Thế Vận Hội Và Những Câu Chuyện Bên Lề – lltran

Thế Vận Hội Và Những Câu Chuyện Bên Lề – lltran

(TVVN.ORG) Thế Vận Hội hay Olympics là một chương trình thi đua thể thao lớn nhất của thế giới. Lực sĩ tỷ thí là những người dành hết thời giờ trong tuổi hoa niên để luyện tập hầu tranh giải trong bộ môn thể thao yêu thích. Thoạt tiên là những cuộc tỷ thí địa phương, làng xã, lên đến tiểu bang rồi toàn quốc và thế giới. Được chọn lựa đại diện cho quốc gia đem chuông đi đấm tứ xứ là một vinh dự lớn cho bản thân và gia đình. Có những phụ huynh hy sinh hết mọi thứ từ tiền bạc, thời giờ đến sự nghiệp để dồn mọi nỗ lực trợ giúp con em đạt mục đích là được tỷ thí trong kỳ Thế Vận Hội.

Thế Vận Hội bắt đầu từ năm 776 trước Công Nguyên (BC), để tuyên dương thần thánh của vùng Olympia. Cuộc tỷ thí được tiếp tục cho đến năm 393 thì chấm dứt theo lệnh Vua Theodosius. Cho đến hậu bán thế kỷ XIX, năm 1896 tại Athens, thì Thế Vận Hội… sống lại, trở thành dịp tranh tài của lực sĩ và từ đó trở thành trận tỷ thí thể thao quốc tế, mỗi ngày một rầm rộ, tưng bừng.

Từ năm 1994, Thế Vận Hội được tổ chức riêng, mùa Hè và mùa Đông, cứ 4 năm một lần. Thế Vận Hội mùa Đông bao gồm các trò thể thao trên tuyết băng và đá. Thế Vận Hội mùa Hè bao gồm các trò thể thao như bơi lội, chạy đua… Các môn thể thao được đem ra tỷ thí mỗi ngày một phong phú và số quốc gia tham gia mỗi ngày một nhiều. Lực sĩ tham dự và thắng giải, đoạt huy chương vàng, bạc hay đồng, là những người nổi danh như cồn nhờ báo chí nhắc nhở, tuyên xưng. Danh tiếng thường đi kèm với lợi [lộc] nên không lạ là bá tánh nô nức ganh đua.

Người tham dự cùng huấn luyện viên và ông/bà “bầu” đã nổi danh như thế tất nhiên quốc gia chủ nhà nơi tổ chức Thế Vận Hội cũng được cơ hội bằng vàng để trình diễn, khoa trương! Và nhiều quốc gia trên thế giới đã vận động, tranh giành để được tổ chức Thế Vận Hội trên đất nhà!

Năm nay, 2016, thành phố Rio de Janeiro của Brazil đã được chọn làm nơi tổ chức kỳ Thế Vận Hội XXXI Olympiad, khai mạc vào ngày 5 tháng Tám.

Qua bao nhiêu kỳ Thế Vận Hội, và biết bao quốc gia chủ nhà gặp muôn vàn khó khăn nhưng xem ra Rio de Janeiro là nơi gặp nhiều gian truân hơn cả với những khó khăn cỡ lớn. Khó khăn đầu tiên là vấn nạn siêu vi khuẩn Zika. Tổ Chức Y Tế Thế Giới đã công bố rằng dịch Zika, thủ phạm của dị tật “đầu nhỏ”, là mối lo âu cấp thời về sức khỏe công chúng tại miền đất ấy. Dịch Zika khiến nhiều lực sĩ tham dự ngần ngại và đã có ít người lắc đầu từ chối vinh dự ấy chưa kể một vài người đã lưu trữ tinh trùng (khỏe mạnh) hầu … sử dụng về sau nếu chẳng may [mà] nhiễm trùng.

Dịch Zika đã khiến người thế giới ngần ngại lại thêm nỗi ô nhiễm trầm trọng. Rio chịu ô nhiễm nặng nề. Nước ô nhiễm. Không khí ô nhiễm. Chỉ hai tuần trước đây, báo chí phim ảnh đã trình chiếu cảnh nước cống rãnh trong thành phố tiếp tục thải ra biển và rác rưởi lềnh bềnh nơi diễn ra các cuộc đua thuyền buồm… Tranh đua thế nào thì tranh đua nhưng đừng… rơi xuống nước? Nếu lỡ chân, nguồn nước bẩn thỉu ấy sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe lực sĩ ra sao?

Nước ô nhiễm đã khó khăn như thế nhưng không khí ô nhiễm thì phòng ngừa thế nào? Chẳng lẽ … nín thở hoặc chỉ ngồi trong nhà có máy lọc không khí bụi bặm? Không khí Rio vẩn đục và hôi hám, nhất là khu vận động trường, bên ngoài đầy rác!

Ban tổ chức Thế Vận Hội không băn khoăn cho mấy về Zika nhưng lại lo ngay ngáy về an ninh. Liệu thành phố có bảo toàn được bằng ấy con người, lực sĩ tham dự và khán giả đi xem, khỏi tay quân cướp bóc hay kẻ phá hoại hay không!?

Tính đến hôm nay, báo chí đã than phiền về việc hai lực sĩ Úc bị cướp của, một lực sĩ Tân Tây Lan bị chính cảnh sát [bẩn] bắt cóc và lột của chưa kể những chuyện ăn cắp vặt vãnh, lẻ tẻ khác.

Tính sơ sơ, tỷ lệ tội ác tại Rio đang gia tăng cấp kỳ, gấp đôi, so với thời điểm này năm ngoái dù Thế Vận Hội chưa đến ngày khai mạc.

Ngân quỹ thành phố thiếu hụt trầm trọng, vay mượn từ ngân quỹ quốc gia để tạm thời trang trải chi phí vẫn chưa đủ nên Rio nợ nần như Chúa chổm. Lương nhân công vẫn chưa thanh toán đủ nên không biết thành phố sẽ xoay sở ra sao? Làm thế nào để trả lương cảnh sát, lao công thu dọn, tài xế xe bus đưa đón khán giả đi xem tỷ thí…? Nôm na là thành phố đang bất ổn vì thiếu an ninh, giờ đây thêm phần khốn đốn vì thiếu tiền bạc.

Thiếu hụt ngân sách nên các tòa nhà xây cất dành riêng cho Thế Vận Hội không hoàn tất theo hạn kỳ. Cả chục tòa nhà vẫn chưa có tiện nghi tối thiểu. Khi đoàn lực sĩ của Úc đến đây vào tuần trước, họ đã tháo lui vì chốn ở thiếu điện nước, nên đành thuê khách sạn riêng cho đoàn lực sĩ 700 người tạm trú.

Khách mời thì khốn đốn như thế còn cư dân địa phương thì sao? Người thành phố xuống đường dàn hàng quanh phi trường trương bảng “Welcome to Hell” để phản đối chính phủ thành phố dùng ngân sách dành cho Thế Vận Hội vào những chương trình xây cất khác, các chương trình xây cất chỉ có lợi cho các khu phố giàu có khá giả như đường metro, sân golf… Cư dân sinh sống trong khu phố nghèo vẫn phải cuốc bộ và là những người cần phương tiện di chuyển công cộng như bus, metro… nhưng vẫn chờ dài cổ mà không thấy gì!

Dịch Zika, tội ác, thành phố bất ổn… bấy nhiêu vấn nạn đã khiến bá tánh băn khoăn chuyện thăm viếng, Thế Vận Hội năm nay mang thêm nỗi tai tiếng vì việc lực sĩ Nga Sô dùng thuốc kích thích hầu thủ thắng, 312 mẫu máu lực sĩ dự thi 28 bộ môn thể thao có dương tính. Chuyện dối gạt ấy lại được chính phủ Nga che đậy dấu giếm thay vì ngăn cấm. Ban tổ chức Thế Vận Hội, để lại công bằng cho các lực sĩ “sạch”, đã cấm toàn bộ các lực sĩ Nga trong bộ môn chạy đua, nhảy xa tranh tài. Số lực sĩ Nga còn lại đang chờ Thế Vận Hội phán quyết tiếp!

Đó chỉ là những mẩu chuyện bên lề, chưa dính dáng chi đến Thế Vận Hội và các cuộc tỷ thí. Sẽ có những khó khăn nào nữa trong mấy tuần sắp tới?

Tổ chức một chương trình thi đua vĩ đại như thế tất nhiên là chủ nhà thể nào cũng sơ xuất, không nhiều thì ít. Riêng Rio dường như việc sơ xuất có cả chiều sâu lẫn chiều rộng. Nghĩa là sơ xuất rất nhiều và sơ xuất rất trầm trọng. Tại sao thế nhỉ? Mới hôm nào, năm 2009 khi Rio “thắng”, được lựa chọn để tổ chức Thế Vận Hội, thì cư dân reo hò hoan hỷ, Brazil có cơ hội để trình làng với bá tánh khắp nơi nên họ nô nức lắm. Nhưng chỉ trong một thời gian ngắn sau đó, kinh tế Brazil suy thoái, nạn thất nghiệp gia tăng nhanh chóng, và mới đây bà tổng thống bị bãi nhiệm, ra đi quẳng cái gánh non sông nặng ì xuống đầu người kế nhiệm, thế là chuyện trong nhà [Brazil] rối như tơ vò; bối rối như thế thì lòng dạ nào mà làm đẹp, mà khoa trương? Nhất là chương trình xây cất, chỉnh trang thành phố sửa soạn đón Thế Vận Hội tại Rio đã lên đến 12 tỷ mỹ kim và có thể lên đến 20 tỷ mỹ kim trong ít ngày sắp tới, tiền đâu mà trang trải?!

Theo ông Andrew Rose, một chuyên viên về kinh tế tại Đại Học Berkeley, tổ chức Thế Vận Hội là một ý tưởng dở như hạch, vì kỳ Thế Vận Hội nào cũng tiêu xài nhiều hơn dự tính và khi kéo màn đóng cửa thì thành phố chủ nhà nào cũng nợ như Chúa chổm vì món nợ lên đến bạc tỷ!

Thua lỗ đậm như thế thì tại sao bá tánh cứ hăm hở nộp đơn xin tổ chức Thế Vận Hội? ông Rose giải thích rằng những quan viên đứng ra xin đấu thầu và thắng là những người… biến mất khi các món chi tiêu đến ngày phải thanh toán! Những tòa nhà dành cho Thế Vận Hội là những tòa nhà xài một lần rồi bỏ trống vì chẳng còn dùng vào việc gì nữa! Đọc đến đây là Dế Mèn thở ra, chao ôi là phí phạm!

Việc phí phạm lỗ lã tày đình kia sẽ không chỉ hiện diện tại Rio mà hầu như mọi thành phố chủ nhà “thầu” Thế Vận Hội đều lỗ lã chỏng gọng. Năm nọ qua Athens, Hy Lạp, Dế Mèn ghé “Làng Thế Vận Hội” (Olympic village), thấy hồ bơi lem luốc phủ đủ thứ rác rưởi, sân cỏ bỏ hoang, nơi có chút nước mưa đọng thì đầy lăng quăng. Làng Thế Vận Hội tại Barcelona cũng có số phận tương tự, người thành phố chẳng biết dùng các tòa nhà ấy vào việc gì; (Mách nhỏ với bạn rằng gần làng Thế Vận Hội Barcelona là một viện bảo tàng nhỏ, trưng bày các tác phẩm của cụ Joan Miro rất đáng tiền vé vào cửa)! Tòa nhà Tổ Chim (Bird’s Nest Stadium) của Beijing cũng chẳng thấy lực sĩ nào héo lánh, chỉ có du khách tò mò đi tới đi lui ngó nhau rồi tặc lưỡi tiếc rẻ, hoài của! Sân vận động trong làng Thế Vận Hội tại Atlanta thì ít ra còn dùng làm công viên nơi người thành phố qua lại, gỡ chút vốn đầu tư. Không biết số phận của những tòa nhà tại Sochi bên Nga thì sao? Dân Nga Sô tiêu xài đến 55 tỷ mỹ kim để tổ chức kỳ Thế Vận Hội ấy.

Tổ chức một chương trình trình diễn vĩ đại như Thế Vận Hội tất nhiên là một sự kiện quan trọng cho địa phương, từ thành phố đến quốc gia và có tầm mức quốc tế nên bá tánh thường xuyên đặt câu hỏi, một chương trình vĩ đại tốn kém nhân lực và tài lực như thế sẽ mang lại những gì? Có đáng không? Và những ai sẽ thu lợi nhuận?

Theo bản phân tích của hội đồng thành phố Boston, tiểu bang Massachusetts, Hoa Kỳ, sau khi thảo luận rồi đắn đo mãi, Boston đã thu hồi bản đơn xin đấu thầu Thế Vận Hội. Thành phố ấy đưa ra nhiều lý do, có mấy lý do chính như sau:

1. Phí tổn: Dựa trên các kỳ Thế Vận Hội trước đây:

Sydney 2000: 4.7 tỷ Mỹ Kim
Athens 2004: 9 tỷ Euro
Beijing 2008: 42 tỷ Mỹ Kim
London 2012: 11 tỷ Mỹ Kim

Các tòa nhà được xây cất cho Thế Vận Hội Beijing, London và Rio đều có chương trình sử dụng về sau, nghĩa là dùng cho các việc khác sau khi Thế Vận Hội bế mạc để thuyết phục tài phiệt chịu bỏ tiền đầu tư để thu lợi những năm về sau. Chương trình phát triển “về sau” (hậu Thế Vận Hội) là các bài toán nan giải, chưa thấy tài phiệt nào thu được tiền về. Vì sao? Vì các chương trình phát triển ấy cần cả một hạ tầng cơ sở vững chắc mới có thể tiến hành.

2. Các thử thách trong việc xây dựng hạ tầng cơ sở

Sau khi chương trình biểu diễn bế mạc, lực sĩ cũng như khán giả khăn gói ra về, thành phố sẽ làm gì với các sân vận động, những tòa nhà lớn nhỏ kia? Cả hệ thống di chuyển công cộng, bus, metro [đã được xây dựng để đưa khách đến làng Thế Vận Hội], sẽ dùng vào việc gì? Tất nhiên khi xây cất một cơ sở vĩ đại như thế, phục vụ cả triệu con người cùng lúc, thì thành phố phải chọn một khu đất trống rất lớn và rẻ tiền (thường là các khu dân sinh tối tăm để có thể mua rẻ từ dân nghèo!). Và khu dân sinh thường thiếu điện nước, cống rãnh hay đường sá, và chính phủ thành phố phải gấp rút xây dựng cầu cống, giải quyết cấp kỳ các nhu cầu thiết yếu ấy.

Sau Thế Vận Hội, liệu các tòa nhà ấy có trở thành khu giải trí, thu hút người ngoạn cảnh mà kiếm ra tiền hay không? Câu trả lời là “Không”. Montreal, Sydney, Athens, Beijing và Vancouver đều là những tấm gương của sự thất bại hậu Thế Vận Hội.

3. Cái giá phải trả của dân nghèo

Khi thành phố cần khu đất mênh mông để xây cất rầm rộ thì cư dân sinh sống ở đó bị đuổi đi đâu? Họ bị mang đến một chốn khỉ ho cò gáy nào đó, mất công ăn việc làm, trường học, sau khi được trả một món tiền còm cõi dưới trị giá của túp lều đang ở. Đó là kinh nghiệm của 1.5 triệu dân Tàu tại Beijing năm xưa, và cũng là kinh nghiệm của dân nghèo tại Rio hiện nay. Kêu gào rên xiết thế nào cũng mặc!

4. An ninh và lo âu

Khi dân nghèo bị xua đuổi lấy chỗ xây cất các tòa nhà thương mại đồ sộ thì khu xóm ấy trở thành chốn qua lại, sinh sống của người có tiền. Để giảm mối lo về an ninh, cư dân lắm của thành lập các trạm canh, thuê người gác cửa để tiện việc buôn bán. Việc bảo đảm an ninh cho người qua lại đã trở thành một phần lớn của mọi chương trình phát triển đô thị mới. Nói một cách khác, tiền của từ thành phố, quốc gia đóng góp trong việc tổ chức Thế Vận Hội trở thành tài sản riêng của những tài phiệt đầu tư dù họ chỉ góp một phần trong chương trình phát triển rộng lớn ấy! Gián tiếp, chương trình Thế Vận Hội đã dẫn đến việc xua đuổi người nghèo và giúp người giàu giàu có hơn.

5. Thể diện quốc tế

Tổ chức Thế Vận Hội là một sự hãnh diện của quốc gia chủ nhà nên tốn kém thế nào quốc gia ấy cũng cố gắng thực hiện dù phải vay nợ qua các chương trình bán trái phiếu. Quốc gia càng nghèo đói lại càng muốn khoa trương. Quốc gia tai tiếng về nhân quyền cũng muốn ‘rửa mặt’ với người thế giới như Tàu Cộng và Nga Sô. Rửa mặt hay khoa trương có thành công hay không thì chưa rõ nhưng giới truyền thông thì không nhẹ tay với chủ nhà chút nào. Họ dè bỉu Hoa Lục vi phạm nhân quyền, chế diễu Nga Sô vung tay tiêu xài mà có cái nhà vệ sinh cũng làm không xong, chẳng cửa nẻo chi ráo ai dám tiểu tiện hay đại tiện giữa chốn ba quân như thế? Tạm hiểu là chủ nhà sẽ là cái đinh cho truyền thông thế giới săm soi bàn tán trong kỳ Thế Vận Hội.

Viễn ảnh tối tăm ấy khiến cư dân Boston đồng lòng biểu quyết “No Boston Olympics”, nghĩa là việc tổ chức Thế Vận Hội chẳng đem lại lợi lộc chi cho thành phố, và theo ý dân, thành phố không được tổ chức chương trình Thế Vận Hội! Boston rút đơn và ba thành phố khác, Oslo (Na Uy), Stockholm (Thụy Điển) và Krakow (Ba Lan) cũng theo chân mà nghĩ lại rồi thoái thác, rút đơn xin đấu thầu việc tổ chức Thế Vận Hội.

Đọc mấy bài tường trình về Thế Vận Hội mà Dế Mèn băn khoăn quá xá. Thể thao là bộ môn cổ võ kỷ luật, luyện tập thân thể và ý chí; thi đua tranh giải là để phát huy tinh thần mã thượng. Danh thơm tiếng tốt của lực sĩ thắng giải từ từ biến thành những tấm chi phiếu khổng lồ, huy chương trở thành mục tiêu của thương mại, quảng cáo và con người bị cuốn hút dữ dội. Thế Vận Hội từ đó trở thành một dịch vụ buôn bán, người lời là kẻ thắng giải kiếm ra tiền, các tài phiệt đầu tư trong khi thành phố thì mất mát và dân nghèo là những người thua lỗ nặng nề.

Câu chuyện Thế Vận Hội không còn hấp dẫn nữa nhưng có khi nào thì ta chấm dứt được việc buôn bán và các bộ môn thể thao trở về ý nghĩa nguyên thủy của nó?

lltran

Share this post