Việc Ướp Xác Hồ Chí Minh – Trần Gia Phụng

Trung tuần tháng 6 vừa qua, nhà nước Cộng Sản Việt Nam quyết định thành lập một hội đồng khoa học gồm người Việt và người Nga để kiểm tra, đánh giá trạng thái thi thể Hồ Chí Minh đặt trong lăng mộ ở Hà Nội. (BBC News – Tiếng Việt, ngày 20-6-2019). Nhân đây, xin trình bày lại diễn tiến việc ướp xác Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh chết ngày 2-9-1969. Ngày 2-9 là quốc khánh của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa tức Bắc Việt Nam trước 1975, nên Bộ Chính Trị đảng Lao Động (tức đảng Cộng Sản) đã đổi ngày chết của Hồ Chí Minh là 3-9-1969.

Hồ Chí Minh để lại 3 di chúc khác nhau. Di chúc đầu tiên do Hồ Chí Minh đánh máy và ký tên ngày 15-5-1965, có chữ ký “chứng kiến” của Lê Duẩn, trong đó Hồ Chí Minh viết: “Tôi yêu cầu thi hài tôi được đốt đi, nói chữ là “hỏa táng”. Tôi mong rằng cách “hỏa táng” dần dần sẽ được phổ biến… Tro xương thì tìm một quả đồi mà chôn.  Gần Tam Đảo và Ba Vì như hình có nhiều đồi tốt. Trên mộ, nên xây 1 cái nhà giản đơn, rộng rãi, chắc chắn, mát mẻ để những người đến thăm viếng có chỗ nghỉ ngơi…” (Hồ Chí Minh, Toàn Văn Di Chúc Chủ Tịch Hồ Chí Minh, TpHCM: Nxb Thanh Niên, 2000, tt. 13-16, 26-29).

Trong bản di chúc viết sau đó vào năm 1968, Hồ Chí Minh sửa đổi đôi chút về việc chôn tro cốt, theo đó “…Tôi yêu cầu thi hài tôi được đốt đi, tức là hỏa táng… Tro thì chia làm 3 phần, bỏ vào 3 cái hộp sành. Một hộp cho miền Bắc. Một hộp cho miền Trung. Một hộp cho miền Nam. Đồng bào mỗi miền nên chọn 1 quả đồi mà chôn hộp tro đó. Trên mả, không nên có bia đá tượng đồng, mà nên xây một ngôi nhà giản đơn, rộng rãi, chắc chắn, mát mẻ để những người đến thăm viếng có chỗ nghỉ ngơi“. (Hồ Chí Minh, sđd. tt. 13-16, 26-29).

Di chúc thứ ba của Hồ Chí Minh đề ngày 10-5-1969 bị Lê Duẩn, bí thư thứ nhứt đảng Lao Động, ra lệnh “cắt bỏ, sửa chửa vài chỗ” rồi cũng do Lê Duẩn công bố trong ngày lễ tang Hồ Chí Minh là ngày 9-9-1969. (Hồ Chí Minh, sđd. tt. 13-16, 26-29). Bản di chúc sửa đổi nầy hoàn toàn không đề cập đến việc chôn cất Hồ Chí Minh.

Giữa hai thời điểm Hồ Chí Minh viết các bản di chúc (1965-1968), vào tháng 8-1967, Viện Lăng Lenin (Liên Sô) được thông báo cho biết tình hình sức khỏe Hồ Chí Minh càng ngày càng suy yếu, và nhận được chỉ thị đặc biệt từ Bộ Chính Trị đảng Cộng Sản Liên Sô ra lệnh chuẩn bị ướp xác Hồ Chí Minh.

Ngày 14-9-1967, một phái bộ đặc biệt gồm ba bác sĩ Việt Nam đến Moscow. Đó là các ông Nguyễn Gia Quyền, chủ nhiệm Khoa Giải Phẫu Quân Y Viện 108; Lê Ngọc Mẫn, chủ nhiệm Khoa Nội Tiết Bệnh Viện Bạch Mai; Lê Điều, chủ nhiệm Khoa Ngoại bệnh viện Việt Sô. Các bác sĩ nầy ở lại Moscow 7 tháng để học tập cách ướp và bảo vệ xác trong giai đoạn đầu từ 15 đến 20 ngày.

Giai đoạn kế tiếp là phần việc sẽ do các chuyên gia Liên Sô đảm trách. Tổ ướp xác Việt Nam chính thức được thành lập vào tháng 6-1968 do Bác Sĩ Nguyễn Gia Quyền đứng đầu. (Tuần báo Phụ Nữ, Hà Nội, 6-1-2000.  Báo Á Châu, Paris, số 43, tháng 3-2000, tt. 9-10, trích thuật lại).

Như thế, việc ướp xác Hồ Chí Minh đã được Bộ Chính Trị đảng Lao Động đặt ra ngay khi Hồ Chí Minh còn sống vào năm 1967. Khi đó Hồ Chí Minh còn sáng suốt, làm bài thơ chúc Tết năm 1968, và đảng Lao Động đã dùng bài thơ nầy làm lệnh cho bộ đội cộng sản tổng tấn công Tết Mậu Thân (1968) ở Nam Việt Nam, do chính Hồ Chí Minh đọc trên làn sóng đài phát thanh Hà Nội. Chắc chắn Hồ Chí Minh phải biết quyết định ướp xác của Bộ chính trị đảng Lao Động, nhưng Hồ Chí Minh không tỏ một dấu hiệu nào ngăn cản.

Hồ Chí Minh làm thinh, tránh có ý kiến về việc ướp xác, có nghĩa là Hồ Chí Minh đồng ý với quyết định của Bộ Chính Trị đảng Lao Động. Hồ Chí Minh hành xử rất khôn khéo, vì không lẽ Hồ Chí Minh tự nói ra rằng hãy ướp xác mình sau khi chết. Hồ Chí Minh để cho các thuộc hạ tiến hành quyết định của họ, rất hạp với ý thích sùng bái cá nhân của Hồ Chí Minh.

Dầu biết rõ sẽ được ướp xác, nhưng trong di chúc viết năm 1968, Hồ Chí Minh lại viết rằng: “…Tôi yêu cầu thi hài tôi được đốt đi, tức là “hỏa táng”… Tro thì chia làm 3 phần, bỏ vào 3 cái hộp sành. Một hộp cho miền Bắc. Một hộp cho miền Trung. Một hộp cho miền Nam…”

Hồ Chí Minh không nghĩ đến việc đi thăm cha mẹ, ông bà sau khi chết, mà lại lo đi thăm người nước ngoài chưa một lần gặp mặt. Trung thành với các lãnh tụ cộng sản quốc tế đến thế là cùng. Lời di chúc nầy một lần nữa cho thấy suốt đời, cho đến khi gần chết, Hồ Chí Minh luôn luôn thiếu thành thật, không thẳng thắn trong lời nói và việc làm, nếu không muốn nói là Hồ Chí Minh luôn luôn đạo đức giả.

Gần ba tháng sau khi Hồ Chí Minh chết, trong cuộc họp ngày 29-11-1969, Bộ chính trị đảng Lao Động chính thức ra quyết định ướp xác Hồ Chí Minh và xây dựng một lăng mộ phản ảnh những nét hiện đại, nhưng vẫn giữ đuợc đặc tính dân tộc cổ truyền. (William J. Duiker, Ho Chi Minh, Nxb. Hyperion, New York, 2000. tr. 565, và phần chú thích số 3 tr. 669). Nếu để đến ba tháng mới ướp xác, thì cái xác đã bị ung thối, nên chắc chắn việc ướp xác đã được Bộ chính trị đảng Lao Động cho thi hành ngay sau khi Hồ Chí Minh chết.

Theo tiết lộ từ các chuyên viên Viện lăng Lenin, ngày 28-8-1969, đoàn chuyên viên y khoa Liên Xô gồm 5 thành viên của Viện lăng Lenin là các giáo sư  Debov (trưởng đoàn), Polukhin. Michaelov, Kharascov và Saterov đến Hà Nội.

Ngày 2-9, lúc 11 giờ các giáo sư nầy đến Quân Y Viện 108 khám nghiệm xác Hồ Chí Minh vừa được đưa đến đặt ở đây, với sự có mặt của Nguyễn Lương Bằng, Lê Quang Đạo, Phùng Thế Tài. Hai Bác Sĩ Polukhin và Mikhaelov bắt đầu mổ xác Hồ Chí Minh với sự phụ tá của hai bác sĩ Việt Nam. Sau ba ngày theo dõi, người ta di chuyển xác Hồ Chí Minh đến hội trường Ba Đình tối 5-9-1969. (Tuần báo Phụ Nữ, Hà Nội, 6-1-2000).

Lúc đầu, các chuyên gia Liên Sô muốn đưa xác Hồ Chí Minh về Moscow ướp, vì theo họ việc nầy không thể thực hiện được ở Hà Nội do điều kiện kỹ thuật ở đây không đầy đủ. Giáo sư trưởng đoàn Debov đã báo cho Lê Duẩn biết ý kiến nầy, nhưng Lê Duẩn sợ Liên Sô đem xác Hồ Chí Minh về Liên Sô làm con tin, nên phản đối.

Lúc đó, thủ tướng Liên Sô là Alexei Kosygin, đang qua Hà Nội viếng tang Hồ Chí Minh, yêu cầu toán chuyên gia tìm cách ướp xác Hồ Chí Minh tại Hà Nội, và chính phủ Liên Sô sẽ cung cấp đầy đủ tiện nghi để làm việc. (Tuần báo Phụ Nữ, Hà Nội, 6-1-2000). Chiến tranh càng ngày càng ác liệt. Hà Nội bị máy bay Hoa Kỳ oanh tạc, nên xác Hồ Chí Minh cũng như toán chuyên gia Liên Sô phải sơ tán lên một hang động rộng rãi bên bờ sông Đà.

Cuối cùng, sau 8 tháng ướp xác với những điều kiện khí hậu nhiệt đới và phải di chuyển vì sơ tán, các chuyên gia Liên Sô tin rằng xác Hồ Chí Minh có thể duy trì được trong thời gian dài. Sau khi Hiệp Định Paris được ký kết ngày 27-1-1973, Hoa Kỳ ngưng hẳn cuộc oanh tạc Bắc Việt Nam, xác của Hồ Chí Minh mới được đưa về Hà Nội năm 1975. (Tuần báo Phụ Nữ, Hà Nội, 6-1-2000).

Khi Bộ Chính Trị đảng Lao Động lúc đó quyết định xây lăng mộ và ướp xác Hồ Chí Minh, có hai câu hỏi được đặt ra là: Phải chăng họ làm thế vì kính trọng Hồ Chí Minh? Và tại sao Cộng Sản duy vật lại xây lăng như kiểu các vua chúa ngày xưa?

Thứ nhứt, Hồ Chí Minh là lãnh tụ tối cao của đảng Lao Động. Bề ngoài Hồ Chí Minh luôn luôn được các thuộc hạ tôn kính, nhưng thực tế bên trong đảng Lao Động, các thuộc hạ của Hồ Chí Minh nhiều lần chứng tỏ thiếu kính trọng Hồ Chí Minh trong những năm cuối đời. Ví dụ cụ thể là vụ bà Xuân, vợ Hồ Chí Minh bị Trần Quốc Hoàn hiếp dâm rồi giết. Theo một tài liệu tiết lộ sau năm 1975, Lê Duẩn, Lê Đức Thọ, Trần Quốc Hoàn lại còn âm mưu sát hại Hồ Chí Minh vào năm 1967. Tài liệu nầy cho biết người phi công tên là Thắng, lái chuyến bay đưa Hồ Chí Minh từ Bắc Kinh trở về đến Hà Nội ngày 23-12-1967, khi đáp xuống phi trường thì “… thấy đèn hiệu đường băng chệch 150 không hạ cánh được, đã điện hỏi nhiều lần nhưng không trả lời. Anh bèn hạ cánh theo trí nhớ. May mà an toàn“. (VietBao Online, California, số 2359). Sau đó, khi Hồ Chí Minh chết năm 1969, các thuộc hạ chẳng kính trọng di chúc của Hồ Chí Minh và làm trái với những điều Hồ Chí Minh đã dặn.

Thứ hai, Cộng Sản chủ trương duy vật vô thần, chống lại các tín ngưỡng, tiêu diệt các tôn giáo, triệt hạ các đền đài, chùa chiền và nhà thờ, tại sao lại đi ngược di chúc Hồ Chí Minh, xây lăng, ướp xác Hồ Chí Minh để người dân chiêm bái?

Trước khi chết, Hồ Chí Minh viết trong di chúc: “…Vì vậy tôi để sẵn mấy lời nầy, fòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Cac Mac, cụ Lênin và các vị c. m. đàn anh khác…” (Ban nghiên cứu lịch sử đảng trung ương, Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tiểu sử và sự nghiệp, in lần thứ tư, Hà Nội: Nxb Sự Thật, 1975, tr.71).

Điều nầy có nghĩa là trước khi chết, Hồ Chí Minh tin rằng linh hồn con người còn hiện hữu sau khi qua đời, và cũng có nghĩa là Hồ Chí Minh đã phản bác lại chủ nghĩa duy vật, quay về với tín ngưỡng linh hồn cổ xưa của con người và của dân tộc.

Về phía bộ chính trị đảng Lao Động, chắc chắn không phải vì tin vào sự hiện hữu của linh hồn mà bộ chính trị đảng Lao Động quyết định xây lăng mộ cho Hồ Chí Minh. Để bào chữa cho việc sửa đổi di chúc Hồ Chí Minh của ban lãnh đạo đảng Lao Động năm 1969, không hỏa táng mà lại ướp xác Hồ Chí Minh, thông báo của ban lãnh đạo đảng Cộng Sản Việt Nam năm 1989 (20 năm sau) viết như sau: “Sở dĩ trước đây chưa công bố đoạn Bác viết về yêu cầu hỏa táng là vì thể theo nguyện vọng và tình cảm của nhân dân, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa III) thấy cần thiết phải giữ gìn lâu dài thi hài của Bác để sau nầy đồng bào cả nước, nhất là đồng bào miền Nam, bè bạn quốc tế có điều kiện tới viếng Bác, thể hiện tình cảm sâu đậm với Bác. Chính vì lẽ đó mà chúng ta đã xin phép Bác về điểm này được làm khác lời Bác dặn“. (Hồ Chí Minh, Toàn Văn Di Chúc…, sđd. tr. 8).

Hồ Chí Minh đã chết thì làm sao còn xin phép được nữa? Đó chỉ là cách ngụy biện để che đậy những ý đồ riêng tư của đảng Lao Động mà thôi. Chẳng cần tìm hiểu ý đồ xây lăng mộ cho Hồ Chí Minh là ý đồ gì, nhưng chắc chắn việc ướp xác rồi bảo trì xác ướp Hồ Chí Minh trong 50 năm qua rất khó khăn và rất tốn kém.  Riêng ngân sách vận hành lăng mộ Hồ Chí Minh năm 2016 ngốn hết 318,730 tỷ đồng Việt Nam, tương đương với ngân sách một bộ trong chính phủ trung ương. (Báo điện tử Tiếng Dân, ngày 22-6-2019). Đó là tiền thuế của dân chứ của ai vào đây?

Đảng Lao Động đổi tên thành đảng Cộng Sản Việt Nam năm 1976, muốn giữ gìn xây lăng để “để sau nầy đồng bào cả nước, nhất là đồng bào miền Nam, bè bạn quốc tế có điều kiện tới viếng“. Tuy nhiên ngày nay, những khách quý biết tự trọng như tổng thống Pháp, tổng thống Hoa Kỳ, khi đến thăm Việt Nam, có ai đến thăm lăng Hồ Chí Minh đâu? Còn thường dân Việt Nam thì ít thăm quá, đảng cộng sản phải ra lệnh tổ chức phát bánh mì cho trẻ con đến thăm lăng Hồ Chí Minh, mới có khách vãng lai.

Rồi một ngày kia, khi bão nổi lên rồi, thì không biết số phận cái xác của tên tội đồ bán nước sẽ như thế nào?

Trần Gia Phụng
(Toronto, 23-6-2019)

Share this post