Tranh Cử Tổng Thống Pháp: Truyền Thông Đoàn Kết Chống Tin Giả – Trọng Thành (RFI)

Tranh Cử Tổng Thống Pháp: Truyền Thông Đoàn Kết Chống Tin Giả – Trọng Thành (RFI)

Trong thời đại đa nguyên về quan điểm như hiện nay, liệu có còn những tiêu chuẩn chung để xác định đâu là thông tin thật, đâu là giả ? Câu hỏi sâu xa những tưởng chỉ dành riêng cho giới chuyên gia, đột ngột trở nên vấn đề nóng với cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016. Cuộc tranh cử để lại nhiều ấn tượng xấu với hàng loạt vụ tung tin giả, nhằm lôi kéo cử tri. Khởi đầu mùa tranh cử tổng thống Pháp, hai tập đoàn Google và Facebook phối hợp cùng nhiều phương tiện truyền thông lớn của Pháp chống nạn tin giả.
Cũng trong lĩnh vực truyền thông, tình trạng tự do ngôn luận ngày càng bị bóp nghẹt ở Nga và chủ trương độc tôn tiếng Ukraina trong lĩnh vực văn hóa là hai đề tài khác được giới thiệu trong Tạp chí Thế Giới Đó Đây. Tạp chí tuần này khép lại với bộ phim mới rất được trông đợi của Martin Scorsese, tác giả phim « Cám dỗ cuối cùng của Chúa Giê-Su ». « Silence » (tạm dịch là : « Im lặng của Chúa »), kết quả của một phần tư thế kỷ thai nghén, đưa công chúng đến với cuộc truy tầm sự thật của lòng người.
***
Trước hết về chủ đề mối họa tin giả. Hình ảnh nước Mỹ, với tổng thống tân cử Donald Trump và cộng sự, nổi tiếng là không ngần ngại tung các tin đồn thất thiệt, để gây chú ý và tranh thủ công luận đang gây lo ngại lớn, đặc biệt với những quốc gia như Pháp, trước thềm hai cuộc bỏ phiếu tổng thống và Quốc Hội. Để kịp đối phó, hai tập đoàn Google và Facebook thỏa thuận phối hợp cùng nhiều phương tiện truyền thông lớn của Pháp.
Ngày thứ Hai, 06/02/2017, tám cơ quan truyền thông Pháp đã quyết định cộng tác với mạng xã hội Facebook, nhằm ngăn chặn thông tin sai lệch. Tám cơ quan trên gồm hãng thông tấn AFP, các báo Le Monde, Libération, 20 Minutes, tuần báo L’Express, tập đoàn truyền hình France Télévisions, tập đoàn truyền thông France Médias Monde.
Dự án sẽ triển khai tại Pháp một biện pháp tương tự như đã được lập ra ở Mỹ hồi tháng 12/2016, với sự cộng tác của năm phương tiện truyền thông (ABC News, AP, FactCheck.org, Politifact et Snopes). Dự án này tiếp theo đó, đã được khởi sự tại Đức với ban biên tập báo Corrective (một hiệp hội phóng viên điều tra Đức, được thành lập năm 2014). Sau Pháp và Đức, Facebook sẽ tiếp tục mở rộng dự kiến loại trừ thông tin sai lạc tại nhiều quốc gia khác.
Cùng với Facebook, Google cũng nhập cuộc. Trang « CrossCheck », do mạng First Draft News và Google News Lab chủ trì, có nhiệm vụ giúp các cơ quan truyền thông Pháp « thẩm định nội dung các thông tin lưu hành trên mạng, bao gồm thông tin thời sự, ảnh, video hay bình luận ». Chương trình sẽ chính thức sẽ khởi sự ngày 27/02. Ngoài 8 cơ quan truyền thông trên, còn có các báo như Les Echos, Ouest-France, các ấn bản địa phương của trang mạng Rue89…
Những người dùng mạng có thể thông báo với Google và Facebook về tin sai, tin giả. Các thông tin sẽ được chuyển cho các truyền thông đối tác để thẩm định.
Trên thực tế, kiểm chứng tính xác thực của thông tin về sự kiện vốn là nguyên tắc căn bản của nghề làm báo lâu nay. Tuy nhiên, giám đốc thông tin của AFP, Michèle Léridon, nhấn mạnh : một khi nguyên tắc này bị tấn công từ nhiều phía như hiện nay (đặc biệt từ quan điểm tương đối chủ nghĩa hay chủ trương nhào nặn thông tin nhằm mục đích riêng), thì toàn bộ giới truyền thông phải đoàn kết lại.
Tổng giám đốc First Draft News tin tưởng là các nỗ lực chung này có thể « giảm bớt luồng tin tức sai lạc vào một thời điểm rất hệ trọng cho nước Pháp ».
Nga : Internet là « chiến trường », người phê phán là « kẻ thù »
Trong lúc Phương Tây lo lắng và nỗ lực tìm cách hạn chế tác hại của nạn tin giả, trong bối cảnh nhiều cử tri mất niềm tin vào các phương tiện truyền thông chủ lưu (các thế lực chính trị truyền thống), mỗi người có xu hướng truy cầu « sự thật » theo cách của riêng mình, quan niệm về giá trị và mang tính cảm xúc nhiều khi che lấp thực tại của sự kiện, thì điều đáng sợ hàng đầu của xã hội Nga là tình trạng chính quyền bóp nghẹt quyền tự do ngôn luận. Agora, tổ chức tranh đấu cho nhân quyền tại Nga, ngày 07/02, công bố tại Matxcơva một bản báo cáo tổng kết về năm 2016. Thông tín viên Muriel Pomponne từ Matxcơva thuật lại :
« Đối với Agora, chính quyền Nga đang tiến hành một chiến dịch chống quyền tự do trên mạng. Đối với chính quyền, internet là một chiến trường. Các chỉ trích chính quyền, các hoạt động của chính quyền, dù là ‘‘ngây thơ nhất’’ cũng có thể bị coi như một hành động ‘‘tấn công vũ trang’’. Quan niệm này được thể hiện qua việc kiểm duyệt gia tăng, và các áp lực ngày mạnh hơn nhắm vào người sử dụng internet.
Một loạt điều luật được thông qua hồi tháng 7 năm ngoái, gia tăng kiểm soát internet, buộc các nhà quản lý mạng phải lưu trữ dữ liệu trong vòng sáu tháng, còn thông tin về dữ liệu, hay ‘‘các siêu dữ liệu’’ (metadata), phải được giữ trong ba năm. Tất các cơ sở dịch vụ internet sử dụng kỹ thuật mã hóa phải cung cấp cho cơ quan an ninh quốc gia FSB phương tiện cần thiết để giải mã thông tin.
Một số dự luật đang được chuẩn bị cho việc tách internet của nước Nga ra khỏi phần còn lại của thế giới vào năm 2020 ».
Nhà báo Muriel Pomponne cho biết thêm về mức độ trừng phạt nhắm vào dân mạng:
« Nhiều người dùng net ở Nga hiện đang bị giam giữ, vì tội đưa bài lên mạng. Blogger Alexey Kungurov bị phạt tù hai năm, vì đăng bài phản đối Matxcơva can thiệp quân sự tại Syria. Kỹ sư Andrei Boubeïev cũng bị phạt tương tự, vì có bài tỏ thái độ thân Ukraina.
Còn cô giáo mẫu giáo Evgeinia Chuneviev thì bị phạt sáu tháng tù, chỉ vì đưa lên mạng một đoạn video bày tỏ mối lo ngại về những nguy hiểm đối với trẻ em tại các khu nghỉ hè ở Nga. Đoạn video bị chính quyền coi là mang tính khiêu dâm. Bảo vệ trẻ em trước nạn khiêu dâm thường được sử dụng như một lý do để đóng cửa một địa chỉ internet. Chủ nghĩa ly khai, cực đoan, hay cổ vũ cho khủng bố thường là các tội danh được dùng để kết tội những người dùng net.
Theo hiệp hội Agora, số vụ xâm phạm quyền tự do internet tại Nga tăng từ 15.000 năm 2015, lên đến 116.000 trường hợp hồi năm ngoái ».

Share this post