Notre Dame De Paris Bốc Cháy – Từ Thức

Hỏa hoạn thiêu rụi nóc Nhà Thờ Notre Dame de Paris đã bị dập tắt vào khoảng 3 giờ sáng (thứ Ba, 16 tháng Tư). Lính cứu hỏa vẫn tiếp tục làm việc để bảo đảm không còn một ngọn lửa nào có thể bùng cháy trở lại. Việc trước mắt là điều tra nguyên nhân hỏa hoạn và gây quỹ tái thiết một kỳ công của nghệ thuật kiến trúc ra đời từ thế kỷ 12.

Nóc nhà thờ hầu hết bằng gỗ chêne đã bốc cháy từ 18 giờ 50 ngày thứ Hai. Mũi tên (la flèche) trên nóc nhà thờ, cao 96 mét, nhìn thấy từ xa rực lửa đã sụp đổ đầu tiên. Lính cứu hỏa đã chiến đấu tích cực, và từ 22 giờ 50 cho hay đã cứu được hai tháp (tours), mặt tiền và sườn (cơ cấu kiến trúc căn bản) nhà thờ, một yếu tố quan trọng trong công cuộc tái thiết.

Tổng thống Pháp tuyên bố “chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng lại Notre Dame”, vì Nhà Thờ Đức Bà là bảo vật chung của nhân loại.

Một cuộc quyên góp rộng lớn sẽ được phát động trong những ngày tới, nhưng nhiều foundations đã hứa đóng góp hàng trăm triệu Euros. Chính phủ Pháp sẽ vận động những chuyên gia trên khắp thế giới để xây lại một Notre Dame như cũ, nhưng vững chắc hơn.

850 NĂM LỊCH SỬ

Hai phần ba nóc Nhà Thờ Notre Dame, những tấm tranh lớn vô giá đã bị thiêu rụi, nhưng một phần kho tàng nghệ thuật và lịch sử trong ngôi nhà thờ xây cất tại trung tâm thành phố từ 850 năm đã được bảo toàn.

Trên 400 lính cứu hỏa với 18 giàn phun nước từ sông Seine ngay bên cạnh, đã làm việc tích cực, nhưng hầu như bất lực trước ngọn lửa vũ bão. May mà người ta đã không dùng máy bay chữa cháy, như Donald Trump khuyên từ những phút đầu, vì theo các chuyên viên, sức nước quá mạnh từ máy bay đổ xuống sẽ làm sụp luôn toàn bộ nhà thờ. Hỏa hoạn đã được báo động nhanh chóng, không một thiệt hại nhân mạng nào cho 2000 người đang có mặt trong khuôn viên nhà thờ.

VƯƠNG MIỆN GAI

Ban trị sự Notre Dame cho hay một số di sản văn hóa của nhà thờ đã được cứu khỏi ngọn lửa, hiện lưu trữ ở Tòa Thị Chính Paris, trong đó có vương miện gai Chúa Jésus đội đầu khi bị đóng đinh trên thánh giá.

Những bức tranh lớn, những thảm quý treo tường đã bị lửa thiêu hủy, nhưng nhiều tranh nhỏ, một số cửa kính muôn màu (vitraux) và một phần kho tàng nghệ thuật còn nguyên vẹn. Cây đàn ống (grand orgue), một tác phẩm nghệ thuật trong nhà thờ từ 6 thế kỷ bị hư hại, nhưng có thể sửa chữa.

Quan trọng nhất đối với tín đồ tôn giáo là vương miện bằng gai nhọn (couronne d’épines) mà hàng triệu người hành hương đến chiêm ngưỡng, đã thoát khỏi mồi lửa. Trước khi đóng đinh, những người lính La Mã, để chế diễu Chúa Jésus, đã đội lên đầu ngài một vương miện bằng cỏ gai. Vương miện gai đã được lưu giữ, truyền tay từ vương quốc này sang vương quốc khác, trước khi được trao tặng cho vua Pháp St. Louis từ năm 1239.

Tới nay, khoa học chưa xác nhận vương miện gai thực sự thuộc về Chúa, nhưng là một thánh tích cực kỳ linh thiêng đối với giáo dân trên khắp thế giới từ 16 thế kỷ. Vương miện gai, từ 1896, được đặt trong một ống tròn bằng pha lê mạ vàng.

ĐỨNG VỮNG NGÀN NĂM

Thật buồn và khó tin nổi là ngôi nhà thờ khởi công xây từ thế kỷ 12, đã chứng kiến bao nhiêu thăng trầm của lịch sử, đã đứng vững trước bão tố, chiến tranh, khủng bố, đã bị thiêu rụi nóc trong vài giờ vì tai nạn trong cuộc trùng tu.

Hồi đầu tháng, người ta đã dùng trực thăng gỡ 16 bức tương cao trên 3 thước rưỡi trên nóc nhà thờ, để khởi đầu công cuộc trùng tu nhà thờ dự trù kéo dài 3 năm, với ngân khoản khởi đầu trên 6 triệu Euros. Những giàn gỗ cất chung quanh nhà thờ để công nhân làm việc đã góp phần cho mồi lửa cháy nhanh hơn và mãnh liệt hơn. Cảnh sát sẽ điều tra để biết rõ nguyên nhân của hỏa hoạn.

Xây cất từ đầu thế kỷ 12, tới đầu thế kỷ 14 mới hoàn tất, Notre Dame de Paris là một trong những kiến trúc cổ kính nhất ở Âu Châu. Mỗi năm, nhà thờ đón tiếp từ 12 tới 14 triệu du khách.

Cùng với tháp Eiffel, Notre Dame de Paris tiêu biểu cho Paris, cho nước Pháp và một phần văn hóa nhân loại.

Notre Dame cháy, Paris mang một vết sẹo lớn trên mặt, nhức nhối.

TRẦM CẢM TẬP THỂ

Sáng 16 tháng Tư, Paris thức dậy trong không khí ảm đạm của một ngày tang. Mỗi người cảm thấy mất mát, đau xót, như vừa đưa tang một người thân. Kể cả những nguời không theo Thiên Chúa giáo, kể cả những người chưa bao giờ đặt chân tới nhà thờ.

Sáng sớm, xuống uống café ở một tiệm gần nhà. Quán café đông hơn thường lệ. Có những lúc người ta không muốn ngồi một mình, muốn ở giữa những người khác. Câu chuyện xoay quanh hỏa hoạn Notre Dame.

Không ai cười đùa, kể chuyện tiếu lâm như thường lệ. Quầy café là nơi người ta trao đổi những câu chuyện tếu; có người đã thu thập những chuyện tiếu lâm, những câu nói buồn cười hay ngớ ngẩn in thành sách, gọi là “Brèves de Comptoir” (Trao đổi bên quầy café).

Mặt người nào cũng buồn xo, như đưa đám. Y khoa nói tới hiện tượng trầm cảm tập thể. Dépression collective. Ông Tây bên cạnh, vốn ba hoa, nói: “C’est bien triste, tout ça” (đáng buồn thật) rồi ngậm tăm cả buổi, không nói gì nữa. Một bà: suốt đêm hôm qua trằn trọc, không ngủ được. Nghe như tiếng thở dài. Hay tiếng khóc. Sáng nay, mỗi người thấy mất mát một cái gì đó.

Từ Thức (Paris, 16/4/2019)

* PHỤ ĐÍNH: BẢN TIN TỔNG HỢP CỦA PHỐ NHỎ ONLINE

Một trận hỏa hoạn kinh hoàng đã xảy ra từ 6 giờ chiều và kéo dài suốt đêm thứ Hai 15/4, tàn phá nặng nề một trong những địa danh nổi tiếng nhất nước Pháp: Nhà Thờ Đức Bà tức Notre-Dame de Paris (Our Lady of Paris).

Hơn 400 nhân viên cứu hỏa đã cố gắng hết sức để cứu ngôi thánh đường được xây dựng cách đây 9 thế kỷ, nhưng tòa tháp chính và phần mái đã bị sập. Lửa cháy liên tục hơn 8 tiếng đồng hồ, mãi đến khoảng 3 giờ rưỡi sáng hôm sau mới hoàn toàn bị dập tắt. Điều may mắn là các cấu trúc chính của Nhà thờ vẫn đứng vững sau trận hỏa tai, hầu hết bảo vật có giá trị tôn giáo và lịch sử cũng được cứu thoát khỏi ngọn lửa. Tin tức sáng Thứ Tư 17/4 cho biết, đáp ứng lời kêu gọi của Tổng Thống Macron, nhiều nhà tỷ phú cùng các công ty và dân chúng Pháp đã bắt đầu đóng góp rất tích cực vào quỹ trùng tu Nhà thờ để có được số tiền sơ khởi lên tới 1 tỷ dollars.

Nguyên nhân gây hỏa hoạn chưa được xác định, và cơ quan công lực Paris đã lập tức bắt tay vào cuộc điều tra, tuy nhiên theo Sở Cứu Hỏa cho biết thì có thể lửa phựt cháy do một tai nạn liên quan tới hoạt động tu bổ đang tiến hành trong nhà thờ. Cả buổi chiều Thứ Hai người ta nghe thấy những tiếng nổ lớn khi ngọn lửa bùng lên qua phần mái, phá hủy các cửa sổ bằng kính màu của Nhà thờ. Tình hình lúc đó rất nguy ngập. Mọi nỗ lực đều được huy động để cứu các tác phẩm nghệ thuật trong thánh đường cũng như để ngăn chận nguy cơ tòa tháp phía bắc khỏi bị sập. Thứ Trưởng Bộ Nội Vụ Laurent Nunes nói với các phóng viên “không chắc phần này có thể cứu được hay không”.

Hàng ngàn người tụ tập trên các đường phố quanh thánh đường và dọc bờ sông Seine, lặng lẽ theo dõi ngọn lửa cuồng nộ. Nhiều người rơi lệ, trong khi những người khác hát các khúc thánh ca hoặc cầu nguyện.

Một số nhà thờ quanh thủ đô nước Pháp đã rung chuông để bày tỏ sự hiệp thông với Nhà Thờ Notre-Dame đang chịu đựng trận hỏa tai.

Đến quan sát hiện trường, Tổng Thống Emmanuel Macron nói rằng ông chia sẻ tâm trạng của toàn thể các tín đồ Thiên Chúa Giáo và dân chúng Pháp. Ông viết tin nhắn trên mạng xã hội: “Cũng như tất cả đồng bào của tôi đêm nay, tôi đau buồn khi phải chứng kiến một phần của chính mình đang bị thiêu đốt”. Một viên chức Điện Élysée cho biết, vì vụ hỏa hoạn, ông Macron đã hủy bỏ chương trình đọc một bài diễn văn quan trọng trên truyền hình toàn quốc.

Phát biểu trên đài truyền hình BFMTV, sử gia Camille Pascal nói rằng “trận hỏa hoạn đang hủy hoại một di sản vô giá”, và “chúng tôi cảm thấy kinh hoàng trước những gì mình đang chứng kiến”. Theo lời sử gia Pascal: “Trong suốt 800 năm, Thánh Đường Notre-Dame đã canh gác cho thủ đô Paris. Các sự kiện vui buồn trong nhiều thế kỷ đã được đánh dấu bằng những tiếng chuông của Nhà thờ Đức Bà”.

Tưởng cần ghi nhận vài dữ kiện đáng chú ý:

– Thánh Đường Notre-Dame de Paris được xây dựng theo kiến trúc Gothic vào thế kỷ 12 và 13; nói một cách chính xác hơn, công trình xây dựng kéo dài suốt 100 năm, bắt đầu từ 1160 mà mãi đến 1260 mới hoàn tất. Năm 1804, Thánh đường Notre-Dame là nơi Đức Giáo Hoàng Pius cử hành lễ đăng quang cho Hoàng đế Napoleon Đệ nhất. Trong các thập niên của thời cận đại, thánh đường là nơi tổ chức lễ quốc táng, và hàng trăm nguyên thủ quốc gia đã đến đây để tham dự tang lễ hai vị cựu Tổng Thống của nước Pháp là Charles de Gaulle (năm 1970) và Francois Mitterrand (năm 1996).

– Về mặt quần chúng, chẳng riêng gì các tín đồ Thiên Chúa Giáo mà có thể nói tất cả mọi người dân Pháp và hầu như mọi du khách trên toàn thế giới đều biết đến Nhà Thờ Đức Bà Paris, nhất là từ năm 1831 khi văn hào Victor Hugo cho ra đời cuốn tiểu thuyết “Notre-Dame de Paris”, tác phẩm lừng danh đã nhiều lần được quay thành phim với tựa đề “The Hunchback of Notre-Dame” tức “Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà”.

– Là một địa danh du lịch nổi tiếng, Thánh Đường Notre-Dame de Paris đón gần 13 triệu du khách mỗi năm, nhiều hơn cả số du khách đến thăm Tháp Eiffel.

– Thánh đường được tu bổ từ năm 1844 và tháp chuông được khánh thành vào năm 1864. Một công trình tu bổ tiếp theo đã diễn ra từ năm 1991 đến năm 2000, và vào năm 2013, thánh đường làm lễ kỷ niệm sinh nhật đúng 850 năm.

– Thánh đường hiện đang được tu bổ sau khi có các vết nứt xuất hiện trên đá, khiến người ta lo sợ cấu trúc tòa nhà có thể sẽ trở nên không ổn định. Hồi năm ngoái, Giáo Hội Thiên Chúa Giáo tại Pháp đã kêu gọi gây quỹ để bảo tồn thánh đường. Điều may mắn là trong quá trình trùng tu, 16 bức tượng ở phần mặt tường của thánh đường đã được đem đi phục chế, nhờ đó đã không gặp rủi ro bị hư hại vì trận hỏa hoạn. Tuy nhiên, phần mái của thánh đường hầu hết được làm bằng gỗ. Đây là phần đã bị ngọn lửa phá hủy.

Khi lửa bắt đầu phựt cháy lúc 6 giờ chiều thứ Hai, bà Thị Trưởng Anna Hidalgo của thành phố Paris đã lập tức đến nơi và lên tiếng kêu gọi người dân hãy đứng cách xa hàng rào chắn mà nhân viên cứu hỏa dựng lên để bảo đảm an toàn. Đến sáng Thứ Ba, bà Thị Trưởng đích thân đến gặp các nhân viên Sở Cứu Hỏa, bày tỏ lời cảm ơn và khen ngợi họ như những anh hùng đã tận tụy làm việc suốt đêm để dập tắt đám cháy và cứu ngôi thánh đường không bị hủy hoại. Được biết chỉ có một nhân viên cứu hỏa bị trọng thương phải đưa vào bệnh viện điều trị, ngoài ra không có sự thiệt hại nhân mạng nào.

Chiều thứ Hai, Tòa Thánh Vatican phổ biến thông cáo nói rằng tin tức về vụ hỏa hoạn “gây chấn động và đau buồn”. Đức Giáo Hoàng cùng các chức sắc củaTòa Thánh dâng lễ cầu nguyện cho lực lượng cứu hỏa nước Pháp, trong khi đó các vị Hồng Y tại các thành phố lớn trên thế giới cũng dâng lễ cầu nguyện để hiệp thông với Nhà thờ Đức Bà Paris.

Thủ Tướng Đức Angela Merkel đề nghị giúp đỡ người dân Pháp, và gọi Nhà thờ Notre-Dame là một “biểu tượng của văn hóa Pháp và Âu Châu”.

Thủ Tướng Anh Theresa May viết trên mạng xã hội: “Tâm trí của tôi ở bên cạnh người dân Pháp đêm nay và ở cùng với lực lượng cứu hỏa đang chiến đấu với ngọn lửa hung tàn tại Nhà thờ Notre-Dame”.

Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu “Không một nhà thờ nào trên thế giới có thể sánh được với Nhà Thờ Notre-Dame”, và gợi ý “có thể dùng máy bay chở nước để dập tắt ngọn lửa”.

Sáng thứ Ba, không khí thủ đô Paris đã lắng dịu trở lại, và mặc dù người dân Pháp đau lòng trước cảnh hoang tàn do đám cháy gây ra nhưng họ cũng có được niềm an ủi là Nhà Thờ Notre-Dame vẫn đứng vững sau trận hỏa hoạn kinh hoàng. Sở Cứu Hỏa Paris cho biết cấu trúc chính của thánh đường đã “được cứu và bảo toàn”. Hai tháp chuông lừng danh thế giới và tượng Đức Mẹ không bị hủy hoại.

Tổng Thống Emmanuel Macron cam kết sẽ trùng tu Nhà Thờ Notre-Dame trong 5 năm và kêu gọi sự hỗ trợ của mọi người để phục hồi ngôi thánh đường biểu tượng của lịch sử. Tin tức ngày thứ Ba cho biết tập đoàn doanh nghiệp LVMH (sở hữu chủ các thương hiệu thời trang nổi tiếng thế giới như Louis Vuitton, Christian Dior, Givenchy) và gia đình ông Bernard Arnault, CEO của LVMH, đã tuyên bố đóng góp số tiền 200 triệu euros (tương đương $226 triệu Mỹ Kim) vào quỹ trùng tu thánh đường Notre-Dame de Paris. Một nhà tỷ phú khác của nước Pháp là François-Henri Pinault (giám đốc điều hành tập đoàn Kering với các thương hiệu nổi tiếng như Gucci, Yves Saint Laurent, và là chồng của nữ tài tử Salma Hayek) cũng tuyên bố đóng góp 100 triệu euros (113 triệu Mỹ Kim) cho quỹ trùng tu.

Nhà thờ Đức Bà ở Paris đã được tổ chức UNESCO của Liên Hiệp Quốc công nhận là di sản văn hóa thế giới, một phần vì đó là nơi chứa đựng cả một kho tàng với những bảo vật vô giá và không thể thay thế, những biểu tượng thuộc các lãnh vực tôn giáo, nghệ thuật, âm nhạc, lịch sử và kiến trúc. Một số bảo vật đó đã vĩnh viễn mất đi vì đám cháy kinh hoàng hôm 15/4, tuy nhiên những bảo vật khác đã may mắn thoát nạn hoặc được cứu trước khi ngọn lửa thiêu rụi mái nhà và tháp nhọn. Các bản tin thông tấn AP và AFP ghi nhận danh sách sơ khởi sau đây.

– Vòng Mão Gai (Crown of Thorns): Bà Thị Trưởng Anne Hidalgo cho biết thánh tích thiêng liêng nhất của Nhà Thờ Notre-Dame đã được cứu thoát. Vòng Mão Gai được quân La Mã đặt trên đầu Chúa Giêsu khi ngài bị đóng đinh, sau đó được vua Louis IX lấy được và đưa về Paris vào thế kỷ 13. Được làm từ một loại cỏ họ Bấc quấn thành vòng và buộc bằng sợi vàng như chiếc vương miện, Vòng Mão Gai đã được gìn giữ trong thánh đường từ năm 1896 và chỉ thỉnh thoảng mới đem ra trưng bày. Theo lời Phó Thị Trưởng Paris Emmanuel Gregoire thì đây là một trong những bảo vật mà sau vụ hỏa hoạn đã được giới hữu trách đưa ngay đến một địa điểm bí mật. Bà Thị Trưởng Hidalgo viết trên mạng xã hội rằng chiếc áo tunic mà Thánh Louis đã mặc từ thế kỷ 13, được cho là bảo vật của vua Louis IX, cũng được cứu thoát.

– Thập Tự Giá: Mảnh gỗ dài 24 centimét, và những cây đinh dài 9 centimét (3.5 inch) được cho là lấy từ thập tự giá mà Chúa Giêsu bị đóng đinh, được giữ trong một hộp kính. Chưa rõ số phận của hai thánh tích này ra sao.

– Đàn Organ: Cây đàn organ đồ sộ, có niên đại từ 1730 và có khoảng 8,000 ống, không bị cháy và vẫn nguyên vẹn, nhưng không biết liệu có bị hư hại vì hơi nóng hay vì nước hay không, vì theo lời ông Bertrand de Feydeau, phó chủ tịch Quỹ Di Sản Văn Hóa Pháp, “đàn organ là một nhạc cụ rất mong manh”. Ông nói thêm, cây đàn organ này có “những âm thanh đáng kinh ngạc”, với “những màu sắc rất phong phú”, và có cả một danh sách những nhạc công muốn chơi đàn đã chờ đợi từ hơn hai năm nay.

– Mái Thánh Đường: Mái Thánh Đường Notre-Dame được xây bằng một mạng lưới các đà gỗ đan cài với nhau, lấy từ những cây trong các khu rừng nguyên sinh vào thế kỷ 12 và thế kỷ 13. Theo lời ông Bertrand de Feydeau nói trên đài phát thanh France Info thì những đà gỗ cổ xưa này đã bị thiêu cháy trong vụ hỏa hoạn và nước Pháp không còn những cây đủ lớn để thay thế. Ông Feydeau dự đoán công tác trùng tu sẽ phải sử dụng kỹ thuật hiện đại để xây lại phần mái.

– Tháp Chuông: Sau cuộc Cách Mạng Pháp 1789, trong phong trào chống lại giới tăng lữ, Thánh Đường Notre-Dame đã được mệnh danh là Ngôi Đền Lý Trí. Tất cả những quả chuông khổng lồ nguyên thủy đều bị phá hủy và thay thế, ngoại trừ một quả chuông được gọi là Emmanuel, nặng 13 tấn. Năm 2013, khi thánh đường kỷ niệm 850 năm, chín quả chuông mới đã thay thế những quả chuông của thế kỷ 19. Chưa rõ mức độ thiệt hại do hỏa hoạn gây ra với các quả chuông và tháp chuông.

– Những bức họa: Khoảng 12 bức họa lớn mô tả các cảnh tượng tôn giáo, được gọi là “Mays” và có niên đại từ 1630 đến 1708, được treo trong Nhà thờ Đức Bà. Bộ Trưởng Văn Hóa Pháp Franck Riester nói rằng những bức họa lớn nhất sẽ được đem đi vào Thứ Sáu tuần này. Theo lời ông, “chúng tôi cho rằng những bức họa chưa bị thiệt hại do hỏa hoạn nhưng có thể bị thiệt hại vì khói”.

– Những pho tượng: 16 pho tượng tôn giáo may mắn thoát khỏi vụ hỏa hoạn vì đã được gỡ khỏi đỉnh của Nhà thờ Đức Bà hồi tuần trước, lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, để đem đi phục chế. Đó là những bức tượng đồng cao 3 mét tượng trưng cho 12 tông đồ và bốn người truyền bá Phúc Âm.

– Những cửa sổ kính màu: Ba cửa sổ hoa hồng trứ danh của thánh đường Notre-Dame đã có từ thế kỷ 13. Giám đốc tổ chức UNESCO, bà Audrey Azoulay nói rằng hiện vẫn còn quá sớm để biết những cửa sổ này có bị ảnh hưởng hay không, vì sau vụ hỏa hoạn các chuyên gia nghệ thuật chưa thể vào trong để thẩm định, mặc dù bà đã nhận được một số phúc trình sơ khởi đáng khích lệ.

* Nguồn: AP, Reuters, AFP, BBC, VOA

Share this post