Phiên Thành Phước Trai – Nguyễn Văn Sâm

Phiên Thành Phước Trai – Nguyễn Văn Sâm

(TVVN.ORG) Tên thiệt là Lý Tường Quan tự là Phước Trai. Cha Tàu mẹ Việt, sanh năm 1842 ở thôn Nhơn Hòa (Gia Định), mất ở chơ Lớn năm 1894.

Người xưa có câu:

Nhứt sĩ, nhì…., tam Xường tứ Định.

Xường là giọng đọc Hoa ngữ của chữ Tường.

Tài cầm kỳ thi họa của Bá Hộ Xường được ghi lại nhưng không có nhiều bằng chứng, may thay nhà nghiên cứu Võ Văn Sổ đã tìm được mấy tập sách nhỏ do Bá Hộ Xường viết, ký tên là Phiên Thành Phước Trai tiên sinh, do nhà in Hòa Nguyên Thạch và Văn Nguyên Đường in, gồm ba bộ:

Ấu Học Thi Diễn Nghĩa.
Thiên Tự Văn Diễn Nghĩa.
Tam Tự Kinh Diễn Nghĩa.

Đây là những tác phẩm nổi tiếng của Trung Quốc, được Bá Hộ Xường dịch lại bằng thơ lục bát cho dễ đọc, dễ nhớ, ví dụ như:

Nhơn chi sơ – Tánh bổn thiện/ Tánh tương cận – Tập tương viễn/ Cẩu bất giáo – Tánh nải thiêng… (Tam Tự Kinh)

Được dịch như sau:

Người sanh lúc hởi còn thơ/ Lòng lành chỉnh thiệt, chẳng chờ chớ dư/ Đến chừng biết nói biết đi/ Vui đâu tời đó, tính gì dở hay/ Lòng vừa giống giống gần tày/ Chơi điều chỉ vẻ lại bày khác xa/ Lạ chi thế thái người ta/ Gần đèn thì rạng, mực hòa thời đen/ Ví dầu chẳng dạy cho quen/ Ắt là biến cải tựa đèn gió đưa…

Tức là cứ mỗi một câu Hán-Việt được dịch ra thành hai câu lục bát, cứ liên tục như vậy cho đến cuối bài.

“Không rõ Bá Hộ Xường dịch thơ này nhằm mục đích gì? Ông muốn dạy trẻ người Hoa hay người Việt học tiếng Việt dễ hơn qua thơ lục bát?”. Ông Sổ đặt câu hỏi, thắc mắc này đến nay vẫn chưa tìm được lời giải.

Share this post

One thought on “Phiên Thành Phước Trai – Nguyễn Văn Sâm