Nhóm (2) bị cách ly thì chỉ bất tiện và tốn kém tiền bạc nhưng nhóm (3) được phây phây ra về rồi truyền bệnh lung tung thì sẽ là một đại họa!

Testkit Covid-19 “ra đời” trong hoàn cảnh cấp kỳ nên chuyên viên không có thời giờ thử nghiệm mức chính xác (test “design”) trước khi mang ra sử dụng rộng rãi chưa kể vấn nạn “kỹ thuật” (technique). Người sử dụng đầu tiên là các chuyên viên lành nghề, ngày ngày làm việc chuyên môn chưa kể kiến thức sâu rộng; nhưng cũng testkit này khi được bưng ra các phòng thí nghiệm khác, chuyên viên địa phương chỉ được huấn luyện cấp tốc, làm sao tránh được các lỗi kỹ thuật?

Ông tổng rồi đến ông phó và cả ông bộ trưởng Bộ Y Tế liên bang [im lặng là đồng lõa?] phét lác quá cỡ nên bá tánh cứ tưởng thật, hễ ai muốn là cứ việc yêu cầu bác sĩ cho thử nghiệm [để mà an tâm]!? Các chuyên viên phòng thí nghiệm chỉ còn cách đưa hai tay lên trời mà gọi Thượng Đế! Tính đến hôm nay ta chỉ có khoảng 60 ngàn + mẫu thử nghiệm; con số một triệu testkit và 60 ngàn xem ra khác nhau hơi xa? Sử dụng một triệu testkit thì ta cần bao nhiêu chuyên viên nhất là loại testkit vừa “vỡ lòng”, người máy (automation) chưa biết xài? Chẳng lẽ ra đường níu áo mấy người rảnh rỗi và mời họ về làm chuyên viên phòng thí nghiệm để có kết quả nhanh chóng? Trên mấy diễn đàn riêng tư, các chuyên viên y tế trao đổi ý kiến và… chửi thề, chẳng lẽ không có cách hành xử nào hiệu quả hơn trước đại nạn này? Nói dối, dấu diếm để trấn an / kiếm phiếu / rao bán tài năng kinh bang tế thế … hay nói thẳng, nói thật để bá tánh yên tâm mà tính toán, hoạch định chương riêng tư?

Chỉ có ông Bác Sĩ Anthony Fauci, sếp lớn của ngành bệnh truyền nhiễm tại Bộ Y Tế là dám lên tiếng nói thật. Ở tuổi 79, danh tiếng lẫy lừng về kiến thức cũng như tài năng, ông ấy chẳng cần chức tước và cứ nói thẳng thừng, kể cả … sửa chữa việc ông tông tông quá lời nói sảng! Khi lệnh cấm viên chức y tế phát biểu ý kiến trừ khi được phép từ cái Task Force của ông phó thì Bác Sĩ Fauci lên tiếng báo động về “lệnh kiểm duyệt” và sau đó, ông bác sĩ khảng khái xuất hiện trên mọi đài truyền hình, truyền thanh để làm công việc báo tin, nói sự thật để bá tánh biết mà sửa soạn. Ngay từ lúc đầu, Bác Sĩ Fauci nói rằng trận dịch đang lan truyền nhanh chóng, chưa biết khi nào mới ngưng. Hãy tự cô lập, giới hạn sự đi lại để phòng ngừa, để ngưng sự lan truyền bệnh tật giữa con người. Ta chưa có thuốc chủng ngừa và cũng chẳng có thuốc chữa trị, mọi thứ đều nằm trong vòng “thí nghiệm”, nghĩa là có hiệu quả không thì chưa ai biết. Ông ấy tiếp tục lập lại những câu nói ấy bất cứ lúc nào được [bị] hỏi ý kiến. Bác sĩ Fauci cũng lên tiếng kêu gọi (gần như năn nỉ) những người trẻ vô tâm hãy nghe lời khuyến cáo của bộ Y Tế mà ngừng tụ họp; giọng nói đã khàn đục của ông ấy khiến các nhóm đồng nghiệp đều cảm kích và biết ơn. Ít ra đất nước này cũng có những con người như thế…

Đến hôm nay thì lệnh “đóng cửa ở nhà” đã có mặt, bắt đầu từ San Francisco, cửa ngõ của các chuyến bay từ Á Châu và cũng là nơi đông đảo nhất tụ họp những người vô gia cư. Cứ nghĩ đến con số 150 ngàn+ người sống chật hẹp trong các túp lều tạm bợ, thiếu vệ sinh; phần lớn lại là những người mang bệnh mãn tính, nghiện ngập [và tất nhiên là sức đề kháng không bao nhiêu] mà các chuyên viên y tế bủn rủn chân tay. Nếu và khi căn bệnh viêm phổi Vũ Hán xuất hiện ở đó thì San Francisco sẽ vô phương đối phó; bệnh viện nào có đủ chỗ cho bằng ấy con người chưa kể việc thiếu thốn dụng cụ y khoa như máy trợ thở (ventilator)? Thị Trưởng San Francisco là một phụ nữ nhìn xa và can đảm, dám đi trước đám đông mà ban hành một đạo luật cấp thời. Los Angeles cũng trong hoàn cảnh tương tự, chưa biết khi nào thì họ cũng có đạo luật “ở nhà” như thành phố New York?

Khi hàng quán các dịch vụ không khẩn cấp đóng cửa thì tất nhiên là bá tánh hoang mang, không biết bao giờ trận dịch mới ngừng lan tràn; cái “không biết” ấy đã trở thành nỗi ám ảnh triền miên khiến nhiều người mất ăn mất ngủ vì hoảng hốt. Người “vô tâm” thì cho rằng sống chết có số, tới số thì số sẽ… tới trước cửa, khỏi cần chờ đợi mà cứ phây phây vui sống? Phe ta thuộc nhóm thứ nhì về nhân sinh quan nhưng vẫn nhất nhất theo lệnh bộ Y Tế mà lanh quanh ở nhà, nơi nào có … người khác thì tránh xa. Tự cách ly là cách phòng ngừa hiệu nghiệm nhất, dùng thư từ, điện thoại làm phương tiện giao tiếp với thân nhân và bạn bè gần xa.

Cơn sốt thứ nhì cũng nóng hôi hổi là cơn sốt kinh tế. Thị trường chứng khoán đang lắc lư rồi bổ nhào vài lần suốt tuần lễ qua. Những người có quỹ hưu trí đầu tư vào chứng khoán thì mất ăn mất ngủ vì lo âu nhất là những người đang sửa soạn về hưu trong một vài năm sắp tới. Họ băn khoăn lắm, không biết khi nào thì thị trường chứng khoán hồi phục để có đủ tiền sinh sống lúc hưu trí? Thị trường chứng khoán lên xuống và phải 5, 3 năm mới phục hồi sau khi tuột dốc? Thế rồi để cứu vãn, Ngân Khố Liên Bang Huê Kỳ lại thả lỏng lãi xuất của công khố phiếu khiến bá tánh tạm an tâm mà vay mượn để làm ăn, mức lãi xuất gần như 0% thì tại sao lại không vay mượn? Ông tông tông vừa công bố việc sử dụng một trillion Mỹ Kim để trợ giúp các ngành kỹ nghệ đang ngắc ngoải vì phí tổn. Công ty hàng không hô hoán việc sắp vỡ nợ vì máy bay không ai dùng. Kỹ nghệ dịch vụ đang rầu rĩ vì hàng quán đóng cửa, không còn tiền bạc để trả lương nhân công… Chỉ có một số kỹ nghệ là ăn nên làm ra nhờ đại dịch Vũ Hán. Đầu tiên là các công ty chế tạo dụng cụ y tế như máy trợ thở. Trên thế giới hiện nay có khoảng năm (5) công ty lớn nhỏ đang chế tạo các loại máy trợ thở theo đúng tiêu chuẩn của bộ Y Tế; và họ làm việc ngày đêm để cung cấp loại máy móc ấy theo đơn đặt hàng khắp nơi. Kế đến là các hãng xưởng chế tạo trang phục y tế từ áo choàng, mũ nón đến khăn bịt mặt (surgical mask), họ sản xuất không kịp để dùng!

Kỹ nghệ chuyên chở cũng… đại thành công nhờ phân phối, khuân vác các thùng hàng hóa cần thiết như thực phẩm, thuốc men đến nơi cửa tiệm buôn bán. Costco, Sam’s Club… kiếm bạc vô số kể và họ biết điều nên giữ nguyên giá bán, không dám tăng giá bậy bạ kẻo bị bá tánh chửi bới!

Cơn sốt chính trị thì có một nhiệt độ thấp hơn. Chính khách băn khoăn về kỳ bầu cử nên làm đủ mọi cách để kiếm phiếu; người ta chê bai nhau kịch liệt. Riêng ông tông tông Huê Kỳ nói sảng rồi tự khen (đạt thành tích 10 điểm) không xong nên đành nói tránh rồi tiêu xài tiền [của bá tánh] để xoa dịu cư dân đang lo lắng hoang mang. Cứ gửi cho ít tiền là người ta vui lòng & an tâm, món ‘quà’ tâm lý khá hiệu quả, tiền trên trời rơi xuống, ai không thích?! Thế hệ sắp tới tha hồ còng lưng trả nợ!
Ở Iran chẳng thấy cư dân hó hé chi, họ đang hớt hải lo âu về bệnh tật nên chẳng có thời giờ mà chê trách nhà cầm quyền? Đức và Úc thì thẳng thừng hơn với lời công bố “sẽ có nhiều người nhiễm bệnh và ta đang sửa soạn”. Hình như bà Merkel không ra ứng cử nữa và còn hơi lâu mới đến mùa bầu cử ở Úc?

Bên Hoa Lục thì chủ tịch muôn đời vẫn giữ ghế nên ông Tập cứ phây phây mà đánh võ mồm với ông Trump khi Huê Kỳ chỉ tay về phía Hoa Lục mà nói rằng Covid-19 là “Chinese virus”; uýnh nhau bằng kinh tế chưa xong, cả hai đang u đầu sứt trán vì dịch Vũ Hán nên họ đánh võ mồm cho đỡ tức.

Nga Sô vẫn im lìm, ông Putin sẽ là tổng thống muôn đời, và cấm chỉ dân Tàu và đất nước họ. Không biết dịch Vũ Hán đang hành xử [hành hạ thì đúng hơn?] ra sao với cư dân Nga? Không thấy bài tường trình nào chi tiết về Nga Sô từ Tổ Chức Y Tế Thế Giới?

Cơn sốt ngoại giao cũng lúc ấm, lúc nguội. Những quốc gia trong khối Liên Âu đóng cửa biên giới và họ không còn khó chịu việc Áo đòi đóng cửa như trước đây vì bây giờ ai cũng thế? Liên Âu bực mình vì lệnh cấm vào không phận Huê Kỳ xuất hiện thình lình nhưng rồi quen thuộc với tính nóng lạnh bất cần của tông tông Huê Kỳ nên chỉ trách móc vài lời rồi thôi, ai rỗi hơi mà nói mãi một điều [kém xã giao] xảy ra thường xuyên?

Nói chung, đại nạn Vũ Hán là cơn hồng thủy toàn cầu, có nhiều điều con người chưa thấu hiểu và với số kiến thức nhỏ nhoi, tài nguyên giới hạn, ta cần thực sự chia sẻ để bảo vệ lẫn nhau với hy vọng là mọi người cùng bình an.

Share this post