Schindle’s List – Nguyễn Ngọc Chấn

(TVVN.ORG) Đạo diễn: Steven Spielberg

Diễn viên: Liam Neesan, Ralph Fiennes, Ben Kingsley, Hans-Michael Rehberg

Steven Spielberg là tên tuổi hàng đầu trong làng điện ảnh thế giới. Tác phẩm của ông là kim chỉ nam cho các nhà điện ảnh thế hệ mai hậu. Một trong các bộ phim của ông được mang ra chiếu lại nhân dịp kỷ niệm 25 năm thực hiện sẽ được đón nhận trong tuần này.

Schindler’ s List, một câu thật chuyện cảm động,  một kiệt tác khiến nhân loại phải rơi nước mắt về cuộc Chiến Tranh Thế Giới lần thứ hai. Cuốn phim này đưa tên tuổi Steven Spielberg lên hàng thượng thừa với 7 giải Oscars năm 1995

Steven Spielberg bắt đầu thực hiện Schindler’s List tại Ba Lan trong khi bộ phim  Jurassic Park (1993) của ông đang trong giai đoạn hậu kỳ hoàn chỉnh, ông bắt buộc phải có mặt tại Ba Lan  đồng thời kiểm soát việc hậu kỳ cho Jurasic Park qua hệ thống vệ tinh viễn liên.

Chính phủ và nhân dân Ba Lan tuy dành cho đoàn phim rất nhiều thiện cảm, nhưng bộ phim lại không được phép quay tại 2 địa điểm thật. Bối cảnh quan trọng chính của phim, là trại lao động cưỡng bức ở Plaszów và trại tử thần Auschwitz. Hai bản sao mô phỏng đã được dựng là những bối cảnh lớn nhất ở Ba Lan.

Bối cảnh được xây dựng theo sơ đồ nguyên gốc của trại, gồm 34 tòa nhà, 7 tháp canh và  con đường dẫn vào trại được lát bằng những tấm bia mộ của người Do Thái.

Để thu thập các trang phục cho 20.000 diễn viên phụ, các nhà thiết kế đã đăng quảng cáo khắp nước Ba Lan  mua lại những bộ quần áo cũ từ những thập niên 1930 và 1940. Người Ba Lan đã hăm hở bán hết quần áo cũ của họ cho đoàn phim.

Schindler’s List được khởi quay vào ngày 01/03/1993 tại Kraków, Ba Lan. Thời gian quay bộ phim là khoảng thời gian vô cùng xúc động đối với cá nhân Spielberg, bộ phim buộc ông đương đầu với những ám ảnh thời thơ ấu. Chủ nghĩa bài Do Thái mà ông đã từng phải đối mặt, qua những câu chuyện về Holocaust mà ông nghe các nhân chứng sống sót kể lại.

Tuy là đạo diễn, nhưng ông không dám xem lúc quay cảnh những người Do Thái lớn tuổi bị bọn Đức lột trần truồng thả chạy rông, để những gã bác sĩ phát xít lựa chọn đưa tới lò thiêu sống Auschwitz!

Một vài nữ diễn viên đã nghẹn ngào khi quay cảnh trần truồng tắm vòi sen, trong đó một số người được sinh ra tại trại tập trung.

Spielberg cầm chắc bộ phim sẽ thất bại về doanh thu nên ông kiên quyết không nhận thù lao. Ông cho rằng đồng tiền kiếm được trên thảm kịch của người Do Thái là “những đồng bằng tiền máu”.

Chủ tịch của Hãng Universal, Tom Pollock, yêu cầu Spielberg quay phim màu, để sau này khi phát hành DVD sẽ dễ bán hơn, nhưng Spielberg không muốn “tô điểm cho các sự kiện bằng máu”. Quay trắng đen cũng là kỹ thuật cao, mở ra nhiều thách thức. Cả bộ phim dài 3 tiếng 15 phút, Spielberg chỉ sử dụng phim mầu chừng 5 phút để quay một cảnh thật độc đáo. Cảnh một bé gái 3 tuổi, mặc chiếc áo choàng màu đỏ, đã được sử dụng để phân biệt một cô bé trong sự hỗn loạn khi quận Kraków bị tiếp thu. Sau đó, Schindler nhận ra xác của cô bé bị mang đi thiêu hủy cùng với chiếc áo choàng đỏ của cô.  

Một bất ngờ khi Spielberg chọn Janusz Kaminski, một nhà quay phim trẻ người Ba Lan hoàn toàn vô danh.  Và từ sau Schindler’s List, Janusz đã trở thành nhà cánh tay mặt cho các phim của Spielberg sau này.

40% bộ phim được thu hình bằng camera cầm tay, tạo tính  rung động, sắc bén, và hợp với chủ đề, không sử dụng cần cẩu, steadicam (hệ thống không rung hình), không zoom, và loại bỏ tất cả những thiết bị hiện đại thường sử dụng trong các bộ phim lớn.

Spielberg mời John Williams – người nhạc sĩ quen thuộc trong tất cả các phim của ông – soạn nhạc nền cho Schindler’s List. Nhà soạn nhạc danh tiếng này phải bối rối, vì quá khó. Ông bảo với Spielberg: “Anh cần phải có một nhà soạn nhạc giỏi hơn tôi để viết nhạc cho phim này”. Spielberg đáp lại: “Tôi biết. Nhưng họ đều chết hết rồi!”. Câu nói đó là một sự khích lệ rất lớn với Williams, giúp ông cho ra đời một trong những giai điệu hay nhất trong lịch sử điện ảnh.

Williams đã đích thân chơi bản nhạc chủ đề chính bằng piano, và mời danh cầm người Do Thái Itzhak Perlman biểu diễn song tấu với cây violin. Tiếng đàn day dứt của Perlman làm “sởn gai ốc” cho bất cứ ai và trở thành giai điệu chính của phim.

Schindler’s List được hoàn tất trong thời gian 72 ngày. Với kinh phí 22 triệu USD, đây là bộ phim đen trắng tốn kém nhất từng được thực hiện từ trước tới nay. Schindler’s List cũng là bộ phim bị xếp loại R (dưới 17 tuổi phải có cha mẹ hoặc người lớn đi kèm).

  • Khi Thế chiến II bùng nổ, Quân đội Đức đánh bại Quân đội Ba Lan. Trong ba tuần quân Đức quyết định dời người Do Thái Ba Lan từ các khu vực xung quanh đến Krakow bắt đầu vào cuối năm 1939.
    Oskar Schindler (Liam Neeson), một doanh nhân thành đạt, đến từ Tiệp Khắc với hy vọng sử dụng lực lượng lao động giá rẻ dồi dào của người Do Thái để sản xuất đồ men cho quân đội Đức. Schindler, một thành viên cơ hội của đảng Quốc Xã Đức, đã hối lộ cho quân đội và các quan chức SS phụ trách mua sắm.
  • Được tài trợ bởi quân đội, Schindler mua lại một nhà máy để sản xuất dụng cụ quân nhu cho quân đội. Schindler có cộng sự viên đắc lực Itzhak Stern (Ben Kingsley), một chức sắc trong Hội Đồng Do Thái địa phương, có liên hệ với cộng đồng doanh nghiệp Do Thái đang hoạt động ngầm trong khu ổ chuột.
  • Schindler lo điếu đóm, làm hài lòng Đức Quốc Xã, trong khi Stern quản lý công việc của hãng. Stern giả thuê người Do Thái để bao che cho họ. Công nhân trong nhà máy của Schindler được phép sinh sống an toàn trong khu ổ chuột. Schindler trút của cải riêng mua thành phẩm tốt bên ngoài cung cấp cho quân đội Đức. Stern đút lót với quan chức, nhắm mắt coi như hãng sản xuất trang thiết bị cho quân Đức Quốc Xã, giúp công nhân của họ không bị đưa đến trại tập trung, hoặc  bị đem vào lò thiêu.
  • Amon Göth (Ralph Fiennes) chỉ huy vùng là tên khát máu, lấy các chết của người Do thái làm trò vui thường nhật. Hắn đến Krakow để bắt đầu xây dựng một trại lao động ở Paszów. SS có kế hoạch thanh toán khu ổ chuột Krakow. Hàng trăm binh sĩ đến dọn dẹp khu vực và bắn bất cứ ai phản đối.
  • Schindler theo dõi vụ thảm sát, tuy nhiên anh vẫn cẩn thận làm bạn với Goth. Schindler mua chuộc Goth để hắn cho phép anh  dựng một trại phụ cho công nhân của mình, với động cơ giữ cho họ được an toàn trước sự phá hoại của lính canh. Cuối cùng, một mệnh lệnh đến từ Berlin phải tiêu diệt tất cả những người Do Thái trong khu ổ chuột Krakow, và chuyển những người Do Thái còn lại đến lò thiêu Auschwitz.
  • Schindler thuyết phục được Goth  cho anh ta giữ số “công nhân” của mình để chuyển họ đến nhà máy Moravia ở Ba Lan. Goth ra giá tiền tử cho mỗi đầu người công nhân. Schindler và Stern lập một danh sách các công nhân của họ để đưa họ ra khỏi các chuyến tàu đến Auschwitz.
  • “Danh sách của Schindler” bao gồm những tù nhân “lành nghề” được phân biệt giữa sống và chết. Tất cả những người đàn ông trong danh sách của Schindler đều đến địa điểm mới một cách an toàn, ngoại trừ chuyến tàu chở phụ nữ và trẻ em, vô tình được chuyển đến Auschwitz. Sau khi trải qua một quá trình đau khổ, bị cắt tóc, tắm như nhộng trong vòi sen., Ngày hôm sau, khi những người phụ nữ chờ đợi đi làm việc thì Schindler đến Auschwitz giải quyết vấn đề, đưa những người phụ nữ trong danh sách ra khỏi Auschwitz.
  • Cuối cùng, anh ta cũng phải hối lộ người chỉ huy trại, Rudolf Höss (Hans-Michael Rehberg), nhiều vàng bạc, kim cương để tha cho số phụ nữ và trẻ em.

Tổng số người Do Thái trong bản danh sách của Schindler lên tới hơn 1000 người và cuối cùng Schindler đả phá sản và cuộc chiến tranh kết thúc.

Bộ phim Schindler’s list được chiếu đầu tiên tại New York, Los Angles và Toronto vào ngày 15/12/1993. Mùa Hè năm đó cả thế giới đã kéo nhau đi xem những con khủng long trong Jurassic Park của Spielberg, tạo doanh thu khổng lồ 914,7 triệu USD.

Trong khi ấy trái với dự đoán của đạo diễn ASteven Spielberg và hãng phim, Schindler’s List cũng thu hút số lượng khán giả một cách bất ngờ. Chưa bao giờ khán giả Mỹ lại đổ xô đi xem một bộ phim chiến tranh đen trắng, dài 3 giờ 15 phút với câu chuyện hoàn toàn đen tối và quá bi tráng như vậy. Bộ phim thu được 96,1 triệu USD tại Mỹ và hơn 321,2 triệu USD trên khắp thế giới.

Toàn thể báo chí thế giới hầu như chỉ nói về Schindler’s List. Hàng loạt phóng sự, những cuộc điều tra đã hé mở cuộc đời bí ẩn và kết cuộc buồn thảm của người hùng thầm lặng Oskar Schindler.

Schindler’s List là bộ phim được giới phê bình ca ngợi nhiều nhất trong sự nghiệp lừng lẫy của Steven Spielberg. Nó giành 7 giải Oscar, trong đó có giải Phim hay nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất. Từ sau phim này, cả hai diễn viên Liam Neeson và Ralph Fiennes đều nổi tiếng.

Giữ đúng lời hứa, toàn bộ lợi nhuận mà Steven Spielberg được hưởng  từ sự thành công của bộ phim, được ông thành lập Quỹ Tài Trợ Survivors of the Shoah Visual History Foundation (hình ảnh lịch sử của những nạn nhân sống sót sau nạn diệt chủng Do Thái), một tổ chức phi lợi nhuận có mục tiêu là lưu trữ những chứng cớ được quay thành phim của nạn nhân sống sót Holocaust.

Nguyễn Ngọc Chấn

 

 

 

 

Share this post