Thơ Nôm Miền Nam Bạch Viên Tôn Các – Nguyễn Văn Sâm

Thơ Nôm Miền Nam Bạch Viên Tôn Các – Nguyễn Văn Sâm

2. Trích đoạn vượn trắng hóa thành người và bỏ đi khỏi chùa

Truyện Thơ Bạch Viên bản khắc của Bửu Hoa Các, Phật Trấn, bắt đầu với thầy Huyền Trang đi tìm nơi mình có thể tu hành. Thầy tìm được chùa Phi Lai đúng ý nên trụ lại đây. Một hôm có con vượn trắng lấp ló cửa chùa, thầy cho vượn vào trong. Vượn biết tiếng người nên được chấp nhận ở lại chùa tu hành… Một hôm kia… (xin đọc đoạn trích).

Cái hay của truyện là tâm lý của Bạch Viên, khi đã thành người thiếu nữ thì Bạch Viên không muốn cho thầy biết gì về mình nữa, cô lợi dụng lúc thầy ngủ, thắp nhang tụng kinh lần chót rồi ra đi trong đêm tối. 

Lại sợ rằng ở chung lộn với người đời sẽ có chuyện nầy kia nên Bạch Viên chọn nơi lâm tuyền mà ẩn tu.

Hai chữ mến công trong câu: Tu hành thầy đã mến công là tài liệu quý để chứng minh tác phẩm được viết ra khá sơm (thế kỷ 18-19). Hai chữ gióng thẳng trong câu Y hài gióng thẳng con đi cũng có giá trị tương tợ.

Cái hay của đoạn nầy là tâm lý quyết liệt của một người phụ nữ quyết ra đi khỏi chùa nhưng trong lòng rất thương thầy. 

Văn hơi khó hiểu vì được sáng tác hơn trăm năm nay của một người bình dân Miền Nam, bản khắc ở bên Quảng Đông nên sai sót nhiều.

2. Bạch Viên bỏ chùa ra đi, 

Chánh rằm nguyệt chiếu trăng thanh,

Vượn ra vọc tuyết sương thanh lau mình.

Bạch Viên có phép hiện hình,

Chẳng dám lậu tình thầy biết làm chi.

Tôi đà niệm Phật qui y,

Bồ Đề một chuỗi tri tri tạc lòng.

Mỏi mê thầy ngủ liêu phòng,

Thức ta lạy Phật, thỏa lòng tụng kinh.

Long thần Phật pháp giáng linh,

Thấy vì Thái muội tụng kinh, hóa hình.

Bạch Viên chuyển cốt vặn mình,

Toàn thân biến thú hóa hình nữ nhi.

Mặt hoa mày liễu phương phi.

Hình dung yểu điệu gót đi dịu dàng.

3a. Tỉnh xong thầy thấy rõ ràng,

Vượn đà cởi lốt hóa nàng yêu tinh.

Lạ lùng thầy thấy, làm thinh,

Rình coi cho biết yêu tinh mới tường.

Tốt tươi thiên hạ, phi thường,

Môi son mày liễu, má hường nõn na,

Bạch Viên nép bóng còn nghi,

E cho thầy thấy thói tây chẳng hiền.

Y hài gióng thẳng con đi,

Tâm thần chuyển động bên kề chẳng không,

Tu hành thầy đã mến công,

Thủy xung hỏa khắc giữ không khỏi rày.

Kíp mau lánh khỏi chùa nầy

Nhang đèn lạy Phật, giã thầy Huyền Trang.

Lánh mình kẻo lộn thế gian,

Lâm tuyền tới đó dưỡng an tánh tình.

Ra đi tăm tối một mình.

Mảng theo đông lộ hoa đình tới nơi.

Non cao rừng vắng thảnh thơi.

Thạch bàn chiếm ở vui chơi non Bồng.

Biến nên gác rộng lầu hồng.

Hóa ra nữ sứ đồng vào chốn ni.

3b Gương Nga ngọc chiếu hoa phòng,

Trướng loan phụng trổ sa hồng rất xuê.

Nguyễn Văn Sâm

samnguyen20002002@yahoo.com

Share this post